ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរគឺជាអាកាសធាតុដែលមិនបានរំពឹងទុក មិនធម្មតា ធ្ងន់ធ្ងរ ឬមិនស្របតាមរដូវកាល។ វាជាអាកាសធាតុដែលស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតជ្រុលនៃការចែកចាយប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានន័យថាជាលំយោលដែលមិនធ្លាប់កើតមានពីមុនក្នុងតំបន់ណាមួយ ដោយផ្អែកលើកំណត់ត្រាអាកាសធាតុដែលបានកត់សម្គាល់តាមកន្លែងនីមួយៗ។ ប្រភេទសំខាន់ៗនៃអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងររួមមាន រលកកម្ដៅ (heat waves) រលកត្រជាក់ (cold waves) គ្រោះរាំងស្ងួត (droughts) និងព្រឹត្តិការណ៍មានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ឬព្យុះដូចជា ព្យុះត្រូពិច (tropical cyclones) ជាដើម។ លើសពីនេះ អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរអាចបង្កផលប៉ះពាល់ច្រើនយ៉ាង ចាប់ពីគ្រោះធម្មជាតិដូចជា ទឹកជំនន់ និងការបាក់ដី រហូតដល់ផលប៉ះពាល់សង្គមទៅលើសុខភាពមនុស្ស និងសេដ្ឋកិច្ច។ សព្វវចនាធិប្បាយដដែលបានបញ្ជាក់ថា អាកាសធាតុគ្រោះថ្នាក់ (severe weather) គឺជាប្រភេទមួយនៃអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរដែលបង្កហានិភ័យដោយផ្ទាល់ដល់អាយុជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរអាចកើតមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងលើពិភពលោក ប៉ុន្តែតំបន់ខ្លះងាយប្រឈមនឹងប្រភេទជាក់លាក់ជាងតំបន់ផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍ រលកត្រជាក់តែងកើតឡើងនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង ដូចដែលបានឃើញក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣ (រូបភាពបង្ហាញពីសីតុណ្ហភាពទាបជាងធម្មតាជាពណ៌ខៀវ) ចំណែករលកកម្ដៅតែងកើតមានជាញឹកញាប់នៅអឺរ៉ុប។ រីឯតំបន់ត្រូពិចងាយរងគ្រោះដោយព្យុះសង្ឃរា និងភ្លៀងខ្លាំង។ អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរត្រូវបានកំណត់ដោយផ្អែកលើកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅទីតាំងនីមួយៗ ដូច្នេះអ្វីដែលចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរនៅកន្លែងមួយអាចជារឿងធម្មតានៅកន្លែងផ្សេង។ សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សោយ ឬលំនៅដ្ឋានមិនរឹងមាំ ងាយទទួលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរពីអាកាសធាតុបែបនេះ ជាពិសេសទៅលើសុខភាព និងអាយុជីវិត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្របានកត់ត្រានូវព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រលកកម្ដៅនៅអឺរ៉ុបឆ្នាំ ២០០៣ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំមួយដែលបានបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងបណ្តាលឲ្យមនុស្សជាច្រើននាក់បាត់បង់ជីវិត ដោយសារសីតុណ្ហភាពកើនឡើងខ្លាំងមិនធ្លាប់មាន។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ធ្លាប់ជួបគ្រោះរាំងស្ងួតយូរអង្វែងនៅរដ្ឋកាលីហ្វរញ៉ា ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១១ ដល់ ២០១៧ ដែលជារយៈពេលរាំងស្ងួតបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានកត់ត្រាទុក ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបថតអាងទឹកដែលមានកម្រិតទឹកទាបខ្លាំង។ គ្រោះរាំងស្ងួតនេះបណ្តាលឲ្យកម្រិតទឹកក្នុងអាងស្តុកទឹកធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង និងប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងកសិកម្មនៅក្នុងតំបន់។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះបានជួយបំពេញការយល់ដឹងអំពីលក្ខណៈ និងផលប៉ះពាល់នៃអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរដល់មនុស្សជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានរៀបរាប់ថា អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរអាចជះឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់ រាប់ចាប់ពីការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបាត់បង់ផលដំណាំកសិកម្ម និងការកើនឡើងថ្លៃចំណាយសុខាភិបាល។ ឧទាហរណ៍ គ្រោះរាំងស្ងួតអាចនាំឲ្យខ្វះទឹកស្បើយ ហើយប៉ះពាល់ដល់វិស័យកសិកម្ម ដែលជាប្រភពចំណូលចម្បងនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ លើសពីនេះ ទឹកជំនន់ និងព្យុះអាចបណ្តាលឲ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ និងរំខានដល់ជីវភាពរស់នៅ។ នៅក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើន ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរមានឥទ្ធិពលទៅលើទំនៀមទម្លាប់ សិល្បៈ និងរឿងព្រេងនិទានប្រជាប្រិយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា គ្រោះទឹកជំនន់ និងរាំងស្ងួតគឺជាផ្នែកមួយនៃវដ្តកសិកម្មតាមប្រពៃណី ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ធ្ងន់ធ្ងរអាចបង្កឲ្យមានការលំបាកធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់កសិករ និងសហគមន៍។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការយកចិត្តទុកដាក់លើអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរបានកើនឡើង ដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ យោងតាម Wikipedia មានភស្តុតាងដែលបង្ហាញថាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបង្កើនភាពញឹកញាប់ និងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុមួយចំនួន។ ក្រាហ្វខាងលើ (រូបភាព) ដែលដកស្រង់ចេញពីទិន្នន័យ NOAA បង្ហាញថា សកម្មភាពព្យុះត្រូពិចនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង ដោយវាស់តាមសន្ទស្សន៍ Power Dissipation Index បានកើនឡើងស្របទៅនឹងការកើនឡើងសីតុណ្ហភាពផ្ទៃសមុទ្រចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ដល់ ២០១៥។ ការយល់ដឹងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលងាយរងគ្រោះពីគ្រោះទឹកជំនន់ ព្យុះ និងរាំងស្ងួត ដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រជាជន និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ សម្រាប់កម្ពុជា ទឹកជំនន់តាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គ និងគ្រោះរាំងស្ងួតនៅតំបន់ខ្លះ គឺជាបញ្ហាកើតឡើងជាញឹកញាប់ ហើយការសម្របខ្លួនចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុគឺជាកង្វល់ដ៏ធំ។ ការត្រៀមបង្ការ និងការសម្របខ្លួនទៅនឹងអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរកំពុងក្លាយជារឿងបន្ទាន់នៅទូទាំងពិភពលោក។