ពិភពលោក

Tethys' Festival៖ ពិធីម៉ាសប្រវត្តិសាស្ត្រឆ្នាំ១៦១០ អបអរការតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់វែល

នៅថ្ងៃទី ៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៦១០ ព្រះបរមរាជវាំងវ៉ាយថលបានរៀបចំកម្មវិធីម៉ាស Tethys' Festival ដើម្បីអបអរការតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់ហង់រី ហ្វ្រេឌ្រិចជាព្រះអង្គម្ចាស់វែល ប៉ុន្តែជោគវាសនាបានប្រែប្រួលដោយសារមរណភាពដំបូងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់និងភ្លើងឆាបឆេះព្រះរាជវាំង។

Portrait of Françoise Marie de Bourbon (1677-1749), formerly identified as her niece Élisabeth Alexandrine de Bourbon (1705-1765).
ប្រភព: Wikimedia Commons

តាមកំណត់ត្រាក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ពិធីម៉ាស (Masque) គឺជាទម្រង់កម្រោងសិល្បៈសម្ដែងដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលរីកដុះដាលក្នុងរាជវាំងអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១៧។ ពិធីនេះរួមបញ្ចូលតន្ត្រី របាំ ចម្រៀង និងការសម្ដែង ជាមួយនឹងការរចនាឆាកនិងសំលៀកបំពាក់ដែលច្រើនតែរចនាដោយស្ថាបត្យករល្បីឈ្មោះ។ អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺអ្នកដែលមិនចាំបាច់និយាយឬច្រៀង ច្រើនតែជាពួកអភិជន ឬសូម្បីតែព្រះមហាក្សត្រផ្ទាល់។ ជាក់ស្តែង ព្រះមហាក្សត្រិយានីអាណានៃដាណឺម៉ាក បានចូលរួមសម្ដែងក្នុងពិធីម៉ាសជាញឹកញាប់ជាមួយនឹងស្រី្តក្នុងរាជវាំង រវាងឆ្នាំ ១៦០៣ និង ១៦១១ ដូចដែលបានកត់សម្គាល់ដោយ Wikipedia។ ព្រះមហាក្សត្រដទៃដូចជាហង់រីទី ៨ ឆាលស៍ទី ១ និងល្វីទី ១៤ នៃបារាំងក៏ធ្លាប់សម្ដែងផងដែរ។

យោងតាមទំព័រ Wikipedia ស្តីពី 'Tethys' Festival' កម្មវិធីនេះបានប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៦១០ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងវ៉ាយថល ដើម្បីអបអរការតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់ហង់រី ជាព្រះអង្គម្ចាស់វែល។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺជាការបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងសិល្បៈ នយោបាយ និងព្រះរាជអំណាច ដោយមានការចូលរួមពីពួកអភិជន អ្នកការទូត និងព្រះរាជវង្សានុវង្ស។

ព្រះបរមរាជវាំងវ៉ាយថល ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា White Hall គឺជាទីលំនៅសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសតាំងពីឆ្នាំ ១៥៣០ បន្ទាប់ពីអគ្គិភ័យបានបំផ្លាញព្រះរាជវាំងវេសមីនស្ទើរចាស់។ តាម Wikipedia ទំព័រស្តីពីរាជវាំងនេះ នៅឆ្នាំ ១៦៩៨ ភ្លើងដ៏ធំសន្ធាប់បានបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធស្ទើរតែទាំងអស់ លើកលែងតែ Banqueting House ដែលរចនាដោយស្ថាបត្យករ Inigo Jones នៅឆ្នាំ ១៦២២។ គួរកត់សម្គាល់ថា ទោះបីព្រះរាជវាំងវ៉ាយថលលែងមានវត្តមានក៏ដោយ តំបន់ដែលវាស្ថិតនៅនៅតែត្រូវបានគេហៅថា Whitehall ហើយបច្ចុប្បន្នជាមជ្ឈមណ្ឌលរបស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស។

ព្រះអង្គម្ចាស់ហង់រី ហ្វ្រេឌ្រិច (Henry Frederick) ជាព្រះរាជបុត្រច្បងនៃព្រះបាទជេមស៍ទី១ និងព្រះមហាក្សត្រិយានីអាណា។ ដូចដែលបានរៀបរាប់ក្នុងទំព័រប្រវត្តិរូបរបស់ទ្រង់នៅលើ Wikipedia ទ្រង់ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាអ្នកស្នងរាជ្យដ៏ភ្លឺស្វាង ហើយមានការរំពឹងទុកខ្ពស់ចំពោះអនាគតរបស់ទ្រង់។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលព្រះអង្គមានព្រះជន្មត្រឹម ១៨ វស្សា ទ្រង់ក៏បានសោយទិវង្គតដោយរោគគ្រុនពោះវៀន (typhoid fever) នៅឆ្នាំ ១៦១២ មុនព្រះបិតារបស់ទ្រង់។ មរណភាពនេះបានធ្វើឲ្យព្រះអនុជរបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គម្ចាស់ឆាលស៍ ឡើងគ្រងរាជ្យបន្តជាព្រះបាទឆាលស៍ទី១ ដែលក្រោយមករជ្ជកាលរបស់ទ្រង់បាននាំទៅរកសង្រ្គាមស៊ីវិលអង់គ្លេសដ៏រំជើបរំជួល។

គោរមងារព្រះអង្គម្ចាស់វែល ដែលជាមូលហេតុនៃការប្រារព្ធពិធីនេះ មានឫសគល់តាំងពីសម័យអ្នកគ្រប់គ្រងវែលក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia វាត្រូវបានប្រទានជាផ្លូវការដោយស្ដេចអេដវើដទី១ នៃអង់គ្លេស ដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់នៅឆ្នាំ ១៣០១ ដើម្បីបញ្ជាក់ជ័យជម្នះលើវែល និងបង្កើតប្រពៃណីផ្ដល់ងារនេះដល់អ្នកស្នងរាជ្យជាបុត្រឬចៅប្រុសរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។ តាំងពីពេលនោះមក គោរមងារនេះត្រូវបានប្រគល់ឲ្យព្រះរាជបុត្រច្បង ហើយនៅតែបន្តប្រើរហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។

ក្នុងបរិបទនយោបាយ ការសម្ដែង Tethys' Festival មិនត្រឹមតែជាការកម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាយុទ្ធសាស្ត្របញ្ជាក់អំណាចរបស់រាជវង្សស្ទូត (Stuart) ផងដែរ។ ធាតុទេវកថាដូចជា Tethys (ទេពធីតានៃសមុទ្រ) ដែលត្រូវបានគេជ្រើសរើស បម្រើឲ្យគោលបំណងនយោបាយក្នុងការបង្ហាញថារាជវង្សជាអ្នកមានអំណាចគ្រប់គ្រងលើគ្រប់ដែនដីទាំងសមុទ្រនិងដីគោក។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ភាពថ្លៃថ្នូរនៃការរចនាឆាកនិងសំលៀកបំពាក់ជាញឹកញាប់ជានិមិត្តសញ្ញានៃការលើកតម្កើងព្រះរាជុបវង្ស។

ព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រផ្ដល់មេរៀនអំពីភាពមិនទៀងទាត់នៃអំណាចនិងភាពរុងរឿង។ កម្មវិធីដ៏អស្ចារ្យដែលធ្លាប់លាន់ឮក្នុងព្រះរាជវាំងវ៉ាយថលត្រូវបានបំផ្លាញដោយភ្លើង ហើយព្រះអង្គម្ចាស់ដែលជាបេះដូងនៃការប្រារព្ធក៏សុគតមុនពេលបានសោយរាជ្យ។ ប៉ុន្តែ ប្រពៃណីនៃគោរមងារព្រះអង្គម្ចាស់វែលនៅតែបន្ត ហើយតំបន់ Whitehall បានក្លាយជាបេះដូងនៃអំណាចនយោបាយរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសសម័យទំនើប។ ដូចនេះ ថ្វីបើរូបវត្ថុបាត់បង់ ក៏អត្ថន័យនិងឥទ្ធិពលរបស់ព្រឹត្តិការណ៍ Tethys' Festival នៅតែមានគន្លងបន្សល់ទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ប្រភព

  1. WikipediaMasque — ១ មករា ១៦១០
  2. WikipediaTethys'_Festival — ១ មករា ១៦១០
  3. WikipediaPalace_of_Whitehall — ១ មករា ១៦១០
  4. WikipediaHenry_Frederick,_Prince_of_Wales — ១ មករា ១៦១០
  5. WikipediaPrince_of_Wales — ១ មករា ១៦១០