ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អ្នកហេកឃ័រសន្តិសុខ ឬអ្នកស្រាវជ្រាវសន្តិសុខ គឺជាបុគ្គលដែលស្វែងរកវិធីដើម្បីបំពាន ឬឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធការពារ និងទាញយកចំណុចខ្សោយនៅក្នុងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ឬបណ្តាញ។ តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស អ្នកហេកឃ័រអាចមានគោលបំណងផ្សេងៗគ្នា ដូចជា ប្រាក់ចំណេញ ការតវ៉ា ការបំផ្លិចបំផ្លាញ ការប្រមូលព័ត៌មាន ការប្រកួតប្រជែង ការកម្សាន្ត ឬការវាយតម្លៃចំណុចខ្សោយដើម្បីជួយបង្កើតការការពារ។

ពាក្យថា «ហេកគ័រ» មានដើមកំណើតពីវប្បធម៌កុំព្យូទ័រដំបូង ដែលសំដៅលើមនុស្សមានជំនាញបច្ចេកទេសខ្ពស់។ ប៉ុន្តែយូរៗទៅ វាត្រូវបានប្រើជាទូទៅដើម្បីសំដៅលើអ្នកប្រើប្រាស់ជំនាញទាំងនោះក្នុងសកម្មភាពខុសច្បាប់។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ អ្នកហេកគ័រត្រូវបានគេពណ៌នាជាញឹកញាប់ថាជាមនុស្សពាក់អាវក្រាស់វាយកូដក្នុងទីងងឹត (ដូចរូបភាពខាងលើ)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សកម្មភាពហេកឃ័រមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក។ សហគមន៍ហេកគ័រមានទាំងក្រុមអនឡាញ និងការជួបជុំជីវិតពិត ដូចជាសន្និសិទ DEF CON នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និង Chaos Communication Congress នៅអាល្លឺម៉ង់។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញភូមិហេកគ័របែបអនាធិបតេយ្យនៅក្នុងសន្និសិទ HOPE ឆ្នាំ ២០១៨ ដែលជាកន្លែងអ្នកហេកគ័រចែករំលែកចំណេះដឹង។

ប្រជាជននៅក្នុងពិភពហេកឃ័រអាចចែកចេញជាប្រភេទនានាដូចជា ហេកគ័រមួកស (សីលធម៌) ដែលសាកល្បងប្រព័ន្ធជាមួយការអនុញ្ញាត ហេកគ័រមួកខ្មៅ (ឧក្រិដ្ឋជន) ដែលធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់ និងហេកគ័រមួកប្រផេះដែលនៅចន្លោះទាំងពីរ។ ក៏មានពួកដែលគេហៅថា «script kiddie» ដែលគ្មានជំនាញជ្រៅជ្រះ តែប្រើឧបករណ៍ដែលអ្នកដទៃបានបង្កើតរួច។ លើសពីនេះ ក្រុម hacktivist ដូចជា Anonymous ប្រើការលួចចូលដើម្បីសម្រេចគោលដៅនយោបាយឬសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិការលួចចូលប្រព័ន្ធចាប់ផ្តើមពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ នៅពេលដែលពួក phreak ទូរស័ព្ទដូចជា John Draper (Captain Crunch) បានរកឃើញថាសំឡេងប្រេកង់ជាក់លាក់អាចប្រើដើម្បីហៅទូរស័ព្ទដោយឥតគិតថ្លៃ។ នៅ MIT ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ដូចគ្នា ក្រុមអ្នកបច្ចេកទេសនៅ Tech Model Railroad Club បានប្រើពាក្យ «hack» ដើម្បីពណ៌នាគម្រោងច្នៃប្រឌិតរបស់ពួកគេ ដោយយោងតាមវិគីភីឌា។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ការលួចចូលកុំព្យូទ័របានរីកចម្រើនជាមួយនឹងការលេចឡើងនៃក្រុមដូចជា Legion of Doom និង Chaos Computer Club។ ទស្សនាវដ្ដី 2600: The Hacker Quarterly បានក្លាយជាវេទិកាសម្រាប់ចែករំលែកព័ត៌មាន។ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការបង្រ្កាប ដោយមានប្រតិបត្តិការ Sundevil ឆ្នាំ ១៩៩០ ដែលនាំឱ្យមានការចាប់ខ្លួនអ្នកហេកគ័រជាច្រើន។ ហេកគ័រដ៏ល្បី Kevin Mitnick ត្រូវបាន FBI ចាប់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៩៩៥។ ជាការឆ្លើយតប សមាគម Electronic Frontier Foundation (EFF) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅក្នុងពិភពឌីជីថល។ សៀវភៅ The Hacker Crackdown ដោយ Bruce Sterling (រូបភាព) បានកត់ត្រាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនាសម័យនោះ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ក្រុម Anonymous បានក្លាយជាកម្លាំង hacktivist ដ៏ល្បី ដោយធ្វើការវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងអង្គការដែលពួកគេយល់ថាមានអំពើអយុត្តិធម៌។ ការវាយប្រហារដូចជា Stuxnet ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ បានបង្ហាញថាការលួចចូលក៏អាចប្រើជាអាវុធរដ្ឋដ៏មានឥទ្ធិពល។ ការលួចចូលបានបន្តវិវត្តទៅជាឧបករណ៍ចារកម្មរដ្ឋ និងឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតទំនើប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការលួចចូលប្រព័ន្ធបានបង្កើតឥទ្ធិពលធំលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ Cybersecurity Ventures សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៥ ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងបង្កការខាតបង់ដល់ទៅ ១០.៥ ពាន់ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ដើម្បីទប់ទល់ ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនផ្តល់រង្វាន់រកឃើញចំណុចខ្សោយ (bug bounty) ដល់អ្នកស្រាវជ្រាវសុវត្ថិភាព ដែលបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងរកឃើញចំណុចខ្សោយស្របច្បាប់។

ខាងវប្បធម៌វិញ អ្នកហេកគ័រមានក្រមសីលធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើសេរីភាពនៃព័ត៌មាន ការជឿទុកចិត្ត និងស្មារតីសហគមន៍។ ទស្សនាវដ្ដី Phrack (ចាប់ផ្តើមឆ្នាំ ១៩៨៥) បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងបច្ចេកទេស។ ភាពយន្តដូចជា WarGames (១៩៨៣) និង The Matrix (១៩៩៩) បានធ្វើឲ្យរូបភាពអ្នកហេកគ័រល្បីក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ជារូបភាពដែលច្រើនតែមានពណ៌ស្រស់ឆើតឆាយ និងជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអំណាច។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងសតវត្សទី២១ ការលួចចូលប្រព័ន្ធបានក្លាយជាបញ្ហាសន្តិសុខជាតិ និងអន្តរជាតិ។ BBC បានរាយការណ៍ថា ការវាយប្រហារតាមរយៈ ransomware ដូចជា WannaCry និង NotPetya បានបង្កការខូចខាតរាប់រយពាន់លានដុល្លារដល់អាជីវកម្ម និងស្ថាប័ននានាទូទាំងពិភពលោក។ ក្រុមហេកឃ័រដែលឧបត្ថម្ភដោយរដ្ឋ (state-sponsored) បានធ្វើសកម្មភាពចារកម្ម និងជ្រៀតជ្រែកការបោះឆ្នោត ដែលបង្កើនភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ អង្គការអន្តរជាតិដូចជា INTERPOL បានពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិត ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមនៅតែមាន ដោយសារអ្នកវាយប្រហារតែងតែរកឃើញវិធីសាស្ត្រថ្មីៗ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលបាននាំមកនូវឱកាស និងហានិភ័យ។ តាមរបាយការណ៍មួយចំនួន គេហទំព័ររបស់រដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនធំៗធ្លាប់រងការវាយប្រហារ។ ការអប់រំសុវត្ថិភាពតាមប្រព័ន្ធ និងការអនុវត្តច្បាប់កាន់តែតឹងរឹងគឺជាគន្លឹះក្នុងការការពារប្រជាជន និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល។