ម៉ាឡេស៊ី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ម៉ាឡេស៊ីជារដ្ឋរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងជាសហព័ន្ធដែលមានរដ្ឋចំនួន ១៣ និងដែនដីសហព័ន្ធចំនួន ៣។ ប្រទេសនេះត្រូវបានបំបែកដោយសមុទ្រចិនខាងត្បូងជាពីរតំបន់ គឺម៉ាឡេស៊ីឧបទ្វីប និងម៉ាឡេស៊ីខាងកើតនៅលើកោះបរណេអូ។ គូឡាឡាំពួរ គឺជារាជធានីជាតិ និងជាទីក្រុងធំបំផុត រីឯបុត្រាជ័យជារាជធានីខាងរដ្ឋបាល។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ម៉ាឡេស៊ីមានប្រជាជនជាង ៣៤ លាននាក់ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី ៤២ លើពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានពិពណ៌នាថា ម៉ាឡេស៊ីមានព្រំដែនគោកជាប់ប្រទេសថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងប្រ៊ុយណេ ហើយមានព្រំដែនសមុទ្រជាមួយសិង្ហបុរី វៀតណាម និងហ្វីលីពីន។ ប្រទេសនេះមានអាកាសធាតុត្រូពិក និងជាជម្រករបស់ប្រភេទសត្វព្រៃដូចជា ខ្លាម៉ាឡាយ៉ា និងផ្ការ៉ាហ្វ្លេស៊ី ដែលជាផ្កាធំបំផុតលើពិភពលោក។ ភ្នំគីណាបាលូ ស្ថិតនៅរដ្ឋសាបាហ៍ គឺជាកំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រទេស។

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីមានភាពចម្រុះជាតិសាសន៍ ដោយជនជាតិម៉ាឡេភាគច្រើន ស្ថិតនៅតាមពួកគេដោយជនជាតិចិន និងជនជាតិឥណ្ឌា។ ក៏មានជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ខាងកើតផងដែរ។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាម៉ាឡេ តែភាសាអង់គ្លេស ចិន និងតាមិល ក៏ត្រូវបាននិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយដែរ។ សាសនាឥស្លាមជាសាសនារដ្ឋ ក៏ប៉ុន្តែរដ្ឋធម្មនុញ្ញធានាសេរីភាពខាងសាសនា។ តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២០ អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមមានភាគច្រើន ខណៈពុទ្ធសាសនិក គ្រិស្តសាសនិក និងហិណ្ឌូសាសនិក មានវត្តមានសំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌារាយការណ៍ពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែបរបស់ម៉ាឡេស៊ី។ តំបន់នេះធ្លាប់ជាទីតាំងនៃអាណាចក្រស្មីវិជ័យ និងបន្ទាប់មកដោយស៊ុលតង់ណេតម៉ាឡាកា ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់នៅសតវត្សរ៍ទី ១៥។ នៅឆ្នាំ ១៥១១ ព័រទុយហ្គាល់បានដណ្តើមកាន់កាប់ម៉ាឡាកា បន្ទាប់មកហូឡង់នៅឆ្នាំ ១៦៤១ និងចុងក្រោយចក្រភពអង់គ្លេសបានបង្កើតអាណានិគមរបស់ខ្លួន។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ជប៉ុនបានកាន់កាប់ម៉ាឡេស៊ី។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម សហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ាបានទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៥៧។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៣ ម៉ាឡេស៊ីត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរួមបញ្ចូលសាបាហ៍ សារ៉ាវ៉ាក់ និងសិង្ហបុរី (សិង្ហបុរីបានចាកចេញនៅឆ្នាំ ១៩៦៥)។ សម័យអន្តរកាលក៏មានការបះបោរកុម្មុយនីស្តដែលគេស្គាល់ថា 'ស្ថានភាពគ្រាអាសន្នម៉ាឡាយ៉ា' ផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ម៉ាឡេស៊ីមានសេដ្ឋកិច្ចដែលទើបតែចាយប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ និងមានភាពចម្រុះ។ វិស័យសំខាន់ៗរួមមាន គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក ប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ប្រេងដូង និងទេសចរណ៍។ គូឡាឡាំពួរជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានវិនិយោគយ៉ាងខ្លាំងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជាផ្លូវហាយវ៉េខាងជើង-ខាងត្បូង និងព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិកូឡាឡាំពួរ។

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍បន្ថែមថា ម៉ាឡេស៊ីក៏ល្បីល្បាញខាងវប្បធម៌ចម្រុះរបស់ខ្លួន។ អាហារដូចជា ណាស៊ីឡេម៉ាក់ (nasi lemak) និងតែតារិក (teh tarik) គឺជាម្ហូបពេញនិយម។ បាទិកម៉ាឡេស៊ី ដែលមានក្បាច់ផ្កានិងពណ៌ភ្លឺ ជាសិល្បៈតំណាងជាតិ។ សិល្បៈក្បាច់គុនបុរាណ ដូចជាស៊ីឡាត់ម៉ាឡេយូ (Silat Melayu) ក៏ត្រូវបានអនុវត្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ វប្បធម៌ចំរុះនេះត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំចិន ដែលប្រារព្ធនៅវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាធំបំផុតរបស់ប្រទេស គឺវត្តឃេកឡុកស៊ី (Kek Lok Si) នៅកោះពេណាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ម៉ាឡេស៊ីជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអាស៊ាន ហើយរក្សាទំនាក់ទំនងការទូត និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសមាជិកដទៃទៀត រួមទាំងកម្ពុជា។ នៅថ្ងៃទី ២៦ តុលា ឆ្នាំ ២០២៥ ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី ៤៧ លោកអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី រួមជាមួយមេដឹកនាំកម្ពុជា ថៃ និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញពីតួនាទីការទូតដ៏សកម្មរបស់ម៉ាឡេស៊ីក្នុងតំបន់។

ម៉ាឡេស៊ីក៏បន្តដើរតួជាស្ពានសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយវិវាទនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងការជំរុញសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន។