រដ្ឋតិចសាស់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋតិចសាស់ គឺជារដ្ឋធំទីពីរនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទាំងផ្ទៃដី និងចំនួនប្រជាជន។ វាស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋចំនួន ៤ គឺ Louisiana, Arkansas, Oklahoma និង New Mexico ព្រមទាំងមានព្រំដែនអន្តរជាតិជាមួយប្រទេសម៉ិចស៊ីកូតាមបណ្តោយទន្លេ Rio Grande ។

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនរបស់រដ្ឋតិចសាស់មានប្រមាណ ៣១,៧ លាននាក់នៅឆ្នាំ ២០២៥ ជាមួយផ្ទៃដី ២៦៨ ៥៩៦ ម៉ាយការ៉េ (៦៩៥ ៦៦០ គ.ម.២)។ ដូច្នេះវាជារដ្ឋដែលមានផ្ទៃដីនិងប្រជាជនធំជាងគេទីពីរ។ រដ្ឋនេះត្រូវបានគេហៅថា "Lone Star State" ដោយសារផ្កាយតែមួយនៅលើទង់ជាតិ ដែលតំណាងឱ្យអតីតសាធារណរដ្ឋឯករាជ្យរបស់ខ្លួន។ រដ្ឋធានីគឺ Austin ហើយទីក្រុងធំបំផុតគឺ Houston ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋតិចសាស់មានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ចាប់ពីវាលទំនាបឆ្នេរសមុទ្រនៅភាគអាគ្នេយ៍ រហូតដល់ភ្នំ និងវាលខ្សាច់នៅភាគខាងលិច។ តំបន់ធម្មជាតិល្បីៗរួមមាន Big Bend National Park, Palo Duro Canyon និង Texas Hill Country។ ផែនទីដង់ស៊ីតេប្រជាជនបង្ហាញថាប្រជាជនប្រមូលផ្តុំច្រើននៅតំបន់ទីក្រុងធំៗដូចជា Houston, Dallas‑Fort Worth, San Antonio និង Austin (យោងតាមរូបភាពវិគីភីឌា)។

ប្រជាជនសរុបមានប្រមាណ ៣១,៧ លាននាក់ ហើយរដ្ឋនេះមានការកើនឡើងប្រជាជនលឿនបំផុតមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ សហគមន៍ជនជាតិនិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ (Hispanic) មានចំនួនច្រើន រួមជាមួយជនជាតិអាមេរិកអាហ្វ្រិក អាស៊ី និងជនជាតិដើម។ នៅតាមព្រំដែនម៉ិចស៊ីកូ មានតំបន់ colonias ដែលជាសហគមន៍ក្រីក្រខ្វះសេវាមូលដ្ឋាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរដ្ឋតិចសាស់ចាប់ផ្តើមពីជនជាតិដើមភាគតិច ដូចដែលបង្ហាញក្នុងផែនទីដើមនៃទឹកដីកុលសម្ព័ន្ធ។ តាមវិគីភីឌា អ្នករុករកអេស្ប៉ាញបានមកដល់ក្នុងសតវត្សទី ១៦ ហើយទឹកដីនេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃ New Spain ។ ផែនទីឆ្នាំ ១៧៧១ របស់លោក Nicolas de La Fora បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវ Provincia de los Tejas។ នៅពេលម៉ិចស៊ីកូទទួលបានឯករាជ្យក្នុងឆ្នាំ ១៨២១ តំបន់តិចសាស់ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាផ្នែកនៃរដ្ឋ Coahuila y Tejas ដូចដែលឃើញក្នុងផែនទីម៉ិចស៊ីកូឆ្នាំ ១៨២៤។

លោក Stephen F. Austin ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជា "បិតានៃរដ្ឋតិចសាស់" បានទទួលការអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតអាណានិគមអាមេរិកដំបូងនៅក្នុងទឹកដីម៉ិចស៊ីកូ។ ភាពតានតឹងរវាងអ្នកតាំងទីលំនៅអាមេរិក និងរដ្ឋាភិបាលម៉ិចស៊ីកូបានឈានដល់បដិវត្តន៍ក្នុងឆ្នាំ ១៨៣៥។ ព្រឹត្តិការណ៍ល្បីល្បាញរួមមានសមរភូមិ Alamo និង San Jacinto ដែលបញ្ចប់ដោយការចុះចាញ់របស់មេដឹកនាំម៉ិចស៊ីកូ Santa Anna (តាមគំនូរឆ្នាំ ១៨៨៦ របស់លោក William Henry Huddle)។ នៅថ្ងៃទី ២ មីនា ១៨៣៦ រដ្ឋតិចសាស់បានប្រកាសឯករាជ្យ ហើយក្លាយជាសាធារណរដ្ឋដាច់ដោយឡែក។

បន្ទាប់ពី ៩ ឆ្នាំជាប្រទេសឯករាជ្យ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ចូលរដ្ឋតិចសាស់ជារដ្ឋទី ២៨ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៥ ដែលបង្កជាសង្គ្រាមម៉ិចស៊ីកូ-អាមេរិក។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមនេះ កងទ័ពអាមេរិកបានប្រយុទ្ធនៅ Resaca de la Palma ក្នុងខែឧសភា ១៨៤៦។ ក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ។ ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំបានកើតឡើងជាមួយនឹងការផ្ទុះអណ្តូងប្រេងដ៏ល្បីល្បាញនៅ Spindletop ក្នុងឆ្នាំ ១៩០១ ដែលបានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះឱ្យរដ្ឋតិចសាស់ក្លាយជាមហាអំណាចថាមពលពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋតិចសាស់មានសេដ្ឋកិច្ចដ៏រឹងមាំនិងចម្រុះ។ យោងតាមវិគីភីឌា និងរូបភាពពាក់ព័ន្ធ ឧស្សាហកម្មប្រេងនៅតែជាសសរទ្រូងសេដ្ឋកិច្ច ដោយមានអណ្តូងប្រេងរាប់ពាន់កន្លែង រួមទាំងកន្លែងប្រមូលផលថាមពលខ្យល់ដូចជា Brazos Wind Farm ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋនេះឈានមុខគេក្នុងការផលិតថាមពលស្អាតផងដែរ។ កសិកម្មរួមមានកប្បាស (ដូចរូបថតនៅ West Texas) និងសត្វគោដែលជានិមិត្តរូបនៃវប្បធម៌ cowboy។

ផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក (GDP) របស់រដ្ឋតិចសាស់គឺធំជាងប្រទេសជាច្រើន ហើយតំបន់សេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗរួមមាន មជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រ Texas Medical Center ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលធំជាងគេក្នុងពិភពលោក មជ្ឈមណ្ឌលអវកាស NASA Johnson Space Center និងសាកលវិទ្យាល័យល្បីៗដូចជា University of Texas at Austin, Texas A&M University និង Rice University។ កំពង់ផែ Houston គឺជាច្រកចេញចូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

វប្បធម៌រដ្ឋតិចសាស់គឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងប្រពៃណីបុរាណ និងសម័យទំនើប។ កីឡារដ្ឋគឺ rodeo ដែលបង្ហាញពីការប្រកួតប្រជែងគោ និងសេះ។ ក្រុមតន្ត្រីដូចជា ZZ Top ត្រូវបានគេចាត់ទុកជានិមិត្តរូបវប្បធម៌នៃតន្ត្រី rock បែប blues។ វិចិត្រសាល និងការសម្តែងដូចជា Houston Symphony នៅ Jones Hall ក៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះផងដែរ។ ក្រុមកីឡាអាជីពដូចជា Dallas Cowboys (បាល់ទាត់អាមេរិក) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "America's Team" និង San Antonio Spurs (បាល់បោះ) ដែលឈ្នះ NBA Finals ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤។ ក្រុមបេស្តបល Texas Rangers និង Houston Astros ក៏ទាក់ទាញអ្នកគាំទ្រយ៉ាងច្រើន។ ពិព័រណ៍រដ្ឋតិចសាស់មានរូបយក្ស Big Tex ជានិមិត្តសញ្ញាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៥២។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន រដ្ឋតិចសាស់នៅតែជាអ្នកលេងដ៏សំខាន់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ។ តាមវិគីភីឌា ការផលិតថាមពលរបស់វា រួមទាំងថាមពលខ្យល់ បន្តទាក់ទាញការវិនិយោគ។ តំបន់ព្រំដែនជាមួយម៉ិចស៊ីកូនៅតែជាចំណុចក្តៅនៃការជជែកអំពីអន្តោប្រវេសន៍ និងសន្តិសុខ ដែលបង្ហាញដោយសហគមន៍ colonias ក្បែរព្រំដែន។

កំពង់ផែ Houston ដែលជាកំពង់ផែធំជាងគេមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្មសកល។ ការសម្រេចចិត្តខាងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋនេះអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារ និងគោលនយោបាយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគឆ្លងដែន។ ដូច្នេះ អ្នកអានខ្មែរអាចតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នៅតិចសាស់ ដើម្បីយល់ពីឥទ្ធិពលដែលអាចមកដល់ប្រទេសរបស់ខ្លួន។