ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ពន្ធនាំចូល (ឬពន្ធគយ) គឺជាកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុដែលរដ្ឋាភិបាលជាតិ ដែនដីគយ ឬសហភាពអន្តរជាតិដាក់លើទំនិញដែលនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ដោយអ្នកនាំចូលជាអ្នកបង់។ ក្នុងករណីពិសេស ពន្ធលើការនាំចេញក៏អាចត្រូវដាក់លើទំនិញនាំចេញ ឬវត្ថុធាតុដើមផងដែរ។ ក្រៅពីការបង្កើនចំណូលរដ្ឋ ពន្ធនាំចូលក៏ជាទម្រង់មួយនៃបទប្បញ្ញត្តិពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស ដែលមានគោលបំណងកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងពីផលិតផលបរទេស ដើម្បីជំរុញ ឬការពារឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក។

ពន្ធការពារនិយមត្រូវបានចាត់ទុកជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៃគោលនយោបាយគាំពារពាណិជ្ជកម្ម រួមជាមួយកូតានាំចូល កូតានាំចេញ និងឧបសគ្គមិនមែនពន្ធផ្សេងទៀត។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ពន្ធនាំចូលអាចជាប្រភពនៃជម្លោះពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសនានា ហើយអាចជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាពន្ធនាំចូលជាឧបករណ៍គោលនយោបាយក៏ដោយ វាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅនឹងភូមិសាស្ត្រ។ ពន្ធត្រូវបានប្រមូលនៅច្រកចេញចូលរបស់ប្រទេស ដូចជាកំពង់ផែសមុទ្រ ព្រលានយន្តហោះ និងច្រកព្រំដែនគោក។ Wikipedia បានពិពណ៌នាអំពីកំពង់ផែ Piraeus នៅក្រិកបុរាណ ដែលជាកន្លែងប្រមូលពន្ធនាំចូល និងនាំចេញដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ សព្វថ្ងៃ ប្រទេសនីមួយៗមានទីភ្នាក់ងារគយដែលទទួលខុសត្រូវគ្រប់គ្រងការប្រមូលពន្ធ ហើយអត្រាពន្ធអាចខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទទំនិញ និងប្រទេសដើម។ ក្នុងន័យនេះ ផែនទីនៃអត្រាពន្ធនាំចូលឆ្លុះបញ្ចាំងពីគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម និងទំនាក់ទំនងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់ប្រទេសនានា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការយកពន្ធលើទំនិញឆ្លងដែនមានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរាណ។ នៅទីក្រុងអាតែន ប្រទេសក្រិក កំពង់ផែ Piraeus ត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅកាន់ទីក្រុងដោយកំពែងវែង ដែលផ្តល់សុវត្ថិភាពសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងការប្រមូលពន្ធ។ នៅយុគសម័យកណ្តាល និងសម័យដើមនៃពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ពន្ធនាំចូលគឺជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់រាជាណាចក្រជាច្រើន។

ក្នុងសម័យទំនើប គោលនយោបាយពន្ធបានឆ្លងកាត់ការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក អត្រាពន្ធជាមធ្យមបានកើនឡើងខ្ពស់នៅសតវត្សទី១៩ (ចាប់ពីឆ្នាំ១៨២១) ដើម្បីការពារឧស្សាហកម្មវ័យក្មេង ប៉ុន្តែបានថយចុះក្រោយទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺច្បាប់ Smoot-Hawley Tariff Act ឆ្នាំ១៩៣០ ដែលបានដំឡើងពន្ធយ៉ាងខ្លាំង ហើយត្រូវបានប្រវត្តិវិទូជាច្រើនចាត់ទុកថាបានធ្វើឲ្យវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដូចជា GATT និង WTO បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយពន្ធនាំចូលនៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រទេសបារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក សុទ្ធតែបានឃើញនិន្នាការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់នៃអត្រាពន្ធរបស់ខ្លួន ដូចបានបង្ហាញក្នុងតារាងរបស់ Wikipedia (ដែលត្រូវការបច្ចុប្បន្នភាព)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច យោងតាម Wikipedia ការដាក់ពន្ធនាំចូលនាំឲ្យតម្លៃទំនិញក្នុងស្រុកកើនឡើង ដែលបណ្តាលឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ខាតបង់ច្រើន ទោះបីជាអ្នកផលិតក្នុងស្រុកទទួលផលចំណេញក៏ដោយ។ តាមរយៈដ្យាក្រាមស្តង់ដារ ការខាតបង់សរុប (dead-weight loss) កើតឡើងជាលទ្ធផលនៃការថយចុះបរិមាណជួញដូរ ដែលធ្វើឲ្យសុខុមាលភាពសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលធ្លាក់ចុះ។ ជាទូទៅ អ្នកសេដ្ឋកិច្ចមើលឃើញថាពាណិជ្ជកម្មសេរីផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើនជាងគោលនយោបាយគាំពារនិយម។

ក្រៅពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច ពន្ធនាំចូលក៏មានឥទ្ធិពលលើវប្បធម៌ផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ ពន្ធលើទំនិញវប្បធម៌ដូចជាសៀវភៅ ភាពយន្ត ឬតន្ត្រី អាចរារាំងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងប្រជាជាតិ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ការជជែកវែកញែកអំពីពន្ធតែងត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយអត្តសញ្ញាណជាតិ និងឯករាជ្យភាពសេដ្ឋកិច្ច ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពផ្សព្វផ្សាយនៅដើមសតវត្សទី២០ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីមនោសញ្ចេតនារបស់សាធារណៈជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ពន្ធនាំចូលកំពុងក្លាយជាប្រធានបទក្តៅនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទនៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាអំណាច។ កាសែតនានាបានរាយការណ៍ថា សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមរដ្ឋបាលថ្មីៗ បានដំឡើងពន្ធលើទំនិញនាំចូលពីចិន សហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសដទៃទៀត ដែលបណ្តាលឱ្យមានការសងសឹកវិញ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការចរចាពាណិជ្ជកម្មពហុភាគីនៅ WTO កំពុងប្រឈមនឹងការជាប់គាំង ដោយសារការខ្វែងគំនិតគ្នាលើកម្រិតពន្ធ និងការឧបត្ថម្ភរបស់រដ្ឋាភិបាល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីពន្ធនាំចូលគឺមានសារៈសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាជាប្រទេសដែលពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ជាពិសេសការនាំចេញផលិតផលកាត់ដេរ និងកសិកម្ម។ ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពន្ធដោយដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំៗដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប អាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងជីវភាពរបស់ប្រជាជន។ ដូច្នេះ ការតាមដានការវិវត្តនៃពន្ធនាំចូលជារឿងចាំបាច់។