ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) គឺជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ដែលមានតួនាទីសម្របសម្រួលការឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ និងភាពអាសន្នសុខភាពអន្តរជាតិ។ WHO មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស ហើយមានការិយាល័យតំបន់ចំនួន ៦ និងការិយាល័យប្រចាំប្រទេសចំនួន ១៥០ នៅទូទាំងពិភពលោក។ មានតែរដ្ឋអធិបតេយ្យប៉ុណ្ណោះដែលមានសិទ្ធិចូលជាសមាជិក ហើយបច្ចុប្បន្នអង្គការនេះមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ១៩៤ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាអង្គការសុខភាពអន្តររដ្ឋាភិបាលធំជាងគេក្នុងពិភពលោក។

WHO ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៧ មេសា ឆ្នាំ ១៩៤៨ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក វាបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកំណត់ស្តង់ដារសុខភាពអន្តរជាតិ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លង និងការលើកកម្ពស់សុខភាពសាធារណៈទូទាំងសកលលោក។ យោងតាម Wikipedia រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរបស់ WHO រួមមានសន្និបាតសុខភាពពិភពលោក (World Health Assembly) ដែលជាស្ថាប័នសម្រេចចិត្តកំពូលប្រជុំរៀងរាល់ឆ្នាំ និងក្រុមប្រឹក្សាប្រតិបត្តិ (Executive Board) ដែលអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចនានា។ ភាសាការងារផ្លូវការមានចំនួន ៦ រួមមានភាសាអង់គ្លេស បារាំង រុស្ស៊ី ចិន អារ៉ាប់ និងអេស្ប៉ាញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia អង្គការសុខភាពពិភពលោកមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសជាង ១៥០ តាមរយៈការិយាល័យតំបន់ និងការិយាល័យប្រចាំប្រទេស។ ការិយាល័យតំបន់ទាំង ៦ រួមមាន៖ តំបន់អាហ្រ្វិក (ទីស្នាក់ការនៅប្រាសាវីល សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ) តំបន់អាមេរិក (វ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី.) តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ញូវដេលី ឥណ្ឌា) តំបន់អឺរ៉ុប (កូប៉ិនហាក ដាណឺម៉ាក) តំបន់មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត (កៃរ៉ូ អេហ្ស៊ីប) និងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច (ម៉ានីល ហ្វីលីពីន)។ ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតនៅក្រោមការគ្របដណ្ដប់របស់ការិយាល័យតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយមានការិយាល័យ WHO ប្រចាំប្រទេសនៅរាជធានីភ្នំពេញ ដែលធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រសួងសុខាភិបាល។

បុគ្គលិករបស់ WHO មានច្រើនពាន់នាក់ រួមមានវេជ្ជបណ្ឌិត អ្នកជំនាញសុខភាពសាធារណៈ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកគ្រប់គ្រង ដែលមកពីប្រទេសជាសមាជិកនានា។ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ ការិយាល័យ WHO ប្រចាំប្រទេសបង់ក្លាដែសគឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការិយាល័យប្រចាំប្រទេស ដែលជួយគាំទ្រកម្មវិធីសុខភាពជាតិ និងការឆ្លើយតបនឹងភាពអាសន្ន។ ទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅហ្សឺណែវ ដែលត្រូវបានសម្ពោធនៅឆ្នាំ ១៩៦៦ ក៏ជានិមិត្តសញ្ញាស្ថាបត្យកម្មមួយដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកចាប់ផ្ដើមពីការបង្កើតអង្គការសហប្រជាជាតិក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ WHO ត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី ២២ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៦ ហើយចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ៧ មេសា ឆ្នាំ ១៩៤៨ ដែលឥឡូវត្រូវបានប្រារព្ធជាទិវាសុខភាពពិភពលោក។

សមិទ្ធផលដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ WHO គឺការលុបបំបាត់ជំងឺអុតធំ ដែលជាជំងឺឆ្លងដ៏កាចសាហាវ។ តាមរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានផ្ដល់ដោយ Wikipedia អតីតនាយកកម្មវិធីលុបបំបាត់ជំងឺអុតធំសកលបានអានព័ត៌មានថាជំងឺនេះត្រូវបានលុបបំបាត់ដោយជោគជ័យនៅឆ្នាំ ១៩៨០។ នេះគឺជាលើកទីមួយហើយដែលជំងឺមួយត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលដោយកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់មនុស្សជាតិ។

ក្រៅពីនេះ WHO ក៏បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺប៉ូលីអូ (ជំងឺខួរឆ្អឹងខ្នង) ជំងឺគ្រុនចាញ់ មេរោគអេដស៍/ជំងឺអេដស៍ ជំងឺរបេង និងការឆ្លើយតបនឹងជំងឺរាតត្បាតផ្សេងៗដូចជា SARS (២០០៣) ជំងឺ Ebola នៅអាហ្រ្វិកខាងលិច (២០១៤-២០១៦) និងការប្រកាសជំងឺកូវីដ-១៩ ជាជំងឺរាតត្បាតសកលនៅថ្ងៃទី ១១ មីនា ឆ្នាំ ២០២០។ កិច្ចព្រមព្រៀងស៊ុមនៃអនុសញ្ញាស្តីពីការគ្រប់គ្រងថ្នាំជក់ (FCTC) ដែលដឹកនាំដោយ WHO គឺជាសន្ធិសញ្ញាសុខភាពសកលដំបូងគេ ហើយត្រូវបានផ្ដល់សច្ចាប័នដោយប្រទេសជាង ១៨០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ WHO ពឹងផ្អែកលើការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋសមាជិកក្នុងទម្រង់ជាការវាយតម្លៃ (assessed contributions) និងការបរិច្ចាគស្ម័គ្រចិត្ត (voluntary contributions) ពីរដ្ឋាភិបាល អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាមូលនិធិ Bill & Melinda Gates ។ ថវិការបស់ WHO សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២២-២០២៣ មានចំនួនប្រមាណ ៦ ៧០០ លានដុល្លារអាមេរិក ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់កម្មវិធីសុខភាពសកល ការស្រាវជ្រាវ និងការឆ្លើយតបនឹងភាពអាសន្ន។ ការពិភាក្សាអំពីកំណែទម្រង់ហិរញ្ញវត្ថុកំពុងបន្ត ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យអង្គការមាននិរន្តរភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជំនួយស្ម័គ្រចិត្ត។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ WHO បានកំណត់ឥទ្ធិពលយ៉ាងធំធេងទៅលើឥរិយាបថសុខភាពរបស់ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោក។ គោលនយោបាយ MPOWER ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ គឺជាកញ្ចប់វិធានការមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងថ្នាំជក់ ដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រទេសនានាអនុវត្តគោលនយោបាយដូចជាការត្រួតពិនិត្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់ ការការពារផ្សែងបារី និងការដំឡើងពន្ធ។ យុទ្ធនាការទិវាសុខភាពពិភពលោក និងយុទ្ធនាការផ្សេងៗដូចជា "ដើម្បីសុខភាពគ្មានថ្នាំជក់" បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌សកលក្នុងការលើកកម្ពស់សុខុមាលភាព។ លើសពីនេះ WHO ក៏ទទួលខុសត្រូវលើការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ជំងឺអន្តរជាតិ (ICD) និងបញ្ជីឱសថចាំបាច់ ដែលកំណត់រូបរាងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលរបស់ប្រទេសជាច្រើន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា អង្គការសុខភាពពិភពលោកមានការពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ជាមួយបញ្ហាសុខភាពប្រចាំថ្ងៃ។ WHO បានធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជាក្នុងកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំង COVID-19 ការពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ការតាមដានជំងឺឆ្លងដូចជាជំងឺគ្រុនឈាម និងជំងឺផ្សេងៗទៀត។ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពពីប្រទេសបង់ក្លាដែស បុគ្គលិក WHO បានចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំង COVID-19 ដែលបង្ហាញពីតួនាទីសកម្មរបស់អង្គការនៅថ្នាក់ប្រទេស។

នៅក្នុងបរិបទសកលឆ្នាំ ២០២៦ WHO កំពុងបន្តដឹកនាំការឆ្លើយតបនឹងជំងឺរាតត្បាត និងការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់វិបត្តិសុខភាពនាពេលអនាគត។ កិច្ចពិភាក្សាអំពីសន្ធិសញ្ញារាតត្បាត (Pandemic Treaty) កំពុងត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដោយមានការចូលរួមពីប្រទេសកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះ អង្គការក៏កំពុងផ្តោតលើការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងសុខភាព ការទប់ទល់នឹងភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប្យូទិច (AMR) និងការឈានទៅសម្រេចគោលដៅធានាសុខភាពទូទាំង (UHC) នៅឆ្នាំ ២០៣០។ ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនាមជាសមាជិកមួយ បានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ពីការគាំទ្របច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់ WHO ក្នុងការកសាងសន្តិសុខសុខភាពជាតិ និងធានាការទទួលបានសេវាសុខភាពប្រកបដោយសមភាព។