ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ គឺជាប្រទេសមួយនៅអឺរ៉ុបខាងលិច និងអឺរ៉ុបកណ្ដាល។ តាម Wikipedia អាល្លឺម៉ង់មានប្រជាជនជាង ៨៣ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋសមាជិកដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៃសហភាពអឺរ៉ុប។

អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយដ៏សំខាន់របស់ទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជា សហភាពអឺរ៉ុប អង្គការណាតូ និងក្រុម G7។ រដ្ឋធានីរបស់ខ្លួនគឺទីក្រុងប៊ែរឡាំង ចំណែកមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុធំបំផុតគឺទីក្រុងហ្វ្រាំងហ្វឺត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានផ្ទៃក្រឡាសរុបចំនួន ៣៥៧,០២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដោយស្ថិតនៅចន្លោះសមុទ្របាល់ទិកនិងសមុទ្រខាងជើងនៅភាគខាងជើង និងជួរភ្នំអាល់នៅភាគខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងដាណឺម៉ាកនៅភាគខាងជើង ប៉ូឡូញនិងសាធារណរដ្ឋឆេកនៅភាគខាងកើត អូទ្រីសនិងស្វីសនៅភាគខាងត្បូង ហើយបារាំង លុចសំបួ បែលហ្សិក និងហុល្លង់នៅភាគខាងលិច។

អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានបែងចែកជា ១៦ រដ្ឋ (Bundesländer)។ ទីក្រុងធំៗរួមមាន ប៊ែរឡាំង ហាំប៊ួគ មុយនិច និងខូឡូញ ដោយតំបន់ទីប្រជុំជនធំបំផុតគឺតំបន់រួហរ៍។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអាល្លឺម៉ង់ ប៉ុន្តែភាសាជនជាតិភាគតិចមួយចំនួនដូចជាភាសាសូប៊ីក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ដែលបច្ចុប្បន្នជាប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ ដែលអាចតាមដានរហូតដល់សម័យចក្រភពរ៉ូម។ យោងតាម Wikipedia នៅសតវត្សរ៍ទី ១៦ លោក Martin Luther បានចាប់ផ្ដើមចលនាកំណែទម្រង់សាសនា (Reformation) ដែលបានបង្កើតនិកាយប្រូតេស្ដង់ និងបានផ្លាស់ប្ដូរទេសភាពសាសនានៃទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូល។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានបង្រួបបង្រួមជាចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រុស្ស៊ី។ ក្រោយការបរាជ័យក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ ប្រទេសនេះបានឆ្លងកាត់សម័យសាធារណរដ្ឋវ៉ៃម៉ា មុនពេលរបបណាស៊ីដឹកនាំដោយ Adolf Hitler ឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៩៣៣។ របបនេះបានបង្ករសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ និងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ Holocaust ដែលបានសម្លាប់ជនជាតិយូដារាប់លាននាក់។

ក្រោយសង្គ្រាម អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានបែងចែកជាពីរ៖ អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច (មូលធននិយម) និងអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត (កុម្មុយនិស្ត)។ ការដួលរលំនៃកំផែងប៊ែរឡាំងនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ បានបើកផ្លូវឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០ ហើយក៏ជានិមិត្តរូបនៃការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់ផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អាល្លឺម៉ង់មានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេនៅអឺរ៉ុប និងជាប្រទេសនាំចេញធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗរួមមានរថយន្ត (Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz) គីមី គ្រឿងម៉ាស៊ីន និងបច្ចេកវិទ្យា។ ទីក្រុងហ្វ្រាំងហ្វឺតគឺជាទីតាំងរបស់ធនាគារកណ្ដាលអឺរ៉ុប (ECB) ដែលគ្រប់គ្រងរូបិយវត្ថុអឺរ៉ូ។

ផ្នែកវប្បធម៌ អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «ស្រុកនៃកវី និងទស្សនវិទូ»។ បុគ្គលសំខាន់ៗរួមមានតន្ត្រីករ Ludwig van Beethoven, Johann Sebastian Bach, ទស្សនវិទូ Immanuel Kant, Karl Marx និងបងប្អូន Grimm ដែលបានប្រមូលរឿងព្រេងប្រជាប្រិយ។ សកលវិទ្យាល័យ Heidelberg គឺជាស្ថាប័នឧត្ដមសិក្សាចំណាស់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេស។ បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដ៏ពេញនិយមបំផុត ហើយក្រុមជាតិអាល្លឺម៉ង់បានឈ្នះពានពិភពលោក FIFA ៤ ដង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ អាល្លឺម៉ង់មានពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជាតាមរយៈជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ ការវិនិយោគ និងកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ DAAD ដែលផ្ដល់ឱកាសសិក្សានៅអឺរ៉ុបដល់និស្សិតកម្ពុជាជាច្រើន។ ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជានិងសហភាពអឺរ៉ុប — ដែលអាល្លឺម៉ង់ជាសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេ — តាមរយៈប្រព័ន្ធ EBA គឺមានសារៈសំខា