យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅព្រឹកថ្ងៃទី ៦ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៥ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក B-29 Superfortress របស់កងទ័ពអាកាសអាមេរិក ឈ្មោះ Enola Gay ដែលដាក់ឈ្មោះតាមម្តាយរបស់អ្នកបើកបរ វរសេនីយ៍ឯក Paul Tibbets បានទម្លាក់គ្រាប់បែកបរមាណូ "Little Boy" លើកណ្តាលទីក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា ប្រទេសជប៉ុន។ គ្រាប់បែកនេះគឺជាអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទីមួយដែលត្រូវបានប្រើក្នុងសមរភូមិ ហើយជាលទ្ធផលនៃគម្រោង Manhattan ដែលជាកម្មវិធីស្រាវជ្រាវសម្ងាត់របស់អាមេរិក។ យោងតាម Wikipedia គ្រាប់បែក Little Boy បានផ្ទុះដោយកម្លាំងប្រហែល ១៥ គីឡូតោននៃ TNT និងមានកាំបំផ្លាញប្រមាណ ១,៣ គីឡូម៉ែត្រ ដោយបំផ្លាញទីក្រុងស្ទើរតែបីភាគបួន និងសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ៧០ ០០០ នាក់ភ្លាមៗ។

ការវាយប្រហារនេះបានកើតឡើងនៅចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលនៅអឺរ៉ុបបានបញ្ចប់ទៅហើយជាមួយការចុះចាញ់របស់អាល្លឺម៉ង់កាលពីខែឧសភា។ សម្ព័ន្ធមិត្តបានអំពាវនាវឱ្យជប៉ុនចុះចាញ់ដោយគ្មានល័ក្ខខ័ណ្ឌតាមរយៈសេចក្តីប្រកាស Potsdam នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ដោយព្រមានពី "ការបំផ្លាញភ្លាមៗនិងទាំងស្រុង" ប្រសិនបើពួកគេមិនព្រម នេះបើតាមការកត់ត្រាក្នុងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានព្រងើយកន្តើយនឹងឱសានវាទនេះ ដោយជឿថាពួកគេអាចការពារការលុកលុយដីគោកបាន ដែលជំរុញឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកងាកមកប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរវិញ។

គម្រោង Manhattan បានផលិតគ្រាប់បែកបរមាណូពីរប្រភេទគឺ "Little Boy" ដែលជាអាវុធប្រភេទបាញ់កាំភ្លើងដោយប្រើអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម-២៣៥ និង "Fat Man" ដែលជាប្រភេទបំផ្ទុះដោយប្រើផ្លូតូនីញ៉ូម។ ការសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរលើកដំបូងឈ្មោះ Trinity បានជោគជ័យនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៥។ កងវរសេនាធំចម្រុះ 509th របស់កងទ័ពអាកាសអាមេរិកត្រូវបានហ្វឹកហ្វឺននិងបំពាក់យន្តហោះ B-29 Superfortress ដែលត្រូវបានកែច្នៃជាពិសេសសម្រាប់បេសកកម្មនេះ។ យន្តហោះ Enola Gay ដែលជាយន្តហោះនាំមុខ ក្រោយមកក៏បានចូលរួមក្នុងការវាយប្រហារទីពីរដោយដើរតួជាយន្តហោះស៊ើបការណ៍អាកាសធាតុសម្រាប់គោលដៅដំបូងគឺកូគូរ៉ា ប៉ុន្តែដោយសារពពកនិងផ្សែង ទីក្រុងណាហ្គាសាគីត្រូវបានទម្លាក់គ្រាប់បែកជំនួសវិញ។

ក្រៅពីអ្នកស្លាប់ភ្លាមៗ ការផ្ទុះបានបង្ករលកកម្តៅនិងកាំរស្មីវិទ្យុសកម្មដែលបានសម្លាប់មនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់បន្ថែមទៀតក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ សប្តាហ៍ និងខែបន្ទាប់។ អ្នករស់រានមានជីវិតដែលគេហៅថា "hibakusha" បានប្រឈមនឹងជំងឺមហារីក ភាពមិនប្រក្រតីនៃហ្សែន និងការរើសអើងក្នុងសង្គមអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ទីក្រុងដ៏រស់រវើកមួយនេះត្រូវបានបំផ្លាញស្ទើរតែទាំងស្រុង ដោយមន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន និងអគារទាំងឡាយត្រូវឆេះខ្ទេចខ្ទី។

នៅថ្ងៃទី ៩ ខែសីហា សហរដ្ឋអាមេរិកបានទម្លាក់គ្រាប់បែកបរមាណូ "Fat Man" លើទីក្រុងណាហ្គាសាគី សម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ៤០ ០០០ នាក់ភ្លាមៗ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ សូវៀតបានប្រកាសសង្គ្រាមលើជប៉ុន និងចូលលុកលុយម៉ាន់ជូរី។ ស្ថានភាពដ៏អាក្រក់នេះបានបង្ខំឱ្យជប៉ុនប្រកាសចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ហើយបានចុះហត្ថលេខាលើលិខិតចុះចាញ់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ដោយបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី២។ យោងតាម Wikipedia ចំនួនអ្នកស្លាប់សរុបពីការទម្លាក់គ្រាប់បែកទាំងពីរត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណពី ១៥០ ០០០ ទៅ ២៤៦ ០០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា និងណាហ្គាសាគី នៅតែជាករណីតែមួយគត់ដែលអាវុធនុយក្លេអ៊ែរត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ នេះបើយោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ការប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរលើកទីមួយនេះបានបើកទំព័រថ្មីនៃយុគសម័យនុយក្លេអ៊ែរ និងនាំទៅរកសង្គ្រាមត្រជាក់រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសូវៀត។ ការប្រកួតប្រជែងផលិតអាវុធប្រល័យលោកបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយប្រទេសមហាអំណាចទាំងពីរបានសាកល្បងគ្រាប់បែកដ៏មានឥទ្ធិពលជាងនេះរាប់រយដង។ បច្ចុប្បន្ននេះ យោងតាម Wikipedia មានប្រទេសចំនួន ៩ ដែលត្រូវបានគេជឿថាមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចក្រភពអង់គ្លេស បារាំង ចិន ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន កូរ៉េខាងជើង និងអ៊ីស្រាអែល។ ការគំរាមកំហែងនុយក្លេអ៊ែរនៅតែជាកង្វល់សកល ជាពិសេសនៅពេលមានភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដូចជាសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនឬនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

ទោះបីជាមានការបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក៏ដោយ ហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ាបានកសាងខ្លួនឡើងវិញនិងក្លាយជានិមិត្តរូបនៃសន្តិភាពពិភពលោក។ សារមន្ទីរសន្តិភាពហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា និងវិមាន Peace Memorial Park រំឭកអំពីសោកនាដកម្មនេះ និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ លោក Kazumi Matsui ចៅហ្វាយក្រុងហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ាតាំងពីឆ្នាំ ២០១១ តែងតែអំពាវនាវឱ្យមានការលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងថ្ងៃខួប ៦ សីហា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ យោងតាមទិន្នន័យ ហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ាក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយដែលមាន GDP ប្រមាណ ៦១,៣ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០១០។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាមស៊ីវិល និងការប្រល័យពូជសាសន៍ មេរៀនពីហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ាគឺជាការរំឭកដ៏ឈឺចាប់អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃអាវុធប្រល័យលោក និងសារៈសំខាន់នៃការកសាងសន្តិភាពតាមរយៈការទូតនិងការយោគយល់គ្នា។ ការចងចាំនូវថ្ងៃដ៏រន្ធត់នេះអាចជួយឱ្យមនុស្សជាតិខិតខំទប់ស្កាត់កុំឱ្យអាវុធនុយក្លេអ៊ែរត្រូវបានប្រើប្រាស់ម្តងទៀត។