ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សហភាពសូវៀត (ឈ្មោះពេញ៖ សហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត) គឺជាប្រទេសឆ្លងទ្វីបមួយដែលគ្របដណ្ដប់តំបន់អឺរ៉ាស៊ីភាគច្រើន ចាប់ពីការបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩២២ រហូតដល់ការរំសាយខ្លួននៅថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩១។ វាជាប្រទេសធំជាងគេបង្អស់នៅលើពិភពលោក មានផ្ទៃដីសរុបជាង ២២,៤ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងឆ្លងកាត់ល្វែងម៉ោងចំនួន ១១។ ប្រទេសនេះជារដ្ឋសហព័ន្ធមួយដែលមានសាធារណរដ្ឋជាតិចម្រុះចំនួន ១៥ តែនៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង វាជារដ្ឋឯកបក្សដែលគ្រប់គ្រងដោយបក្សកុម្មុយនីស្ត ហើយមានរដ្ឋាភិបាល និងសេដ្ឋកិច្ចមជ្ឈការ។ ទីក្រុងម៉ូស្គូជារដ្ឋធានី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយនៃប្រទេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទឹកដីសហភាពសូវៀតលាតសន្ធឹងពីសមុទ្របាល់ទិក និងសមុទ្រខ្មៅនៅអឺរ៉ុប រហូតដល់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅខាងកើត។ វាមានព្រំប្រទល់គោកជាប់នឹងប្រទេសចំនួន ១២ និងជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីនៅលើភពផែនដី បន្ទាប់ពីចិន និងឥណ្ឌា ដោយមានប្រជាជនរហូតដល់ជាង ២៨០ លាននាក់នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ សង្គមសូវៀតមានជនជាតិជាច្រើនរយក្រុម ក្នុងនោះជនជាតិរុស្ស៊ីជាក្រុមធំជាងគេ បន្ទាប់មកគឺអ៊ុយក្រែន បេឡារុស អ៊ូសបេក កាហ្សាក់ និងជនជាតិដទៃទៀតមកពីតំបន់កាវកាស បាលទិក និងអាស៊ីកណ្តាល។ ភាសារុស្ស៊ីជាភាសាសាមញ្ញក្នុងការគ្រប់គ្រង និងការអប់រំ ខណៈភាសាដើមរបស់សាធារណរដ្ឋនីមួយៗក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ឫសគល់នៃសហភាពសូវៀតចាប់ផ្តើមពីបដិវត្តន៍រុស្ស៊ីនៅឆ្នាំ១៩១៧ ដែលផ្តួលរំលំរបបស្តេចត្សារ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិល (១៩១៧–១៩២៣) រដ្ឋថ្មីកុម្មុយនីស្តបានបង្រួបបង្រួមទឹកដីជាសហភាពនៅឆ្នាំ១៩២២ ដោយមានវ្ល៉ាឌីមៀរ លេនីន ជាអ្នកដឹកនាំដំបូង។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់យ៉ូសែប ស្តាលីន (១៩២៤–១៩៥៣) ប្រទេសនេះបានអនុវត្តផែនការប្រាំឆ្នាំសម្រាប់ឧស្សាហូបនីយកម្ម និងប្រមូលកសិកម្មជាសមូហភាព ដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះទុរភិក្សធ្ងន់ធ្ងរ និងការបោសសម្អាតនយោបាយដ៏ធំ (មហាវិនាសកម្ម)។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (ដែលសូវៀតហៅថា សង្គ្រាមមាតុភូមិដ៏ឧត្តុង្គ) សហភាពសូវៀតបានទទួលរងការខូចខាត និងការបាត់បង់ជីវិតយ៉ាងច្រើន តែក៏បានដើរតួសម្រេចក្នុងការកម្ចាត់អាល្លឺម៉ង់ ណាស៊ី។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម សូវៀតបានក្លាយជាមហាអំណាចកំពូលមួយក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ប្រឈមមុខនឹងសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងការប្រកួតនុយក្លេអ៊ែរ និងការដណ្តើមលំហអវកាស។ កំណែទម្រង់ប៉េរ៉េស្ត្រយគី និងក្លាសណូស របស់មីខាអ៊ីល ហ្គ័របាឆូវ នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បាននាំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះនៃការគ្រប់គ្រងកណ្តាល ហើយទីបំផុតសហភាពបានរលំរលាយនៅឆ្នាំ១៩៩១។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចសូវៀតជាប្រព័ន្ធបញ្ជា ដែលរដ្ឋជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិមធ្យោបាយផលិតកម្មស្ទើរតែទាំងអស់។ វាសម្រេចបានកំណើនឧស្សាហកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសក្នុងវិស័យធ្យូងថ្ម ដែកថែប និងថាមពល (ដូចរូបភាព) ប៉ុន្តែជារឿយៗខ្វះការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញប្រើប្រាស់ និងស្បៀងអាហារ។ វិស័យយោធា និងបច្ចេកវិទ្យាអវកាសទទួលបានអាទិភាពខ្ពស់ ដែលនាំឱ្យសហភាពសូវៀតជាប្រទេសដំបូងដែលបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណប Sputnik (១៩៥៧) និងបញ្ជូនមនុស្សដំបូងទៅលំហអវកាស ឈ្មោះ Yuri Gagarin (១៩៦១)។ វប្បធម៌នៅក្រោមរបបនេះមានលក្ខណៈពីរបែប៖ រដ្ឋបានឧបត្ថម្ភសិល្បៈ តន្ត្រី និងអក្សរសិល្ប៍ដែលស្ថិតក្នុងក្របខណ្ឌ “សង្គមនិយមនិយម” ចំណែកសាសនា និងការបញ្ចេញមតិឯករាជ្យត្រូវបានគាបសង្កត់។ សមិទ្ធផលក្នុងវិស័យកីឡា (ជាពិសេសហុកគីលើទឹកកក និងអុក) ក៏ជាមោទនភាពជាតិផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីសហភាពសូវៀតបានរលាយអស់ជាង ៣០ ឆ្នាំមកហើយក្ដី កេរដំណែលរបស់វានៅតែបន្តដក់ជាប់ក្នុងនយោបាយ និងសង្គមនៃរដ្ឋស្នងទាំង ១៥។ តាមវិគីភីឌា ការដួលរលំនោះបានបង្កើតឱ្យមានរដ្ឋឯករាជ្យថ្មីៗ ដែលខ្លះបានងាកទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ច ឯខ្លះទៀតនៅតែប្រកាន់របបផ្តាច់ការ។ ជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនដែលកំពុងកើតឡើងសព្វថ្ងៃ មានឫសគល់មួយផ្នែកធំពីការដួលរលំនៃសូវៀត និងអត្តសញ្ញាណរួមថ្នាក់ជាតិ។ រូបភាពបាតុកម្មនៅដូណេតស្ក៍ អ៊ុយក្រែន ឆ្នាំ២០១៤ ដែលមានបដាសរសេរ “មាតុភូមិយើង ស.ស.ស.ស.” បង្ហាញថា ការនឹករលឹកដល់សម័យសូវៀតនៅតែជាកម្លាំងនយោបាយដ៏សំខាន់។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ឥទ្ធិពលនៃសហភាពសូវៀតក៏ធ្លាប់បានប៉ះពាល់ដល់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែរ តាមរយៈជំនួយដល់វៀតណាម និងការជ្រៀតជ្រែកក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលបន្សល់ទុកមេរៀនអំពីប្រព័ន្ធផ្តាច់ការ និងការផ្លាស់ប្តូរភូមិសាស្ត្រនយោបាយយ៉ាងឆាប់រហ័ស។