នៅថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាខួបគម្រប់ ៧២៤ ឆ្នាំនៃសមរភូមិបាផាយុស (Battle of Bapheus) ដែលបានកើតឡើងនៅតំបន់ប៊ីធីនី (Bithynia) ភាគពាយ័ព្យនៃអាស៊ីមីន័រ (សព្វថ្ងៃប្រទេសតួកគី)។ តាមការកត់ត្រារបស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia នេះគឺជាជ័យជម្នះដ៏សំខាន់ជាលើកដំបូងរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់ (Ottoman Empire) លើចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន (Byzantine Empire) ឬដែលគេស្គាល់ថាជាចក្រភពរ៉ូមខាងកើត។ ជ័យជម្នះនេះមិនត្រឹមតែបានផ្ដល់កម្លាំងចិត្តដល់រដ្ឋអូតូម៉ង់ដែលទើបនឹងកកើតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏បានដាក់គ្រឹះសម្រាប់ការពង្រីកទឹកដីនាពេលអនាគត រហូតឈានទៅដល់ការបញ្ចប់នៃរជ្ជកាលដែលមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំផងដែរ។

ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន ដែលជាបន្តផ្ទាល់នៃចក្រភពរ៉ូម ត្រូវបានចុះខ្សោយជាយូរមកហើយមុនសមរភូមិនេះ។ តាម Wikipedia កត្តាដ៏ធំមួយគឺការបែកខ្ញែកនៃចក្រភពក្រោយបូជនីយកិច្ចលើកទី ៤ (ឆ្នាំ ១២០៤) ដែលបានធ្វើឱ្យទីក្រុងកុបស្តែនទីនោពធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃពួកបូជនីយកិច្ចមួយរយៈពេល ហើយចក្រភពត្រូវបានបំបែកជាបំណែកតូចៗ។ ទោះបីក្រោយមករាជវង្សប៉ាឡៃអូឡូហ្គោស (Palaiologos) បានស្ដារអំណាចឡើងវិញក៏ដោយ ក៏ចក្រភពនេះមិនអាចត្រឡប់ទៅរកភាពរឹងមាំដូចដើមឡើយ ដោយប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងកងកម្លាំងយោធាដែលទន់ខ្សោយ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ប្រជាពលរដ្ឋនៃចក្រភពនេះបានចាត់ទុកខ្លួនឯងជា "ជនជាតិរ៉ូម" និងហៅរដ្ឋរបស់ខ្លួនថា "ចក្រភពរ៉ូម" ហើយពាក្យ "ប៊ីហ្សង់ទីន" ទើបត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្របង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីការដួលរលំរបស់វា។ នៅទល់ដើមសតវត្សរ៍ទី ១៤ ទឹកដីនៅអាស៊ីមីន័ររបស់ខ្លួនក្លាយជាគោលដៅងាយសម្រាប់ក្រុមទួគីដែលកំពុងពង្រីកដែនដី។

ក្រុមមួយដែលលេចធ្លោឡើងនៅពេលនោះគឺអូតូម៉ង់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អូស្មានទី១។ តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia លោកបានដឹកនាំកុលសម្ព័ន្ធពីមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅសូហ្គូត (Söğüt) ហើយបានតម្រង់ទិសដៅទៅកាន់ខេត្តប៊ីធីនី ដែលជាតំបន់ដ៏សំខាន់ស្ថិតនៅជាប់សមុទ្រម៉ាម៉ារ៉ា សមុទ្រខ្មៅ និងច្រកបូស្ពរុស (Bosporus) ព្រមទាំងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងតំបន់មីស្យា ប៉ាផ្លាហ្គូនី និងហ្វ្រីហ្គៀ។ ការគ្រប់គ្រងតំបន់នេះអាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងច្រើនដល់អ្នកកាន់កាប់ ព្រោះវាស្ថិតនៅចំណុចប្រសព្វនៃផ្លូវគោកនិងផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ។

សមរភូមិបាផាយុសបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៣០២ នៅក្នុងតំបន់ប៊ីធីនី។ តាម Wikipedia កងទ័ពអូតូម៉ង់ដឹកនាំដោយអូស្មានបានប៉ះទង្គិចជាមួយកងកម្លាំងប៊ីហ្សង់ទីនដែលបញ្ជាដោយមេបញ្ជាការចច មូហ្សាឡូន (George Mouzalon)។ លទ្ធផលគឺជាជ័យជម្នះដ៏ដាច់អហង្កាសម្រាប់អូតូម៉ង់។ នៅក្នុងឯកសារដដែល គេបានសរសេរថា ជ័យជម្នះនេះបាន “ពង្រឹងរដ្ឋអូតូម៉ង់ និងប្រកាសពីការដណ្ដើមយកប៊ីធីនីពីចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីននាពេលអនាគត” ("cementing the Ottoman state and heralding the final capture of Byzantine Bithynia")។ ការដណ្ដើមយកប៊ីធីនីគឺជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ពីព្រោះវាបានកាត់ផ្ដាច់កុបស្តែនទីនោពពីទឹកដីនៅអាស៊ី ហើយបង្ខំឱ្យចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីនការពាររដ្ឋធានីរបស់ខ្លួនក្រោមសម្ពាធឥតឈប់ឈរ។

ក្រោយពីជ័យជម្នះនេះ កងកម្លាំងអូតូម៉ង់អាចពង្រីកការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេទៅលើទីក្រុង និងបន្ទាយផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់ប៊ីធីនីបន្តិចម្តងៗ។ ដំណើរការនេះបានចាប់ផ្ដើមសម័យកាលនៃសង្គ្រាមប៊ីហ្សង់ទីន-អូតូម៉ង់ ដែលអូសបន្លាយជាង ១៥០ ឆ្នាំ។ យោងតាមការកត់ត្រា ការបាត់បង់ទឹកដីទាំងនេះមិនត្រឹមតែជាបរាជ័យយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបានបង្ហាញដល