តន្ត្រី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា តន្ត្រីគឺជាការរៀបចំសម្លេងដើម្បីបង្កើតឱ្យមានភាពចុះសម្រុងគ្នារវាងទម្រង់ សាច់ភ្លេង ចង្វាក់ និងខ្លឹមសារបង្ហាញពីអារម្មណ៍។ តន្ត្រីត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាជាបាតុភូតវប្បធម៌សកល ដែលមានវត្តមាននៅគ្រប់សង្គមមនុស្ស។ ការកំណត់និយមន័យរបស់តន្ត្រីប្រែប្រួលតាមទស្សនៈ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ថាតន្ត្រីមានធាតុសំខាន់ៗដូចជា សូរសម្លេង ( melody ) សាច់ភ្លេង ( harmony ) និងចង្វាក់ ( rhythm ) ។

ឯកសារដដែលបានបញ្ជាក់ថា តន្ត្រីត្រូវបានកំណត់ជាមធ្យោបាយដ៏ច្រើនមុខសម្រាប់បង្ហាញភាពច្នៃប្រឌិតរបស់មនុស្ស។ សកម្មភាពដែលទាក់ទងនឹងការបង្កើតតន្ត្រីរួមមានការតែងនិពន្ធ ការកែច្នៃភ្លេងភ្លាមៗ ( improvisation ) និងការសម្ដែង។ តន្ត្រីអាចសម្ដែងបានដោយប្រើឧបករណ៍ភ្លេងច្រើនប្រភេទ រួមទាំងសម្លេងមនុស្ស ព្រមទាំងអាចផលិតបានតាមមធ្យោបាយមេកានិចដូចជាប្រអប់ភ្លេង ឬតាមរយៈកម្មវិធីស្ទូឌីយោឌីជីថលនៅលើកុំព្យូទ័រ។ រូបភាពនៃឌីស Voyager Golden Record ដែលត្រូវបានបាញ់បង្ហោះទៅកាន់លំហអាកាស បង្ហាញពីការខិតខំរបស់មនុស្សជាតិដើម្បីចែករំលែកតន្ត្រីដល់អរិយធម៌ដទៃ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តន្ត្រីមិនត្រឹមតែជាបាតុភូតសកលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានភាពចម្រុះយ៉ាងខ្លាំងតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ និងក្រុមជនជាតិ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា គ្មានសង្គមមនុស្សណាដែលគ្មានតន្ត្រីទេ ដោយតន្ត្រីមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងពិធីសាសនា ពិធីបុណ្យប្រពៃណី ការកម្សាន្ត និងការបង្ហាញអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌។ រូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញអំពីអ្នកជនជាតិវិទូផ្នែកតន្ត្រី ( ethnomusicologist ) លោកស្រី Frances Densmore កំពុងថតសម្លេងចម្រៀងប្រពៃណីរបស់ជនជាតិដើមអាមេរិក ដើម្បីរក្សាទុកនូវមរតកវប្បធម៌។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែងដែលមានក្នុងវិគីភីឌារួមមាន៖ ប្រជាជនអាសស៊ើរបានបន្តប្រើឧបករណ៍បុរាណស៊ូណា ( zurna ) និងដាវូល ( davul ) អស់រាប់ពាន់ឆ្នាំ។ នៅឥណ្ឌូណេស៊ី វង់ភ្លេងហ្គាមេឡាង ( gamelan ) ដែលមានគងចង្វាក់ជាស្នូល គឺល្បីល្បាញនៅកោះជ្វា និងបាលី។ ចំណែកនៅចិន តន្ត្រីរបស់ជនជាតិណាស៊ី ( Naxi ) ក៏ជាផ្នែកមួយនៃកេរដំណែលវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប។ រូបគំនូររបស់ Raja Ravi Varma ដែលបានដាក់បញ្ចូលក្នុងអត្ថបទវិគីភីឌា បង្ហាញពីស្ត្រីឥណ្ឌាក្នុងសំលៀកបំពាក់តាមតំបន់កំពុងលេងឧបករណ៍ភ្លេង ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងរវាងតន្ត្រីនិងអត្តសញ្ញាណជនជាតិ។ ភាពចម្រុះនេះបញ្ជាក់ថា តន្ត្រីគឺជាភាសាសកលដែលអាចប្រែប្រួលទៅតាមបរិបទវប្បធម៌នីមួយៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានចងក្រងថា ឫសគល់នៃតន្ត្រីស្ថិតនៅក្នុងយុគសម័យបុរេប្រវត្តិ។ រូបភាពនៃខ្លុយឆ្អឹងពីរូងភ្នំ Geissenklösterle ក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលមានអាយុកាលប្រមាណ ៤៣ ១៥០ ទៅ ៣៩ ៣៧០ ឆ្នាំមុនបច្ចុប្បន្ន បង្ហាញថាមនុស្សបុរាណយល់ដឹងពីការផលិតឧបករណ៍តន្ត្រី។

ក្នុងអរិយធម៌បុរាណ តន្ត្រីបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់។ វិគីភីឌាបានបង្ហាញរូបភាពគំនូរជញ្ជាំងអេហ្ស៊ីបបុរាណ ដែលពណ៌នាពីមនុស្សកំពុងប្រគំតន្ត្រី។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយដដែល មូស ( Muses ) ទាំង៩ នៅក្នុងទេវកថាក្រិក ត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រភពនៃការបំផុសគំនិតសិល្បៈ ហើយក្រោយមកបានភ្ជាប់ខ្លួនយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយវិស័យតន្ត្រី។ រូបភាពគំនូរចិន Night Revels of Han Xizai ពីសម័យរាជវង្សសុង ដែលមានក្នុងវិគីភីឌា បង្ហាញពីតន្ត្រីករកំពុងសម្ដែងក្នុងពិធីជប់លៀងរបស់អភិជននាសតវត្សរ៍ទី១០។

នៅសម័យកណ្ដាល ការកត់សម្គាល់ភ្លេងដោយនិមិត្តសញ្ញាបានចាប់ផ្ដើម ដោយមានភស្តុតាងជាសៀវភៅមីស្សាលកាតូលិក ដែលមានកាលបរិច្ឆេទប្រហែលឆ្នាំ ១៣១០-១៣២០។ នៅសម័យ Baroque រូបភាពរបស់អ្នកនិពន្ធភ្លេងបារាំង Michel Richard Delalande ( កាន់ប៊ិច ) ពីវិគីភីឌា បានបង្ហាញពីសិល្បៈតែងនិពន្ធ។

សម្រាប់សម័យកាល Classical ការពណ៌នារូបភាពរបស់ Wolfgang Amadeus Mozart ក្នុងវិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថាគាត់គឺជាអ្នកនិពន្ធដ៏មានឥទ្ធិពលនិងផលិតភាពខ្ពស់។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ គំនូរ Schubertiade ដោយ Moritz von Schwind ដែលដាក់បង្ហាញក្នុងវិគីភីឌា បានពណ៌នាពីព្យាណូជាចំណុចកណ្ដាលនៃសកម្មភាពសង្គមរបស់វណ្ណៈកណ្តាលអឺរ៉ុប។

នៅសតវត្សរ៍ទី២០ និង២១ បច្ចេកវិទ្យាបានពង្រីកព្រំដែនតន្ត្រី។ រូបភាពពីវិគីភីឌានៃហាងហ្គីតាអេឡិចត្រូនិក និងឧបករណ៍ភ្លេងពិសោធន៍ដូចជា Moodswinger ( ឆ្នាំ ២០០៦ ) បានបង្ហាញពីការបង្កើតសម្លេងថ្មីៗ។ ការប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រក្នុងការតែងភ្លេង ដូចឃើញក្នុងរូបភាពថតឆ្នាំ ២០១៣ ក៏បានក្លាយជារឿងធម្មតា ដោយផ្ដល់លទ្ធភាពឲ្យអ្នកផលិតភ្លេងកាន់តែច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មតន្ត្រីគឺជាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយ។ វិគីភីឌាបានផ្ដល់ទិន្នន័យពីរូបភាព CD Trash ថា ស៊ីឌី ( Compact Disc ) បានយកឈ្នះការលក់កំណត់ត្រាវីញីលនៅឆ្នាំ ១៩៨៨ និងបានវ៉ាដាច់កាសែតនៅឆ្នាំ ១៩៩១។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៩ ស៊ីឌីរក្សាបាន ៨៧.៩% នៃចំណែកទីផ្សារតន្ត្រីសរុបទូទាំងពិភពលោក។ ការផ្លាស់ប្ដូរនេះបានធ្វើឱ្យតន្ត្រីមានលទ្ធភាពចូលដល់អ្នកស្ដាប់កាន់តែច្រើន និងបានបង្កើតឱកាសថ្មីសម្រាប់សិល្បករ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ តន្ត្រីមានតួនាទីលើសពីការកម្សាន្ត។ ក្នុងការអប់រំ រូបភាពពីវិគីភីឌានៃវគ្គសូត្រវីយូឡុងបែបស៊ូហ្ស៊ូគី ( Suzuki violin recital ) បង្ហាញពីកុមារច្រើនវ័យកំពុងរៀនលេងឧបករណ៍ភ្លេង ដោយវិធីសាស្ត្រនេះផ្អែកលើការស្ដាប់និងធ្វើត្រាប់តាមដូចការរៀនភាសា។ ចំណែកការព្យាបាលដោយតន្ត្រី ( music therapy ) ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ផងដែរ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពយោធានាវីអាមេរិកកំពុងទទួលការព្យាបាលពីអ្នកឯកទេសដែលលេងអាម៉ូនីកា។

ការស្រាវជ្រាវខាងប្រសាទក៏បានបង្ហាញពីមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្ររបស់តន្ត្រី។ វិគីភីឌាបានដាក់បង្ហាញរូបភាពនៃតំបន់ primary auditory cortex នៅក្នុងខួរក្បាល ដែលជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ការបែងចែកកម្រិតសម្លេង ( pitch ) យ៉ាងល្អិតល្អន់។ នេះបញ្ជាក់ថាតន្ត្រីមិនមែនគ្រាន់តែជាសិល្បៈប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានទំនាក់ទំនងជាមួយសុខភាពនិងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាលផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃ តន្ត្រីនៅតែបន្តវិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ រូបភាពពីឆ្នាំ ២០១៣ ពីវិគីភីឌាបង្ហាញពីអ្នកតែងភ្លេងកំពុងថតអាល់ប៊ុមដោយប្រើក្ដារចុចអេឡិចត្រូនិកនិងកុំព្យូទ័រ ដែលរំលេចពីការផ្លាស់ប្ដូរស្ទូឌីយោតន្ត្រីទំនើប។ កម្មវិធីស្ទូឌីយោឌីជីថល ( DAW ) អនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលគ្រប់រូបអាចបង្កើតតន្ត្រីប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ ដោយមិនចាំបាច់មានធនធានច្រើនដូចសម័យមុន។

ការផ្លាស់ប្ដូរពីទម្រង់តន្ត្រីរូបវន្តទៅឌីជីថលបានបន្តឥតឈប់ ដូចដែលបានឃើញពីតួលេខទីផ្សារស៊ីឌីកាលពីអតីតកាល ប៉ុន្តែតួនាទីគ្រឹះនៃតន្ត្រីក្នុងការព្យាបាល ការអប់រំ និងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសង្គមនៅតែមានសារៈសំខាន់ដដែល។ តន្ត្រីនៅតែជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សគ្រប់ជំនាន់ ហើយនឹងបន្តវិវឌ្ឍឆ្ពោះទៅអនាគតជាមួយនឹងការច្នៃប្រឌិតថ្មីៗបន្ថែមទៀត។