កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក (U.S. Armed Forces) គឺជាកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាជាកងទ័ពដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ទាំងក្នុងលក្ខខណ្ឌចំណាយយោធា ទាំងក្នុងលក្ខខណ្ឌវិសាលភាពប្រតិបត្តិការសកល។ កងទ័ពនេះស្ថិតនៅក្រោមការបញ្ជាខ្ពស់បំផុតរបស់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងតួនាទីជាមេបញ្ជាការកំពូល (Commander-in-Chief) ហើយត្រូវបានគ្រប់គ្រងផ្នែករដ្ឋបាលដោយក្រសួងការពារជាតិ (Department of Defense) មានទីស្នាក់ការនៅអគារផេនតាហ្គោន (Pentagon)។

កងទ័ពនេះត្រូវបានបែងចែកជា ៦ ផ្នែកធំៗគឺ៖ កងទ័ពជើងគោក (Army), កងទ័ពជើងទឹក (Navy), កងទ័ពអាកាស (Air Force), កងម៉ារីន (Marine Corps), កងការពារឆ្នេរ (Coast Guard) និងកងកម្លាំងអវកាស (Space Force) ដែលបង្កើតឡើងថ្មីនៅឆ្នាំ ២០១៩។

ភូមិសាស្ត្រ និងវត្តមានសកល

កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិកមានវត្តមាននៅលើគ្រប់ទ្វីបនៃពិភពលោក តាមរយៈបណ្តាញមូលដ្ឋានយោធាដែលប៉ាន់ស្មានមានជាង ៧០០ កន្លែងនៅជាង ៨០ ប្រទេស។ ចំនុចសំខាន់ៗរួមមាន មូលដ្ឋាននៅប្រទេសជប៉ុន (Okinawa, Yokosuka), កូរ៉េខាងត្បូង, អាល្លឺម៉ង់ (Ramstein), ហ្គាម (Guam), Diego Garcia នៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងមូលដ្ឋាននៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

ចំនួនកងទ័ពសកម្មមានប្រមាណជា ១,៣ លាននាក់ បូករួមនឹងកងបម្រុង (Reserve) និងកងជាតិ (National Guard) ប្រមាណ ៨០០.០០០ នាក់បន្ថែមទៀត។ ថវិកាការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំឆ្នាំ លើសពី ៨០០ ពាន់លានដុល្លារ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាថវិកាយោធាធំជាងគេលើពិភពលោក លើសពីផលបូកថវិកាយោធារបស់ប្រទេសធំៗ ១០ បន្តបន្ទាប់រួមគ្នា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

កងទ័ពកុងទីណង់តាល់ (Continental Army) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៧៧៥ ក្នុងសម័យបដិវត្តន៍អាមេរិកប្រឆាំងនឹងចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានចចវ៉ាស៊ីនតោន (George Washington) ជាមេបញ្ជាការដំបូង។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិល (១៨៦១–១៨៦៥) កងទ័ពនេះបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនលើក។

ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២០ កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ និងលើកទី ២ ដែលបានធ្វើឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាអំណាចយោធាលំដាប់ទី ១ របស់ពិភពលោកក្រោយឆ្នាំ ១៩៤៥។ សម័យសង្គ្រាមត្រជាក់បានបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត ដែលបាននាំទៅរកជម្លោះធំៗមួយចំនួនរួមមាន សង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០–១៩៥៣) និងសង្គ្រាមវៀតណាម (១៩៥៥–១៩៧៥)។

សង្គ្រាមវៀតណាមបានពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅលើតំបន់ឥណ្ឌូចិន រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ តាមរយៈយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅភាគខាងកើតប្រទេសកម្ពុជាក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០។ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ភេរវកម្ម ១១ កញ្ញា ២០០១ កងទ័ពនេះបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន (២០០១–២០២១) និងអ៊ីរ៉ាក់ (២០០៣–២០១១)។

សមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យា និងអាវុធ

កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិកមានបច្ចេកវិទ្យាយោធាជឿនលឿនបំផុតមួយ រួមមានកងនាវាចម្បាំងផ្ទុកយន្តហោះ (aircraft carriers) ចំនួន ១១ គ្រឿង ដែលមិនមានប្រទេសណាផ្សេងទៀតមានច្រើនបែបនេះទេ។ យន្តហោះចម្បាំងជំនាន់ទី ៥ រួមមាន F-22 Raptor និង F-35 Lightning II។ កងទ័ពនេះក៏មានឃ្លាំងសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរធំជាងគេមួយក្នុងពិភពលოក រួមជាមួយរុស្ស៊ី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា វត្តមានកងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដោយសារតែកត្តាការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើប្រតិបត្តិការ "សេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរណ៍" (Freedom of Navigation) ជាប្រចាំនៅតំបន់នេះ ដែលធ្វើឱ្យតានតឹងជាមួយក្រុងប៉េកាំង។

ក្នុងបរិបទកម្ពុជា ទំនាក់ទំនងយោធារវាងភ្នំពេញ និងវ៉ាស៊ីនតោនបានធ្លាក់ចុះក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ ជាពិសេសក្រោយការរាយការណ៍ពីសំណាក់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយលោកខាងលិច អំពីការសង់ឡើងវិញនៃមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាមដោយចិន ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបដិសេធជាប្រចាំថា វាមិនមែនជាមូលដ្ឋានយោធាបរទេសនោះទេ។ ការលើកលែងការហាត់សមរួមគ្នា Angkor Sentinel ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧ ក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការទុកចម្ងាយរវាងសងខាងផងដែរ។

ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយការពារជាតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមរដ្ឋបាលនីមួយៗ មានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើតុល្យភាពអំណាចនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលជាតំបន់ដែលកម្ពុជាស្ថិតនៅ។