KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់២០ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ២០ មិថុនា ២០២៦

ការឡោមព័ទ្ធ ៥៥ ថ្ងៃនៅប៉េកាំង៖ ចំណុចរបត់នៃការបះបោរបុកស៊ែរប្រឆាំងបរទេស

នៅថ្ងៃទី ២០ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩០០ កងទ័ពនៃរាជវង្សឈីងបានចាប់ផ្តើមការឡោមព័ទ្ធរយៈពេល ៥៥ ថ្ងៃទៅលើតំបន់ស្ថានទូតបរទេសនៅទីក្រុងប៉េកាំង ដែលជាចំណុចកំពូលនៃការបះបោរបុកស៊ែរ និងបានបង្កើនអន្តរាគមន៍បរទេសនៅចិនយ៉ាងខ្លាំង។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

I'll Try, Sir!. American troops in the relief of Peking in China on 14 August 1900 during the Boxer Rebellion. During the fiercely opposed relief expedition to Peking in the Boxer Rebellion in 1900,
ប្រភព: Wikimedia Commons

នៅថ្ងៃទី ២០ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩០០ កងទ័ពនៃរាជវង្សឈីង និងក្រុមឧទ្ទាមដែលគេស្គាល់ថាជាបុកស៊ែរ បានចាប់ផ្តើមការវាយប្រហារនិងការឡោមព័ទ្ធតំបន់ស្ថានទូតអន្តរជាតិនៅទីក្រុងប៉េកាំង រយៈពេល ៥៥ ថ្ងៃ។ តាមវិគីភីឌា 'Boxer Rebellion' ការបះបោរនេះធ្វើឡើងដោយសមាគមកណ្តាប់ដៃសុចរិតនិងសុខដុម (Yihetuan) ដែលមានសមាជិកហាត់ក្បាច់គុនចិន ហេតុនេះហើយបានជាជនជាតិបរទេសហៅពួកគេថា "Boxers"។ ការបះបោរនេះផ្ទុះឡើងនៅភាគខាងជើងចិន ចន្លោះឆ្នាំ ១៨៩៩ និង ១៩០១ ដោយមានគោលដៅកម្ចាត់ឥទ្ធិពលបរទេស ចក្រពត្តិនិយម និងសាសនាគ្រិស្ត ដែលកំពុងរីកសាយនៅក្នុងសង្គមចិននៅចុងរាជវង្សឈីង។

តំបន់ស្ថានទូតដែលរងគ្រោះគឺជាផ្ទៃដីដែលគេស្គាល់ជាភាសាចិនថា Dong Jiaomin Xiang ស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃទីលានធៀនអានមេន ក្នុងសង្កាត់ Dongcheng ។ យោងតាមវិគីភីឌា 'Peking Legation Quarter' ទីនេះបានធ្វើជាទីតាំងស្ថានទូតបរទេសចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៦១ រហូតដល់ ១៩៥៩ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជានិមិត្តរូបនៃវត្តមានយូរអង្វែងរបស់មហាអំណាចបរទេសនៅក្នុងរដ្ឋធានីចិន។ សម្រាប់ជនជាតិចិនជាច្រើន តំបន់នេះបានដាស់អារម្មណ៍នៃការខឹងសម្បា និងការអាម៉ាស់ជាតិ។

តាមអត្ថបទ 'Siege of the International Legations' ការវាយប្រហារបានបង្ខំឱ្យជនបរទេសប្រមាណ ៩០០ នាក់ (ទាហាន នាវិក ទាហានជើងទឹក និងជនស៊ីវិល) និងគ្រិស្តសាសនិកចិនប្រហែល ២ ៨០០ នាក់ ស្វែងរកការជ្រកកោននៅក្នុងបរិវេណស្ថានទូត។ ការប្រយុទ្ធគ្នាពេញដោយភាពសាហាវឃោរឃៅ ប៉ុន្តែក៏មានការឈប់បាញ់មួយរយៈពេលខ្លីសម្រាប់ការចរចាផងដែរ។ ទីបំផុត ការឡោមព័ទ្ធបានបញ្ចប់នៅពេលដែលកងកម្លាំងសង្គ្រោះអន្តរជាតិ ដែលជាសម្ព័ន្ធភាពនៃមហាអំណាចទាំង ៨ (Eight-Nation Alliance) បានធ្វើដំណើរមកពីឆ្នេរ វាយបំបាក់កងទ័ពឈីង និងលើកការឡោមព័ទ្ធ។

គួរកត់សម្គាល់ថា តាមប្រភពដដែល ដំបូងឡើយរាជរដ្ឋាភិបាលឈីងមានឥរិយាបថស្ទាក់ស្ទើរចំពោះក្រុមបុកស៊ែរ ប៉ុន្តែបានសម្រេចគាំទ្រពួកគេនៅពេលក្រោយ បន្ទាប់ពីមានសកម្មភាពយោធារបស់បរទេស។ ការគាំទ្រនេះបានប្រែក្លាយជម្លោះពីការបះបោរប្រឆាំងបរទេសទៅជាសង្គ្រាមរវាងចិននិងមហាអំណាចបរទេសទាំងស្រុង។

ក្រោយពីទទួលជោគជ័យ កងទ័ពបរទេសបានកាន់កាប់ទីក្រុងប៉េកាំង ហើយបានបង្កើនឥទ្ធិពលនិងអន្តរាគមន៍របស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសចិនយ៉ាងខ្លាំង។ តាមអត្ថបទដដែល ការបរាជ័យនេះបានបញ្ចប់ចលនាបុកស៊ែរជាស្ថាពរ ហើយបានបន្សល់ទុកឱ្យរាជវង្សឈីងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទន់ខ្សោយនិងគ្មានអំណាច ដែលនៅទីបំផុតបាននាំទៅដល់ការដួលរលំរបស់ខ្លួននៅប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយ។

តាមទស្សនៈយោធា ការឡោមព័ទ្ធបានបង្ហាញពីគម្លាតបច្ចេកវិទ្យារវាងចិននិងបស្ចិមប្រទេស។ យោងតាមវិគីភីឌា 'Military history of China before 1912' ប្រទេសចិនមានប្រវត្តិយោធាដ៏សម្បូរបែប និងធ្លាប់ជាអ្នកត្រួសត្រាយក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធដូចជាធ្នូយន្ត និងគ្រាប់កាំភ្លើងមុនគេ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ១៩០០ កងទ័ពចិននិងក្រុមបុកស៊ែរមិនអាចទប់ទល់នឹងអាវុធទំនើបរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តបានឡើយ។ នេះជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីការដើរថយក្រោយនៃឧស្សាហូបនីយកម្មយោធាចិនក្នុងសម័យនោះ។

ទោះជាការបះបោរត្រូវបានបង្រ្កាប់ វត្តមានស្ថានទូតបរទេសនៅតែបន្តដូចបានកត់ត្រាក្នុងវិគីភីឌា 'Peking Legation Quarter' រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥៩ ដែលបង្ហាញថារបួសនៃអន្តរាគមន៍បរទេសបានអូសបន្លាយជាងកន្លះសតវត្សរ៍បន្ទាប់ពីការបរាជ័យរបស់បុកស៊ែរ។ តំបន់នេះសព្វថ្ងៃជាផ្នែកមួយនៃទីក្រុងប៉េកាំងដែលរំឭកពីសម័យកាលដ៏ជូរចត់នៃការបាត់បង់អធិបតេយ្យភាព ហើយក៏ជាតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបន្សល់ទុកនូវស្ថាបត្យកម្មបែបបស្ចិមប្រទេសជាច្រើន។

សរុបមក ការឡោមព័ទ្ធស្ថានទូតអន្តរជាតិឆ្នាំ ១៩០០ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចិន និងពិភពលោក។ វាបានបង្ហាញពីថាមពលនៃចលនាជាតិនិយមប្រឆាំងបរទេស និងផលវិបាកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលដែលចលនាបែបនេះត្រូវបានយកជាឧបករណ៍នយោបាយ ហើយក៏បានគូសបញ្ជាក់ពីផលប៉ះពាល់នៃអន្តរាគមន៍យោធាបរទេស។ មេរៀនពីព្រឹត្តិការណ៍នេះនៅតែមានជាប់ទាក់ទងរហូតដល់សម័យទំនើប ជាពិសេសក្នុងការយល់ដឹងអំពីនិន្នាការជាតិនិយម និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅតំបន់អាស៊ី។

ប្រភពទាំងអស់ All 4 sources

  1. Wikipedia Boxer_Rebellion ១ មករា ១៩០០
  2. Wikipedia Military_history_of_China_before_1912 ១ មករា ១៩០០
  3. Wikipedia Siege_of_the_International_Legations ១ មករា ១៩០០
  4. Wikipedia Peking_Legation_Quarter ១ មករា ១៩០០