ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា (Wikipedia) សង្គ្រាមជើងទឹកគឺជាការប្រយុទ្ធនៅលើសមុទ្រ មហាសមុទ្រ ឬកន្លែងប្រយុទ្ធណាមួយដែលមានផ្ទៃទឹកធំៗដូចជាបឹងធំ ឬទន្លេធំទូលាយ។ វាខុសប្លែកពីសង្គ្រាមជើងគោកដោយសារបរិស្ថានទឹក ដែលត្រូវការនាវាឯកទេស និងការបណ្តុះបណ្តាលនាវិកយ៉ាងជាក់លាក់។ សមរភូមិជើងទឹកជាច្រើនបានសម្រេចជោគវាសនានៃអាណាចក្រនានា ដូចជាជ័យជម្នះរបស់ក្រិកនៅសមរភូមិសាឡាមីស ការបរាជ័យនៃកងនាវាអេស្ប៉ាញ (Spanish Armada) និងសមរភូមិមីដវេក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ យោងតាម Wikipedia កងទ័ពជើងទឹកទំនើបរួមមាននាវាផ្ទុកយន្តហោះ នាវាមុជទឹក និងនាវាចម្បាំងជាច្រើនប្រភេទ ដែលបំពាក់មីស៊ីលនិងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទំនើប។ ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះជួយឱ្យយើងយល់ពីការវិវត្ត៍បច្ចេកវិទ្យា យុទ្ធសាស្ត្រ និងនយោបាយអន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភូមិសាស្ត្រមានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់លើការអភិវឌ្ឍនាវាចរ និងយុទ្ធសាស្ត្រប្រយុទ្ធ។ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ដែលមានកោះនិងឆ្នេរច្រើន បានធ្វើជាលំយោលសម្រាប់កងទ័ពជើងទឹកបុរាណរបស់ជនជាតិអេហ្ស៊ីប ក្រិក ហ្វេនីស៊ាន និងរ៉ូម។ មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងឥណ្ឌា ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយមហាអំណាចអឺរ៉ុប និងអាស៊ី ដើម្បីធ្វើអាណានិគម និងពាណិជ្ជកម្ម។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រជាជនដូចជាជនជាតិម៉ាឡេ និងវៀតណាម ក៏បានបង្កើតនាវាចម្បាំងផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាកប៉ាល់ «ម៉ុងដុង» ដែលប្រើក្ដោង និងអ័រ។ ទន្លេធំៗ ដូចជាទន្លេនីល យ៉ង់សេ និងមេគង្គ ក៏ធ្លាប់ជាសមរភូមិជើងទឹកដែរ។ យោងតាម Wikipedia ជនជាតិដែលរស់នៅតាមឆ្នេរបានអភិវឌ្ឍជំនាញនាវិកយ៉ាងខ្ពស់ ហើយកងទ័ពជើងទឹករបស់ពួកគេច្រើនតែជ្រើសរើសពីអ្នកនេសាទ និងឈ្មួញដែលមានបទពិសោធន៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមជើងទឹកចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យបុរាណ។ ភស្តុតាងដំបូងរួមមានគំនូរជញ្ជាំងនៅអេហ្ស៊ីប ដែលបង្ហាញពីជ័យជម្នះរបស់ស្តេចរ៉ាមសេស (Ramesses) ក្នុងសមរភូមិដីសណ្ដ (Battle of the Delta) ដោយរួមបញ្ចូលការប្រយុទ្ធលើគោក និងលើទឹក។ នៅក្រិកបុរាណ នាវាទ្រីរ៉េមដែលមានអ័របីជាន់ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងសមរភូមិសាឡាមីស (ឆ្នាំ៤៨០ មុនគ.ស.) ដែលកងនាវាក្រិកតូចជាងបានយកឈ្នះនាវាពែរ្សដ៏ធំ។ ចក្រភពរ៉ូមបានបន្តកេរ្តិ៍ដំណែលនេះដោយប្រើនាវាប្រភេទប៊ីរ៉េម និងយុទ្ធសាស្ត្រឡើងជិះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។

នៅយុគសម័យកណ្ដាល បច្ចេកវិទ្យានាវាបានរីកចម្រើនជាមួយការបង្កើតក្ដោងរាងត្រីកោណ និងឈ្នួន។ សមរភូមិស្លុយស៍ (Battle of Sluys) នៅឆ្នាំ១៣៤០ បានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការគ្រប់គ្រងសមុទ្រក្នុងសង្គ្រាមអឺរ៉ុប។ នៅអាស៊ី កប៉ាល់ចិនសម័យរាជវង្សសុង មានប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងដុំថ្ម ហើយកប៉ាល់អណ្តើករបស់កូរ៉េ និងនាវាម៉ុងដុងរបស់វៀតណាម ក៏ជាឧទាហរណ៍នៃការច្នៃប្រឌិតក្នុងតំបន់ដែរ។

យុគសម័យនាវាចរ (Age of Sail) បាននាំមកនូវនាវាធំៗដូចជាហ្កាឡិអុន (galleon) ដែលបំពាក់កាណុងច្រើនជួរ។ សមរភូមិត្រាហ្វាលហ្កា ឆ្នាំ១៨០៥ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ឧត្តមនាវីណិលសុន (Nelson) បានធានាភាពកំពូលរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសលើមហាសមុទ្រ។ នាវា Vasa សតវត្សទី១៧ គឺជាឧទាហរណ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរការរចនារវាងការឡើងជិះ និងការបាញ់កាណុងជាជួរ។

សតវត្សទី១៩ បានឃើញការមកដល់នៃនាវាពាសដែក និងម៉ាស៊ីនចំហេះ។ សមរភូមិហាមតុនរ៉ូដ (Battle of Hampton Roads) ឆ្នាំ១៨៦២ គឺជាការប្រយុទ្ធដំបូងរវាងនាវាពាសដែក។ នាវា HMS Dreadnought ឆ្នាំ១៩០៦ បានសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃពូជនាវាចម្បាំងថ្មី។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នាវាផ្ទុកយន្តហោះ និងនាវាមុជទឹកបានដើរតួស្នូល ដូចជានៅសមរភូមិសមុទ្រផ្កាថ្ម (Battle of the Coral Sea) និងសមរភូមិមីដវេ (Battle of Midway)។ យោងតាម Wikipedia បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមត្រជាក់ បច្ចេកវិទ្យាដូចជាមីស៊ីលនុយក្លេអ៊ែរ និងនាវាផ្ទុកយន្តហោះថាមពលនុយក្លេអ៊ែរបានធ្វើឱ្យកងទ័ពជើងទឹកកាន់តែមានសមត្ថភាពបំផ្លាញ និងឈានដល់សកល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គ្រាមជើងទឹកមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ ការគ្រប់គ្រងផ្លូវសមុទ្រផ្តល់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំ តាមរយៈការការពារពាណិជ្ជកម្ម និងការបង្ក្រាបចោរសមុទ្រ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ការសាងសង់នាវាគឺជាឧស្សាហកម្មឈានមុខ ដែលជំរុញការច្នៃប្រឌិតដូចជាម៉ាស៊ីនចំហេះ និងប្រព័ន្ធនាវាចរណ៍។ សូម្បីតែសព្វថ្ងៃ ការដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមសមុទ្រគ្របដណ្តប់ជាង ៨០% នៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ហើយកងទ័ពជើងទឹកបន្តការពារផ្លូវទាំងនេះ។

ផ្នែកវប្បធម៌ សង្គ្រាមជើងទឹកបានបន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ដំណែលដ៏សម្បូរបែប។ សារមន្ទីរនាវាដូចជា Vasa និង USS Constitution ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់។ អក្សរសាស្ត្រសមុទ្រ ដូចជារឿង "Hornblower" និងភាពយន្តបែបជើងទឹក ធ្វើឱ្យវីរភាពនាវិកមានជីវិតរស់រវើក។ យោងតាម Wikipedia ប្រពៃណីនាវិក រួមទាំងការប្រើទង់សញ្ញា និងភ្លេងនាវិក បង្កើតបានជាផ្នែកមួយនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ក្នុងសតវត្សទី២១ កងទ័ពជើងទឹកនៅតែមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងនយោបាយពិភពលោក។ សហរដ្ឋអាមេរិកមាននាវាផ្ទុកយន្តហោះច្រើនជាងគេ រីឯចិនកំពុងពង្រីកកងនាវារបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ រុស្ស៊ី និងឥណ្ឌាក៏កំពុងធ្វើទំនើបកម្មនាវាចម្បាំងដែរ។ ជម្លោះដែនសមុទ្រនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងការធ្វើសមយុទ្ធជារឿយៗ បានធ្វើឱ្យអាស៊ីក្លាយជាចំណុចផ្តោតនៃយុទ្ធសាស្ត្រទ័ពជើងទឹក។ សម្រាប់កម្ពុជា ជាប្រទេសមានឆ្នេរសមុទ្រ និងពឹងលើពាណិជ្ជកម្មផ្លូវសមុទ្រ សន្តិភាពតំបន់គឺជារឿងចាំបាច់។ ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមជើងទឹកផ្តល់មេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់អ្នកធ្វើនយោបាយក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិបច្ចុប្បន្ន។