យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា កុបកម្មដែលគេដឹងថាជា កុបកម្មព្រីស្ទលី (Priestley Riots) គឺជាអំពើហិង្សាសហគមន៍មួយដែលបានកើតឡើងនៅទីក្រុងប៊ីមីងហាំ ខេត្តវ៉រវីកសៀ ប្រទេសអង់គ្លេស ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៤ ដល់ ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៧៩១។ ពេលនោះ អឺរ៉ុបកំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពភ័យខ្លាចនៃការរីករាលដាលនៃបដិវត្តន៍បារាំង ហើយសង្គមអង់គ្លេសមានការបែកគំនិតយ៉ាងខ្លាំងរវាងអ្នកអភិរក្សនិយម និងអ្នកគាំទ្រកំណែទម្រង់។ ការវាយប្រហារនេះមិនគ្រាន់តែសំដៅលើទ្រព្យសម្បត្តិប៉ុណ្ណោះទេ តែវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូយ៉ាងជ្រាលជ្រៅរវាងសាសនាដែលរដ្ឋគាំទ្រ និងអ្នកដែលហ៊ានប្រឆាំង។

អត្ថបទវីគីភីឌាស្តីពី “English Dissenters” បានពន្យល់ថា អ្នកខ្វែងគំនិតសាសនាអង់គ្លេស គឺជាពួកប្រូតេស្តង់ដែលបានឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះវិហារអង់គ្លេស ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី ១៦ ដោយសារពួកគេយល់ថាព្រះវិហារនោះនៅមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងសាសនាកាតូលិកខ្លាំងពេក និងមានការជ្រៀតជ្រែកពីរដ្ឋ។ ពួកគេបានបង្កើតព្រះវិហារ សាលារៀន និងសហគមន៍ឯករាជ្យផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិស៊ីវិលជាច្រើន ដូចជាសិទ្ធិកាន់តំណែងសាធារណៈ ឬចូលសាកលវិទ្យាល័យជាដើម ដោយសារតែច្បាប់ Test Act និង Corporation Act។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ ពួកគេបានប្រមូលផ្តុំកម្លាំងទាមទារសិទ្ធិស្មើភាព ហើយបានគាំទ្របដិវត្តន៍បារាំងដោយបើកចំហ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាសត្រូវនយោបាយរបស់អ្នកអភិរក្ស។

ក្នុងចំណោមអ្នកខ្វែងគំនិតសាសនាទាំងនេះ លោក ចូសេហ្វ ព្រីស្ទលី (Joseph Priestley) ជាបុគ្គលលេចធ្លោបំផុត។ យោងតាមអត្ថបទវីគីភីឌាស្តីពីរូបលោក លោកជាអ្នកគីមីសាស្ត្រដែលបានរកឃើញឧស្ម័នអុកស៊ីសែន និងបានបោះពុម្ពស្នាដៃវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន។ ក្នុងវិស័យសាសនា លោកជាអ្នកកាន់មនោគមន៍យូនីតារីស (Unitarianism) ដែលបដិសេធគោលលទ្ធិព្រះត្រៃឯក ហើយជាអ្នកអប់រំ និងជាអ្នកទ្រឹស្តីនយោបាយសេរីនិយម។ លោកក៏ជាអ្នកគាំទ្រដ៏ខ្លាំងក្លានៃបដិវត្តន៍បារាំង ដោយបានសរសេរអត្ថបទការពារសិទ្ធិរបស់ប្រជាជនក្នុងការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលដែលគ្មានយុត្តិធម៌។ គំនិតរ៉ាឌីកាល់នេះ រួមជាមួយនឹងការប៉ុនប៉ងរបស់លោកក្នុងការបង្កើតបណ្ណាល័យសាធារណៈឯករាជ្យពីព្រះវិហារ ត្រូវបានក្រុមអភិរក្សមើលឃើញថាជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិភាពសាធារណៈ។

ព្រឹត្តិការណ៍ដែលបង្កឱ្យផ្ទុះកុបកម្មគឺពិធីទទួលទានអាហារពេលល្ងាចមួយនៅសណ្ឋាគារ Royal Hotel ក្នុងក្រុងប៊ីមីងហាំ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកក្កដា ដើម្បីប្រារព្ធខួបឆ្នាំទី ២ នៃការវាយដណ្តើមគុកបាស្ទីយ (Bastille)។ យោងតាមអត្ថបទវីគីភីឌាស្តីពី “Priestley Riots” អ្នកចូលរួមប្រមាណ ៨០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាអ្នកខ្វែងគំនិតសាសនា បានលើកតោសសំពះជាច្រើនដងដើម្បីសេរីភាព។ ពាក្យចចាមអារ៉ាមបានរីករាលដាលថា ពួកគេកំពុងរៀបចំផែនការបះបោរប្រឆាំងនឹងស្តេចនិងព្រះវិហារ។ ទោះបីជាលោក ព្រីស្ទលី មិនបានចូលរួមក៏ដោយ តែឈ្មោះរបស់លោកត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងការផ្សព្វផ្សាយគំនិតបដិវត្តន៍។

នៅល្ងាចថ្ងៃទី ១៤ កក្កដា ហ្វូងមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានប្រមូលផ្តុំ រួចវាយប្រហារព្រះវិហារ New Meeting House របស់ក្រុមអ្នកខ្វែងគំនិតដោយការដុតបំផ្លាញ។ បន្ទាប់មកពួកគេបានទៅដល់ផ្ទះរបស់លោក ព្រីស្ទលី ដែលលោកនិងក្រុមគ្រួសារបានភៀសខ្លួនមុនបន្តិច។ យោងតាមវីគីភីឌា ក្រុមកុប្បកម្មបានបំផ្លាញបន្ទប់ពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងបណ្ណាល័យដ៏មានតម្លៃ រួមទាំងសាត្រាស្លឹករឹតដែលមិនទាន់បោះពុម្ព។ អំពើហិង្សាបានអូសបន្លាយរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ដោយរាលដាលទៅដល់ផ្ទះនិងព្រះវិហាររបស់អ្នកខ្វែងគំនិតដទៃទៀត រួមទាំង Old Meeting House។ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានពន្យារពេលក្នុងការបង្ក្រាប ហើយមានភស្តុតាងបង្ហាញថាមេក្រុមខ្លះមានការសម្របសម្រួលជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំទីក្រុង។

ក្រោយកុបកម្ម លោក ព្រីស្ទលី បានភៀសខ្លួនទៅកាន់ទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយនៅឆ្នាំ ១៧៩៤ បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ យោងតាមវីគីភីឌា អ្នកខ្វែងគំនិតជាច្រើននាក់ទៀតក៏បានចាកចេញពីប៊ីមីងហាំ ឬរស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាច ដែលបណ្តាលឱ្យទីក្រុងបាត់បង់ឥទ្ធិពលបញ្ញាជាបណ្ដោះអាសន្ន។ ផ្នែកច្បាប់វិញ មានតែជនល្មើសតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានកាត់ទោស តែជនរងគ្រោះបានទទួលសំណងហិរញ្ញវត្ថុខ្លះតាមតុលាការ។

កុបកម្មព្រីស្ទលីត្រូវបានចាត់ទុកជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់ក្នុងការតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិសាសនា និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិនៅអង់គ្លេស។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញថា ទោះបីមានច្បាប់អនុញ្ញាតឲ្យគោរពប្រតិបត្តិសាសនាក្រៅព្រះវិហារអង់គ្លេសក៏ដោយ ក៏គ្រោះថ្នាក់ពីហ្វូងមនុស្សមិនអត់ឱននៅតែមាន។ យោងតាមកំណត់ត្រាវីគីភីឌា កុបកម្មនេះបានជំរុញឲ្យសាធារណជនពិចារណាឡើងវិញអំពីកាតព្វកិច្ចរដ្ឋក្នុងការការពារជនជាតិភាគតិច និងបានរួមចំណែកដល់ការជំរុញឲ្យមានការលុបចោលច្បាប់ Test Act និង Corporation Act នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ព្រីស្ទលី បានបន្តដើរតួនាទីជាអ្នកបញ្ញាសាធារណៈ ដោយបានក្លាយជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ថូម៉ាស ជេហ្វឺសុន (Thomas Jefferson) និងមានឥទ្ធិពលលើការអភិវឌ្ឍសហគមន៍យូនីតារីសនៅពិភពថ្មី។ ការនិរទេសរបស់លោកជាការខាតបង់សម្រាប់វិទ្យាសាស្ត្រអង់គ្លេស ប៉ុន្តែបានពង្រឹងប្រពៃណីសេរីនិយមនៅអាមេរិក។

មេរៀនពីឆ្នាំ ១៧៩១ បន្តមានភាពពាក់ព័ន្ធនាសព្វថ្ងៃ ជាពិសេសនៅពេលដែលសង្គមជាច្រើនកំពុងប្រឈមមុខនឹងការកើនឡើងនៃប៉ូឡូរីសកម្មនយោបាយ និងការវាយប្រហារលើសេរីភាពសារព័ត៌មាន។ កុបកម្មព្រីស្ទលីរំលឹកថា សំឡេងខ្វែងគំនិត មិនថាជាសាសនា ឬនយោបាយ ត្រូវតែទទួលបានការការពារពីច្បាប់ និងពីសង្គម ដើម្បីកុំឲ្យប្រវត្តិសាស្ត្រកើតឡើងដដែលៗ។