សមុទ្រក្រហម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សមុទ្រក្រហមគឺជាសមុទ្រមួយស្ថិតក្នុងផែនទីមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ហើយស្ថិតនៅចន្លោះទ្វីបអាហ្រ្វិក និងទ្វីបអាស៊ី។ វាភ្ជាប់ទៅកាន់មហាសមុទ្រនៅភាគខាងត្បូង តាមរយៈច្រកបាប-អែល-ម៉ាន់ដេប (Bab-el-Mandeb) និងឈូងសមុទ្រអាដេន (Gulf of Aden)។ នៅភាគខាងជើង សមុទ្រក្រហមមានឧបទ្វីបស៊ីណៃ (Sinai Peninsula) ឈូងសមុទ្រអាកាបា (Gulf of Aqaba) និងឈូងសមុទ្រស៊ុយអេ (Gulf of Suez) ដែលនាំទៅកាន់ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal)។ សមុទ្រនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាសមុទ្រក្ដៅ និងមានជាតិប្រៃខ្ពស់បំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។

វិគីភីឌាក៏បានឱ្យដឹងដែរថា ក្រោមសមុទ្រក្រហមមានដំណាក់កាលភូគព្ភសាស្ត្រដ៏សកម្មមួយគឺ ប្រហោងបាក់ផែនដីសមុទ្រក្រហម (Red Sea Rift) ដែលជាផ្នែកនៃប្រេះផែនដីធំហ្គ្រេតរីហ្វ (Great Rift Valley)។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មធំៗ និងប្រភេទសត្វសមុទ្រកម្រជាច្រើន ព្រមទាំងជាទិសដៅទេសចរណ៍មុជទឹកដ៏ល្បីល្បាញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សមុទ្រក្រហមមានប្រវែងប្រហែល ២.២៥០ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឹងអតិបរមាប្រហែល ៣៥៥ គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើឱ្យវាជាសមុទ្រវែង និងចង្អៀតដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ វាមានជម្រៅមធ្យមប្រហែល ៤៩០ ម៉ែត្រ និងជម្រៅអតិបរមារហូតដល់ ៣.០៤០ ម៉ែត្រ នៅតំបន់កណ្តាល។ ប្រទេសដែលព័ទ្ធជុំវិញសមុទ្រក្រហមមានដូចជា អេហ្ស៊ីប ស៊ូដង់ អេរីទ្រា ជីប៊ូទី យេមែន អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ហ្សកដានី និងអ៊ីស្រាអែល។ ក្រៅពីនេះ មានកោះធំៗដូចជា ប្រជុំកោះដាឡាក់ (Dahlak) និងហ្វារ៉ាសាន់ (Farasan) ដែលស្ថិតនៅតាមបណ្តោយសមុទ្រ។

វិគីភីឌាក៏បានរាយការណ៍ដែរថា អាកាសធាតុនៅតំបន់សមុទ្រក្រហមគឺក្ដៅស្ងួត ជាពិសេសនៅរដូវក្ដៅ ដែលធ្វើឱ្យអត្រាហួតទឹកខ្ពស់ ហើយនាំឱ្យកម្រិតជាតិប្រៃកើនឡើង។ ព្យុះខ្សាច់ជាញឹកញាប់កើតឡើងនៅតំបន់ជុំវិញ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបថតពីស្ថានីយអវកាស។ ប្រជាជនដែលរស់នៅតាមឆ្នេរភាគច្រើនប្រកបមុខរបរនេសាទ ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍។ ទីក្រុងសំខាន់ៗរួមមាន ជេដដា (Jeddah) នៅអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ផតស៊ូដង់ (Port Sudan) នៅស៊ូដង់ ម៉ាសាវ៉ា (Massawa) នៅអេរីទ្រា និងអ៊ីឡាត (Eilat) នៅអ៊ីស្រាអែល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសមុទ្រក្រហមបានចាប់ផ្ដើមតាំងពីសម័យបុរាណ។ ជនជាតិអេហ្ស៊ីបបុរាណបានធ្វើបេសកកម្មតាមសមុទ្រទៅកាន់ដែនដីពុន (Land of Punt) នៅឆ្នេរសមុទ្រក្រហម ដើម្បីធ្វើពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងក្រអូប មាស និងសត្វកម្រ ដូចបានបង្ហាញក្នុងចម្លាក់នៅប្រាសាទព្រះនាងហាត់សេបស៊ុត (Queen Hatshepsut)។ ក្នុងសម័យក្រិចនិងរ៉ូម សមុទ្រនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “សមុទ្រអេរីទ្រែន” (Erythraean Sea) ហើយបានក្លាយជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ជាមួយឥណ្ឌា។ សមុទ្រក្រហមក៏មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងគម្ពីរសាសនានានា រួមទាំងដំណើររបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលឆ្លងកាត់សមុទ្រក្រហម (Exodus)។

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា នៅសម័យមជ្ឈិមសម័យ ពាណិជ្ជករអារ៉ាប់បានគ្រប់គ្រងផ្លូវសមុទ្រនេះ ដើម្បីដឹកជញ្ជូនគ្រឿងទេស សូត្រ និងទំនិញមានតម្លៃផ្សេងទៀតរវាងអឺរ៉ុប អាហ្រ្វិក និងអាស៊ី។ ការបើកព្រែកជីកស៊ុយអេនៅឆ្នាំ ១៨៦៩ បានផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរបស់សមុទ្រក្រហមយ៉ាងខ្លាំង ដោយភ្ជាប់វាទៅកាន់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងធ្វើឱ្យផ្លូវនេះក្លាយជាសរសៃឈាមពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ក្នុងសម័យអាណានិគម មហាអំណាចដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំង បានប្រកួតប្រជែងគ្រប់គ្រងតំបន់នេះដោយសារតែសារៈសំខាន់ខាងយុទ្ធសាស្ត្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់តំបន់សមុទ្រក្រហមពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការធ្វើនាវាចរណ៍ និងព្រែកជីកស៊ុយអេ ដែលយោងតាមវិគីភីឌា គឺជាផ្លូវខ្លីបំផុតរវាងអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ ប្រមាណ ១០% នៃពាណិជ្ជកម្មផ្លូវសមុទ្រពិភពលោកឆ្លងកាត់ទីនេះ ដោយដឹកជញ្ជូនប្រេងឆៅ ឧស្ម័នធម្មជាតិ និងទំនិញផ្សេងៗ ដែលផ្តល់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារដល់ប្រទេសអេហ្ស៊ីប។ ធនធានធម្មជាតិដូចជា ប្រាក់បញ្ញើរ៉ែនៅបាតសមុទ្រ និងជលផលក៏ដើរតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ វិស័យទេសចរណ៍ ជាពិសេសទេសចរណ៍មុជទឹក បានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយសារតែថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្ម និងជីវចម្រុះសមុទ្រដ៏សម្បូរបែប។

ខាងវប្បធម៌ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា សមុទ្រក្រហមបានក្លាយជាផ្លូវឆ្លងកាត់នៃអរិយធម៌ធំៗ ដូចជា អេហ្ស៊ីប អារ៉ាប់ និងអាហ្រ្វិក ដោយបន្សល់ទុកនូវបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ និងស្ថាបត្យកម្មដ៏មានតម្លៃ។ ចម្រៀងប្រជាប្រិយ ពិធីបុណ្យតាមឆ្នេរ និងសិល្បៈហត្ថកម្មជាច្រើនសុទ្ធតែឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងពិសេសរវាងមនុស្ស និងសមុទ្រនេះ។ លើសពីនេះ ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រអំពីជីវិតសមុទ្រក្រហមក៏បានរួមចំណែកដល់ចំណេះដឹងពិភពលោកផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ សមុទ្រក្រហមនៅតែជាចំណុចក្តៅខាងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។ យោងតាមវិគីភីឌា ការពឹងផ្អែករបស់ពិភពលោកលើផ្លូវទឹកនេះគឺធំធេងណាស់ ហើយការរំខានណាមួយអាចប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទំនិញ និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។ ចាប់តាំងពីដំណាច់ឆ្នាំ ២០២៣ ក្រុមឧទ្ទាមហ៊ូទី (Houthi) នៅយេមែនបានបង្កើនការវាយប្រហារលើនាវាពាណិជ្ជកម្មក្នុងសមុទ្រក្រហម ដែលបណ្តាលឱ្យក្រុមហ៊ុននាវាធំៗជាច្រើនផ្លាស់ប្តូរផ្លូវរត់ជុំវិញទ្វីបអាហ្រ្វិក និងបង្កើនថ្លៃដឹកជញ្ជូន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ការវិវត្តនៅសមុទ្រក្រហមអាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត វិគីភីឌាក៏បានរាយការណ៍ពីបញ្ហាបរិស្ថានដូចជា ការឡើងកម្តៅមហាសមុទ្រ ការបំពុល និងការបំផ្លាញផ្កាថ្ម ដែលគំរាមកំហែងដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដ៏សម្បូរបែបនេះ។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សពីអង្គការអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់កំពុងព្យាយាមការពារធនធានធម្មជាតិទាំងនេះសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។