ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ បេសកកម្មកាតូលិកសានកាឡូស និងពិធីបញ្ជាក់ដំបូងនៅអាល់តាកាលីហ្វ័រញ៉ា

នៅ ថ្ងៃទី ៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៧៧០ ដែល ជា ថ្ងៃបុណ្យ នៃ លោក Saint Charles Borromeo ក្រុម អ្នក ផ្សព្វផ្សាយ សាសនា កាតូលិក នៃ អាណាចក្រ អេស្ប៉ាញ បាន បង្កើត បេសកកម្ម មួយ ដ៏ សំខាន់ នៅ លើ ឆ្នេរសមុទ្រ កណ្តាល នៃ ទឹកដី ដែល បច្ចុប្បន្ន ជា រដ្ឋ កាលីហ្វ័រញ៉ា នៃ សហរដ្ឋ អាមេរិក ។ តាម កំណត់ត្រា ពី វីគីភីឌា បេសកកម្ម Mission San Carlos Borromeo del Río Carmelo នេះ គឺ ជា ផ្នែក មួយ នៃ ប្រព័ន្ធ បេសកកម្ម សាសនា អេស្ប៉ាញ ទាំង ២១ ដែល ត្រូវ បាន សាងសង់ នៅ ចន្លោះ ឆ្នាំ ១៧៦៩ និង ១៨៣៣ ដើម្បី ផ្សព្វផ្សាយ សាសនា គ្រីស្ទាន ដល់ ជនជាតិ ដើម ។ បេសកកម្ម នេះ ស្ថិត ក្នុង ចំណោម បេសកកម្ម ដំបូង គេ បង្អស់ ហើយ បាន ក្លាយ ជា មូលដ្ឋាន ដ៏ រឹងមាំ សម្រាប់ ការ ពង្រីក ឥទ្ធិពល អេស្ប៉ាញ នៅ ភាគខាងជើង ទ្វីប អាមេរិក ។

ប្រព័ន្ធ បេសកកម្ម នេះ ត្រូវ បាន ដឹកនាំ ដោយ បព្វជិត នៃ អង្គការ Franciscan និង មាន ការ គាំទ្រ ផ្នែក យោធា ពី ចក្រភព អេស្ប៉ាញ ។ យោង តាម វីគីភីឌា ស្តីពី បេសកកម្ម អេស្ប៉ាញ នៅ កាលីហ្វ័រញៀ គោលដៅ គឺ ដើម្បី ពង្រីក ឥទ្ធិពល របស់ អេស្ប៉ាញ ថ្មី (New Spain) ទៅ កាន់ តំបន់ ខាងជើង បំផុត នៃ ទ្វីប អាមេរិក ខាងជើង ហើយ បាន បង្កើត ជា ខេត្ត អាល់តា កាលីហ្វ័រញ៉ា នៅ ឆ្នាំ ១៨០៤ ។ អ្នក ផ្សព្វផ្សាយ សាសនា មិន មែន តែ ឯង នោះ ទេ ព្រោះ មាន អ្នក តាំង លំនៅ ស៊ីវិល និង ទាហាន អម ដំណើរ ដែល ក្រោយ មក បាន បង្កើត សហគមន៍ ដូច ជា Pueblo de Los Ángeles ដែល បាន ក្លាយ ជា ទីក្រុង Los Angeles ដ៏ ធំ ធេង នាពេល បច្ចុប្បន្ន ។

ទោះ បី ជា បេសកកម្ម នេះ ត្រូវ បាន បង្កើត ឡើង នៅ ឆ្នាំ ១៧៧០ ក៏ អាគារ សំណង់ ដែល ឈរ នៅ សព្វថ្ងៃ នេះ ត្រូវ បាន កសាង ដំបូង នៅ ឆ្នាំ ១៧៩៧ ដោយ យោង តាម ទំព័រ វីគីភីឌា នៃ បេសកកម្ម នេះ ។ វា ត្រូវ បាន គេ ចាត់ ទុក ជា បេសកកម្ម មួយ ដែល ត្រូវ បាន ស្តារ ឡើង វិញ យ៉ាង ត្រឹមត្រូវ បំផុត នៅ ក្នុង រដ្ឋ កាលីហ្វ័រញ៉ា ដោយ រក្សា បាន នូវ លក្ខណៈ ស្ថាបត្យកម្ម សម័យ អាណានិគម អេស្ប៉ាញ ។ បេសកកម្ម ស្ថិត នៅ មាត់ ជ្រលង ភ្នំ Carmel Valley និង ត្រូវ បាន ចុះ ក្នុង បញ្ជី បេតិកភណ្ឌ ជាតិ អាមេរិក (National Register of Historic Places) និង ជា ទីតាំង ប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាតិ (National Historic Landmark) ដែល បញ្ជាក់ ពី តម្លៃ វប្បធម៌ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដ៏ ខ្ពង់ខ្ពស់ របស់ វា ។

ភាព ល្បី ល្បាញ របស់ បេសកកម្ម នេះ ក៏ មក ពី ព្រឹត្តិការណ៍ សាសនា ដ៏ សំខាន់ មួយ នៅ ក្នុង ប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃ តំបន់ ។ តាម កំណត់ត្រា ប្រវត្តិសាស្ត្រ វា គឺ ជា ទីកន្លែង ដែល ពិធី បញ្ជាក់ (Confirmation) គ្រីស្ទាន លើក ដំបូង បាន ប្រព្រឹត្ត ទៅ នៅ ក្នុង អាល់តា កាលីហ្វ័រញ៉ា ។ យោង តាម វីគីភីឌា ពិធី បញ្ជាក់ នេះ គឺ ជា ការ បន្ត និង ការ បំពេញ សច្ចាប្រណិធាន ដែល បាន ចាប់ផ្តើម នៅ ពិធី ជ្រមុជទឹក (Baptism) ដោយ ជា ទូទៅ ពាក់ព័ន្ធ នឹង ការ លើក ដៃ អធិដ្ឋាន ពី បព្វជិត ។ សម្រាប់ អ្នក កាន់ សាសនា កាតូលិក ពិធី នេះ គឺ ជា ការ ប្រទាន ព្រះវិញ្ញាណ បរិសុទ្ធ និង បញ្ជាក់ ភាព ពេញវ័យ ខាង ជំនឿ ដែល ធ្វើ ឱ្យ ពួក គេ ក្លាយ ជា សមាជិក ពេញ សិទ្ធិ ក្នុង សាសនាចក្រ ។

តំបន់ ដែល បេសកកម្ម ស្ថិត នៅ បច្ចុប្បន្ន គឺ ទីក្រុង Carmel-by-the-Sea ដែល ជា ទីតាំង ទេសចរណ៍ ដ៏ មាន ប្រជាប្រិយ នៅ ឆ្នេរសមុទ្រ កណ្តាល កាលីហ្វ័រញ៉ា ។ យោង តាម វីគីភីឌា ទីក្រុង នេះ ស្ថិត នៅ លើ ឧបទ្វីប Monterey ហើយ មាន ប្រជាជន ត្រឹម ៣ ២២០ នាក់ បើ គិត ត្រឹម ឆ្នាំ ២០២០ ដោយ បាន ថយ ចុះ ពី ៣ ៧២២ នាក់ កាល ពី ឆ្នាំ ២០១០ ។ ទោះ ជា មាន ចំនួន ប្រជាជន តិច ក៏ ទីក្រុង នេះ ល្បី ល្បាញ ដោយ សារ ទេសភាព ធម្មជាតិ ដ៏ ស្រស់ស្អាត ឆ្នេរ ខ្សាច់ ស និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បៈ ដ៏ យូរលង់ ដែល ទាក់ទាញ អ្នក ទេសចរ ពី ជុំវិញ ពិភពលោក ។ វីគីភីឌា ក៏ បាន កត់ សម្គាល់ ថា វត្តមាន បេសកកម្ម ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដ៏ ទាក់ទាញ នេះ រឹត តែ បន្ថែម ភាព ទាក់ទាញ ដល់ អ្នក ទស្សនា ។

ការ ពង្រីក ឥទ្ធិពល តាម រយៈ បេសកកម្ម បាន នាំ ឱ្យ មាន ការ ផ្លាស់ប្តូរ ជា មូលដ្ឋាន ដល់ សហគមន៍ ជនជាតិ ដើម ។ ដូច ដែល ទំព័រ វីគីភីឌា ស្តីពី បេសកកម្ម អេស្ប៉ាញ បាន ពន្យល់ ថា អ្នក តាំង លំនៅ ស៊ីវិល និង ទាហាន អេស្ប៉ាញ បាន ធ្វើ ដំណើរ មក ជា មួយ អ្នក ផ្សព្វផ្សាយ សាសនា ហើយ បង្កើត ការ តាំង ទីលំនៅ ថ្មី ដោយ កាន់កាប់ ដី ធ្លី និង ដាក់ បញ្ចូល វប្បធម៌ ថ្មី ។ ការ នេះ បាន បង្ក ផល ប៉ះពាល់ យ៉ាង ខ្លាំង ដល់ ជនជាតិ ដើម ដែល រស់ នៅ ទីនោះ ជា យូរ មក ហើយ ។ បេសកកម្ម នានា មាន តួ នាទី ស្មុគស្មាញ៖ ជា កន្លែង នៃ ការ ផ្សាយ សាសនា ប៉ុន្តែ ក៏ ជា យន្តការ នៃ ការ ធ្វើ អាណានិគម ផង ដែរ ។

បន្ទាប់ ពី សង្គ្រាម ឯករាជ្យ ម៉ិចស៊ីកូ អាល់តា កាលីហ្វ័រញ៉ា បាន ក្លាយ ជា ទឹកដី របស់ ម៉ិចស៊ីកូ នៅ ឆ្នាំ ១៨២២ ដូច បាន រៀបរាប់ ក្នុង ទំព័រ វីគីភីឌា អំពី អាល់តា កាលីហ្វ័រញ៉ា ។ ក្រោយ មក សហរដ្ឋ អាមេរិក បាន កាន់កាប់ តំបន់ នេះ បន្ទាប់ ពី សង្គ្រាម ជាមួយ ម៉ិចស៊ីកូ ។ ទោះ ជា មាន ការ ផ្លាស់ប្តូរ អធិបតេយ្យ និង គោលនយោបាយ សាសនា ក៏ បេសកកម្ម ជា ច្រើន រួម ទាំង Mission San Carlos Borromeo នៅ តែ រក្សា ស្ថានភាព ជា កន្លែង គោរព បូជា និង ជា និមិត្តសញ្ញា វប្បធម៌ ។ តាម វីគីភីឌា ការ ស្តារ ឡើង វិញ នៅ សតវត្ស ទី ២០ បាន ធ្វើ ឱ្យ សំណង់ នេះ មាន រូបរាង ជិត ស្មើ នឹង ទម្រង់ ដើម ជាង គេ ក្នុង ចំណោម បេសកកម្ម ទាំង ២១ ។

សព្វថ្ងៃ នេះ បេសកកម្ម នេះ មាន មុខងារ ដូច ជា វិហារ កាតូលិក សកម្ម មួយ និង ជា សារមន្ទីរ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ អ្នក ទេសចរ និង អ្នក ធ្វើ ធម្មយាត្រា មក ពី ជុំវិញ ពិភពលោក តែង មក ទស្សនា ដើម្បី ស្វែងយល់ អំពី ស្ថាបត្យកម្ម អាណានិគម អេស្ប៉ាញ ក៏ ដូច ជា ប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃ ការ ផ្សព្វផ្សាយ សាសនា នៅ អាមេរិក ខាងជើង ។ វា ក៏ ជា កន្លែង រំឭក ពី ឫសគល់ អឺរ៉ុប នៃ រដ្ឋ កាលីហ្វ័រញ៉ា ដែល ជា ផ្នែក មួយ នៃ អត្តសញ្ញាណ ពហុវប្បធម៌ របស់ រដ្ឋ ក្នុង សម័យ ទំនើប ។

ក្នុង ខួប ២៥៦ ឆ្នាំ បេសកកម្ម Mission San Carlos Borromeo del Río Carmelo នៅ តែ ឈរ យ៉ាង រឹងមាំ នៅ មាត់ ជ្រលង ភ្នំ Carmel ជា សាក្សី នៃ ការ ប្រសព្វ គ្នា រវាង ជំនឿ អំណាច នយោបាយ និង វប្បធម៌ ដែល បាន កែប្រែ មុខមាត់ នៃ តំបន់ ឆ្នេរ ខាង លិច សហរដ្ឋ អាមេរិក ជា រៀងរហូត ។