ការរុករកអវកាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ការរុករកអវកាស គឺជាការស្វែងយល់និងស្រាវជ្រាវទីអវកាសដោយប្រើប្រាស់យានអវកាស មិនថាមានមនុស្សបើក ឬគ្មានមនុស្សបើកឡើយ។ វាជាកិច្ចការដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាភព ព្រះច័ន្ទ ផ្កាយ និងបាតុភូតផ្សេងៗក្នុងចក្រវាល។ តាមវីគីភីឌា ការរុករកនេះចាប់ផ្តើមឡើងជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍគ្រាប់រ៉ុក្កែតនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ហើយបានក្លាយជាសញ្ញាណដ៏សំខាន់នៃសមត្ថភាពមនុស្សជាតិ។

បច្ចុប្បន្ន ការរុករកអវកាសត្រូវបានដឹកនាំដោយភ្នាក់ងារអវកាសធំៗដូចជា NASA នៃសហរដ្ឋអាមេរិក Roscosmos នៃរុស្ស៊ី ESA នៃអឺរ៉ុប និង CNSA នៃចិន។ កម្មវិធីថ្មីៗរួមមានការវិលត្រឡប់ទៅកាន់ព្រះច័ន្ទ ការរុករកភពអង្គារ និងការបង្កើតទេសចរណ៍អវកាស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា “អវកាស” ចាប់ផ្តើមនៅខ្សែ Kármán ដែលស្ថិតនៅរយៈកម្ពស់ប្រហែល ១០០ គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រនៃផែនដី។ លើសពីនេះ គឺជាលំហរចន្លោះដែលគ្មានខ្យល់សម្រាប់ដកដង្ហើម ហើយទំនាញផែនដីចុះខ្សោយ។ តំបន់ដែលត្រូវបានរុករករួមមាន៖ ព្រះច័ន្ទ ជាដៃគូធម្មជាតិតែមួយរបស់ផែនដី; ភពអង្គារ ដែលមានភស្តុតាងនៃទឹកក្នុងអតីតកាល; ភពសុក្រ (Venus) ដែលមានបរិយាកាសក្រាស់និងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់; ភពព្រហស្បតិ៍ (Jupiter) និងភពសៅរ៍ (Saturn) ដែលមានភពព្រះច័ន្ទរាប់សិប; ក៏ដូចជាផ្កាយដុះកន្ទុយ និងអាចម៍ផ្កាយជាដើម។ យានអវកាសដូចជា Dawn បានគន់មើលអាចម៍ផ្កាយ Vesta និង Ceres ខណៈ Rosetta បានចុះចតលើផ្កាយដុះកន្ទុយ 67P ។

ផ្នែកមនុស្ស យោងតាមវីគីភីឌា មានមនុស្សជាង ៦០០ នាក់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់អវកាសចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦១។ អវកាសយានិកភាគច្រើនជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនិងអ្នកបើកយន្តហោះ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នមានអ្នកទេសចរណ៍អវកាសផងដែរ។ ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) បានក្លាយជាផ្ទះក្នុងគន្លងសម្រាប់នាវិកអន្តរជាតិ ដោយមានបន្ទប់សម្រាក មន្ទីរពិសោធន៍ និងប្រព័ន្ធទ្រទ្រង់ជីវិត។ កិច្ចសហការរវាងជាតិសាសន៍ផ្សេងៗនៅលើ ISS ជាគំរូនៃសន្តិភាពតាមរយៈវិទ្យាសាស្ត្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ការរុករកអវកាសមានដំណើរចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការសាកល្បងគ្រាប់រ៉ុក្កែតទ្រង់ទ្រាយធំក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២០។ ណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់បានអភិវឌ្ឍគ្រាប់ V-2 ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ដែលអាចហោះដល់ជាយអវកាស។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់មួយចំនួន រួមទាំង Wernher von Braun ក្រោយមកបានចូលរួមជាមួយកម្មវិធីអវកាសអាមេរិក និងជួយផ្តល់កំណើតដល់ណាសា។

នៅឆ្នាំ ១៩៥៧ សហភាពសូវៀតបានធ្វើឱ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្អើលដោយការបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណប Sputnik 1 ដែលជាវត្ថុមនុស្សបង្កើតដំបូងក្នុងគន្លងផែនដី។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្កឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងខាងអវកាស (Space Race) រវាងអាមេរិកនិងសូវៀត។ នៅឆ្នាំ ១៩៦១ អវកាសយានិក Yuri Gagarin បានក្លាយជាមនុស្សដំបូងក្នុងអវកាស ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៦៣ Valentina Tereshkova ក្លាយជាស្រ្តីដំបូង។ អាមេរិកបានតាមទាន់ជាមួយគម្រោង Mercury និង Gemini រហូតដល់ការចុះចតនៅលើព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ តាមរយៈបេសកកម្ម Apollo 11។ Neil Armstrong និង Buzz Aldrin បានដើរលើដីព្រះច័ន្ទ ខណៈ Michael Collins គង់លើយានបញ្ជាការ។

បន្ទាប់ពី Apollo ការរុករកបានផ្លាស់ប្តូរទិសដៅទៅរកការសាងសង់ស្ថានីយអវកាស។ យាន Space Shuttle របស់ណាសាបានដឹកជញ្ជូនផ្នែកនានាសម្រាប់សាងសង់ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៩៨។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ យានរ៉ូបូតជាច្រើនត្រូវបានបញ្ចូនទៅកាន់ភពនានា។ Voyager 1 និង 2 បានថតរូបភពយក្ស ហើយឥឡូវនេះកំពុងស្ថិតក្នុងចន្លោះផ្កាយ (interstellar space)។ Cassini បានគូសរង្វង់ជុំវិញភពសៅរ៍ជាង ១៣ ឆ្នាំ ហើយ New Horizons បានហោះកាត់ Pluto នៅឆ្នាំ ២០១៥។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២១ ការរុករកអវកាសបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងការចូលមកដល់របស់ក្រុមហ៊ុនឯកជន។ តាមវីគីភីឌា SpaceX បានបង្កើតរ៉ុក្កែត Falcon 9 ដែលអាចចុះចតនិងប្រើឡើងវិញបាន បញ្ចុះថ្លៃដើមការហោះអវកាស។ ក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗដូចជា Blue Origin និង Virgin Galactic ក៏កំពុងអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍អវកាសផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ការវិនិយោគក្នុងកម្មវិធីអវកាសបានបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាស្ពែនផល (spin-offs) ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់ផែនដីវិញ។ ឧទាហរណ៍រួមមាន៖ ហ្វូមម៉េម៉ូរី (memory foam) កញ្ចក់គាំងបាក់ (scratch-resistant lenses) ឧបករណ៍បន្សុទ្ធទឹក និងបច្ចេកវិទ្យាកំដៅអាគារ។ ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប GPS ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងពីតម្រូវការយោធាអាមេរិក ពេលនេះបម្រើមនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់ក្នុងការធ្វើដំណើរនិងការនាំផ្លូវ។ តាមវីគីភីឌា ឧស្សាហកម្មអវកាសសកលមានទំហំទឹកប្រាក់ជាង ៤០០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយកំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការរុករកអវកាសបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើសិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ និងភាពយន្ត។ តាំងពីរឿងប្រលោមលោកនាពេលដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ ដូចជា “From the Earth to the Moon” របស់ Jules Verne រហូតដល់ខ្សែភាពយន្តបែបវិទ្យាសាស្ត្រដូចជា “Interstellar” “The Martian” និង “2001: A Space Odyssey”។ ការមើលឃើញរូបភាពផែនដីពីអវកាសបានផ្តល់ទស្សនៈថ្មីមួយហៅថា «Overview Effect» ដែលធ្វើឱ្យអវកាសយានិកយល់ឃើញថាផែនដីជាប្រព័ន្ធតូចមួយដែលត្រូវការការការពារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការរុករកអវកាសកំពុងឈានចូលយុគសម័យថ្មី។ យោងតាមវីគីភីឌា ណាសាគ្រោងនឹងបញ្ចូនមនុស្សទៅព្រះច័ន្ទជាថ្មីតាមកម្មវិធី Artemis ហើយមានបំណងបង្កើតមូលដ្ឋានស្ថានីយ៍នៅទីនោះ។ ចិនកំពុងពង្រីកស្ថានីយអវកាស Tiangong និងបានបញ្ចូនយានរ៉ូបូតទៅកាន់ភពអង្គារនិងព្រះច័ន្ទ។ ឯក្រុមហ៊ុន SpaceX របស់លោក Elon Musk កំពុងអភិវឌ្ឍយាន Starship ដែលអាចដឹកមនុស្សរាប់រយនាក់ទៅកាន់ភពអង្គារនាពេលអនាគត។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការរុករកអវកាសអាចមើលទៅឆ្ងាយ ប៉ុន្តែផលប្រយោជន៍ជាក់ស្តែងមានច្រើន។ ផ្កាយរណបផ្សេងៗជួយក្នុងវិស័យកសិកម្ម ការគ្រប់គ្រងគ្រោះធម្មជាតិ និងការផ្សារភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត។ សិស្សនិស្សិតខ្មែរជាច្រើនកំពុងបង្ហាញចំណាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាសាស្ត្រអវកាស និងបច្ចេកវិទ្យារ៉ុក្កែត។ ដូច្នេះ ប្រធានបទនេះនៅតែពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងអនាគតនៃមនុស្សជាតិ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។