ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ហ៊ុន សែន ជាអ្នកនយោបាយកម្ពុជា និងជាអតីតមេបញ្ជាការយោធា ដែលបច្ចុប្បន្នកាន់តំណែងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា លោកបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាអស់រយៈពេលជាង ៣៨ ឆ្នាំ ដោយចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨៥ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៣ ដែលធ្វើឲ្យលោកក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដែលកាន់អំណាចយូរបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។ លោកក៏ជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) ដែលធ្លាប់មានឈ្មោះដើមថា គណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (KPRP) និងជាគណបក្សកាន់អំណាចតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩។

ក្នុងឋានៈជាអ្នកដឹកនាំ លោក ហ៊ុន សែន បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការស្ដារប្រទេសក្រោយរបបខ្មែរក្រហម និងក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ការដឹកនាំរបស់លោកត្រូវបានរងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយសារការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រព័ន្ធ ការបង្ក្រាបគូប្រជែងនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា លោក ហ៊ុន សែន កើតនៅថ្ងៃទី ៥ សីហា ឆ្នាំ១៩៥២ (មានឯកសារខ្លះថាឆ្នាំ១៩៥១) នៅក្នុងគ្រួសារកសិករក្រីក្រនៅខេត្តកំពង់ចាម។ ឈ្មោះកំណើតរបស់លោកគឺ ហ៊ុន ប៊ុនណាល់។ លោកបានចាកចេញពីស្រុកកំណើតទៅសិក្សានៅភ្នំពេញ មុននឹងចូលរួមជាមួយចលនាខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧០។ លោកមានភរិយាឈ្មោះ ប៊ុន រ៉ានី និងមានបុត្រជាច្រើន រួមទាំង លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបច្ចុប្បន្នជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ក្រោយការឡើងកាន់តំណែងនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ ក្រុមគ្រួសារហ៊ុន បានពង្រីកឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដែលនាំឲ្យមានការព្រួយបារម្ភពីអំណាចគ្រួសារនិយម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដំណើរជីវិតនយោបាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន ចាប់ផ្ដើមឡើងក្នុងសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិល។ តាមវិគីភីឌា លោកបានចូលបម្រើក្នុងជួរកងទ័ពខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧០ ហើយឡើងដល់ថ្នាក់មេបញ្ជាការកងវរសេនាតូច។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ លោកបានបាត់បង់ភ្នែកម្ខាងដោយសាររបួសប្រយុទ្ធ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ដោយភ័យខ្លាចការបោសសម្អាតផ្ទៃក្នុង លោកបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសវៀតណាម ហើយបានចូលរួមជាមួយរណសិរ្សសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា (FUNSK) ក្រោមការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។ លោកបានវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ជាមួយកងកម្លាំងវៀតណាម ហើយរបបខ្មែរក្រហមត្រូវបានផ្ដួលរំលំ។ បន្ទាប់មក លោកបានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងក្រោយមកជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី មុននឹងត្រូវបានតែងតាំងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ១៩៨៥ ក្នុងអាយុត្រឹម ៣៣ ឆ្នាំ។

ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ និងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលរៀបចំដោយអាជ្ញាធរបណ្ដោះអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (UNTAC) លោក ហ៊ុន សែន បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីពីរ ក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្ដម រណឫទ្ធិ។ ប៉ុន្តែ នៅឆ្នាំ១៩៩៧ លោកបានធ្វើរដ្ឋប្រហារបង្ហូរឈាមបណ្ដេញព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និងពង្រឹងអំណាចរបស់ខ្លួន។ ក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨ លោកបានកាន់អំណាចពេញលេញជានាយករដ្ឋមន្ត្រីតែម្នាក់គត់ ហើយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានឈ្នះឆ្នោតគ្រប់ការបោះឆ្នោតជាបន្តបន្ទាប់ បើទោះបីមានការចោទប្រកាន់ពីភាពមិនប្រក្រតីក៏ដោយ។ តាមវិគីភីឌា ក្នុងរយៈពេលនេះ លោកបានបើកចំហរសេដ្ឋកិច្ច និងទាក់ទាញវិនិយោគបរទេស ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនេះ ការគាបសង្កត់ខាងនយោបាយក៏កាន់តែតឹងតែងឡើង ដោយមេដឹកនាំប្រឆាំងជាច្រើនត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ឬនិរទេស ហើយគណបក្សប្រឆាំងសំខាន់ៗត្រូវបានរំលាយ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០១០ លោក ហ៊ុន សែន បានរឹតបន្តឹងការគ្រប់គ្រង ដោយរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ (CNRP) ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ និងចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំប្រឆាំង លោក កឹម សុខា។ តាមវិគីភីឌា ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការបោះឆ្នោតគ្មានការប្រកួតប្រជែង ដោយគណបក្សកាន់អំណាចទទួលបានសំឡេងឆ្នោតស្ទើរទាំងអស់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កម្ពុជាបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយចិនយ៉ាងខ្លាំង ដែលនាំមកនូវវិនិយោគនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប៉ុន្តែក៏បង្កើនបំណុលនិងការពឹងផ្អែកខាងសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន សែន បានប្រកាសចុះចេញពីតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយប្រគល់អំណាចទៅកូនប្រុសច្បង លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលជាឧត្តមសេនីយ៍យោធាបានសិក្សានៅបរទេស។ តាមវិគីភីឌា ក្រោយការផ្ទេរអំណាច លោក ហ៊ុន សែន បានកាន់តំណែងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភានៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ដែលជាតំណែងនយោបាយខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងប្រទេស។ ទោះបីលែងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក្តី លោកនៅតែរក្សាតួនាទីជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើគោលនយោបាយរដ្ឋ។

ក្នុងឆ្នាំ២០២២ លោកបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសម្រាប់កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន និងបានជួបពិភាក្សាជាមួយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន។ នៅឆ្នាំ២០២៤ លោកបានជួបជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិក លោក ឡូយ អូស្ទីន ដែលបង្ហាញពីការបន្តទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយមហាអំណាច។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កម្ពុជាបន្តរក្សាចំណងមិត្តភាពយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយចិន ដែលជាដៃគូធំក្នុងវិនិយោគនិងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse របបហ៊ុន សែន នៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ ដោយសារផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងរបស់វាទៅលើស្ថានភាពនយោបាយ សិទ្ធិមនុស្ស និងការអភិវឌ្ឍសង្គមកម្ពុជា។ ការផ្ទេរអំណាចក្នុងគ្រួសារតែមួយត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបន្តអំណាចផ្ដាច់ការ ដែលនាំឲ្យមានការព្រួយបារម្ភពីអនាគតប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។