ប្រទេសអេស្ប៉ាញ
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្រអេស្ប៉ាញ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង និងខាងលិចនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយមានទឹកដីមួយចំនួនលាតសន្ធឹងទៅដល់ទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងជើងផងដែរ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អេស្ប៉ាញគឺជាប្រទេសដែលមានទំហំធំជាងគេនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងត្បូង និងជារដ្ឋសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបួន។
រាជធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់អេស្ប៉ាញគឺ ម៉ាឌ្រីដ ខណៈតំបន់ក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន បារសេឡូណា វ៉ាលែនស៊ីយ៉ា សេវីយ៉ា ហ្សារ៉ាហ្កូហ្សា ម៉ាឡាហ្កា មួរស៊ីយ៉ា និងប៉ាល់ម៉ាដេម៉ាយ៉ូរកា។ ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ក្នុងនាមជាមហាអំណាចវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់មួយនៅអឺរ៉ុប ដោយមានឥទ្ធិពលលាតសន្ធឹងពាសពេញពិភពលោក ជាពិសេសនៅទ្វីបអាមេរិកឡាទីន។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ទឹកដីមួយភាគធំរបស់អេស្ប៉ាញលាតសន្ធឹងតាមឧបទ្វីបអ៊ីបេរី ហើយរួមបញ្ចូលទាំងប្រជុំកោះកាណារីនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ប្រជុំកោះប៉ាឡេអារ៍នៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងទីប្រជុំជនស្វយ័តពីរគឺ សេអ៊ូតា និងមេលីយ៉ានៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ផ្នែកដីគោកមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសបារាំង និងអង់ដូរ៉ានៅភាគខាងជើង ប្រទេសព័រទុយហ្កាល់នៅភាគខាងលិច និងជាប់នឹងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនៅភាគខាងកើត។ កំពូលភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅអេស្ប៉ាញគឺភ្នំភ្លើងថេអ៊ីដេនៅកោះតេនេរីហ្វេ ដែលនៅតែដំណើរការសកម្មរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
ប្រទេសនេះប្រើភាសាអេស្ប៉ាញ (កាស្ទីយ៉ាន) ជាភាសាផ្លូវការ ប៉ុន្តែភាសាតំបន់ផ្សេងទៀតដូចជា កាតាឡង់ ហ្គាលីស៊ាន និងបាស្ក ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ផ្លូវការនៅក្នុងតំបន់រៀងៗខ្លួនដែរ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃឧបទ្វីបអ៊ីបេរីត្រូវបានកំណត់ដោយអរិយធម៌ច្រើនស្រទាប់ ចាប់ពីសម័យកាលរ៉ូម៉ាំង វិស៊ីហ្គោត៍ រហូតដល់សម័យកាលអាណាចក្រឥស្លាម "អាល់អង់ដាលូស" ដែលគ្រប់គ្រងផ្នែកមួយធំនៃឧបទ្វីបនេះអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍។ ការបង្រួបបង្រួមអេស្ប៉ាញសម័យទំនើបបានចាប់ផ្ដើមជាមួយនឹងការរៀបអភិសេករវាងព្រះនាងអ៊ីសាបែលនៃកាស្ទីល និងព្រះចៅហ្វែឌីណង់នៃអារ៉ាហ្គន ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ក្នុងនាមរាជាធិបតេយ្យកាតូលិក នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៥។
ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងទី១៧ ចក្រភពអេស្ប៉ាញបានក្លាយជាមហាអំណាចសកលលោកមួយ ដោយគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំសម្បើមនៅទ្វីបអាមេរិក និងតំបន់ផ្សេងៗទៀត។ កំពង់ផែសេវីយ៉ាបានទទួលសិទ្ធិផ្ដាច់មុខលើពាណិជ្ជកម្មជាមួយ "ពិភពថ្មី"។ ក្រោយមក រាជវង្សបួរបនបានឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៨ ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញទីមួយត្រូវបានប្រកាសនៅឆ្នាំ១៨១២ នៅទីក្រុងកាឌីស។
តាម Wikipedia សតវត្សរ៍ទី២០ បានឃើញអេស្ប៉ាញឆ្លងកាត់សង្គ្រាមស៊ីវិល (១៩៣៦–១៩៣៩) និងរបបផ្ដាច់ការរបស់ហ្វ្រង់ស៊ីស្កូ ហ្វ្រ័ងកូ រហូតដល់ការវិលត្រឡប់មកវិញនៃរបបរាជានិយមតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅពេលដែលព្រះចៅហួនកាឡូសទី១ ឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥។ អេស្ប៉ាញបានចូលជាសមាជិកសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ១៩៨៥។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
អេស្ប៉ាញគឺជាសេដ្ឋកិច្ចធំមួយនៅសហភាពអឺរ៉ុប ដែលផ្អែកលើវិស័យសេវាកម្ម ទេសចរណ៍ ឧស្សាហកម្ម និងថាមពលកកើតឡើងវិញ។ តាម Wikipedia ប្រទេសនេះមានបណ្ដាញផ្លូវដែករហ័សវែងជាងគេនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រដូចជាបេនីដម គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ឆ្នេរធំជាងគេមួយនៅអឺរ៉ុប។
ផ្នែកវប្បធម៌ អេស្ប៉ាញគឺជាស្រុកកំណើតនៃស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រដ៏ល្បីដូចជា "ដុនគីហ្សុត" របស់ស៊ែវ៉ាន់តេស, ស្នាដៃវិចិត្រសិល្បៈរបស់ប៉ាប៉្លូ ពីកាសូ និង សាល់វ៉ាដ័រ ដាលី និងស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យរបស់អង់តូនី ហ្គោឌី ដែលរួមមានវិហារសាក្រាដាហ្វាមីលីយ៉ានៅបារសេឡូណា។ របាំហ្វ្ល៉ាមេនកូ ម្ហូបប៉ាអេយ៉ា និងកីឡាបាល់ទាត់ ក៏ជានិមិត្តរូបវប្បធម៌ដ៏សំខ
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
ឡាមីន យ៉ាម៉ាល់ ជាប់ក្នុងក្រុមជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញសម្រាប់ World Cup តែគ្មានកីឡាករ Real Madrid
គ្រូបង្វឹកជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ លោក ល្វីស ដឺឡាហ្វួនតេ បានប្រកាសបញ្ជីកីឡាករ ២៦រូប សម្រាប់ការប្រកួត World Cup ២០២៦ ដោយមានកីឡាករវ័យ ១៨ឆ្នាំ ឡាមីន យ៉ាម៉ាល់ ប៉ុន្តែគ្មានកីឡាករ Real Madrid ត្រូវបានជ្រើសរើសឡើយ។
អេស្ប៉ាញរកឃើញករណីមេរោគហាន់តាថ្មីពីនាវាកម្សាន្ត ការផ្ទុះឡើងកើនដល់ ១១ ករណី
ក្រសួងសុខាភិបាលអេស្ប៉ាញប្រកាសពីករណីឆ្លងមេរោគហាន់តាថ្មីពីអ្នកដំណើរនាវាកម្សាន្ត ខណៈអង្គការសុខភាពពិភពលោកបញ្ជាក់ថា ការផ្ទុះឡើងនេះមាន ១១ ករណី និងស្លាប់ ៣ នាក់
អេស្ប៉ាញចាប់ផ្តើមជម្លៀសអ្នកដំណើរលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ដែលផ្ទុកមេរោគ Hantavirus នៅ Tenerife
អ្នកដំណើរទាំង ១៤៦ នាក់មិនបង្ហាញរោគសញ្ញា កំពុងត្រូវបានជម្លៀសដោយចាប់ផ្តើមពីជនជាតិអេស្ប៉ាញមុនគេ និងនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុង Madrid ដើម្បីដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែក។
អាជ្ញាធរអេស្ប៉ាញត្រៀមជម្លៀសអ្នកដំណើរកប៉ាល់ទេសចរណ៍ផ្ទុះហាន់តាវីរុសនៅកោះកាណារី
កប៉ាល់ MV Hondius ដែលមានអ្នកដំណើរនិងនាវិកជាង ១៤០ នាក់កំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់កោះកាណារីបន្ទាប់ពីមានការផ្ទុះជំងឺហាន់តាវីរុស ហើយអាជ្ញាធរអេស្ប៉ាញនឹងធ្វើការជម្លៀសដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។
អ៊ីស្រាអែលឃាត់ខ្លួនសកម្មជនពីរនាក់ពីកប៉ាល់ជំនួយឆ្ពោះទៅហ្គាហ្សា
អ៊ីស្រាអែលបានឃាត់ខ្លួនសកម្មជនបរទេសពីរនាក់ពីកងនាវាដឹកជំនួយមនុស្សធម៌ឆ្ពោះទៅតំបន់ហ្គាហ្សា ដែលបណ្ដាលឲ្យរដ្ឋាភិបាលអេស្ប៉ាញទាមទារឲ្យដោះលែងពួកគេជាបន្ទាន់ ។