KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់២២ កញ្ញា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ២២ កញ្ញា ២០២៦

សមរភូមិសូឡេ ១២៣៦៖ កងទ័ពកុលសម្ព័ន្ធបាល់ទិកកម្ទេចកងទ័ពឈើឆ្កាង និងផ្លាស់ប្តូរប្រវត្តិសាស្ត្រតំបន់បាល់ទិក

នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១២៣៦ កងទ័ពកុលសម្ព័ន្ធសាម៉ូហ្គីត និងសេមីហ្គាល់ បានផ្តួលកងទ័ព Livonian Brothers of the Sword នៅសមរភូមិសូឡេ ដោយសម្លាប់អ្នកជិះសេះពី ៤៨ ទៅ ៦០ នាក់ រួមទាំងលោកវ៉ុលក្វីន មេបញ្ជាការនៃលំដាប់នេះផង។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Ornate Railing on steps at entrance to Lithuanian Embassy in Tallinn. Estonia, officially the Republic of Estonia, is a country on the eastern coast of the Baltic Sea in Northern Europe. It is
ប្រភព: Wikimedia Commons

តាមវិគីភីឌា សមរភូមិសូឡេ ត្រូវបានប្រយុទ្ធនៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១២៣៦ រវាងកងទ័ព Livonian Brothers of the Sword និងកងទ័ពជនជាតិសាម៉ូហ្គីត ព្រមទាំងជនជាតិសេមីហ្គាល់ ដែលនៅមិនទាន់គោរពសាសនាគ្រិស្ត។ លទ្ធផលនៃការប្រយុទ្ធនេះ បានក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទឹកដីបាល់ទិក ព្រោះវាបានបំបាក់ជំនឿថា កងទ័ពឈើឆ្កាងដែលមានអាវុធល្អជាង មិនអាចចាញ់បាន។

សមរភូមិនេះ កើតឡើងក្នុងក្របខណ្ឌនៃបេសកកម្មលីវ៉ូនី (Livonian Crusade)។ វិគីភីឌាពណ៌នាថា បេសកកម្មនេះ គឺជាបេសកកម្មយោធាផ្សេងៗ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយគ្រិស្តសាសនា នៅក្នុងតំបន់លីវ៉ូនីមជ្ឈិមសម័យ ដែលស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីនៃប្រទេសឡេតូនី និងអេស្តូនីសម័យបច្ចុប្បន្ន។ បេសកកម្មទាំងនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោមការអនុញ្ញាតពីសម្តេចប៉ាប ហើយស្ថិតក្នុងចលនាធំមួយ ដែលគេស្គាល់ថា បេសកកម្មខាងជើង (Northern Crusades) ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១២ ដល់ទី ១៣។

កងទ័ពដែលទទួលបរាជ័យនៅសូឡេ គឺលំដាប់យោធាកាតូលិក Livonian Brothers of the Sword ដែលហៅផងដែរថា Sword Brethren ហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា Militia of Christ of Livonia។ តាមវិគីភីឌា លំដាប់នេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១២០២ នៅលីវ៉ូនី ដោយលោកអាល់ប៊ើត ដែលជាប៊ីស្សពទី ៣ នៃក្រុងរីហ្គា ហើយសម្តេចប៉ាបអ៊ីណូសង់ទី ៣ បានផ្តល់ការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការ នៅឆ្នាំ ១២០៤។ សមាជិករបស់លំដាប់នេះ គឺជាអ្នកជិះសេះឈើឆ្កាងជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ ដែលមានការបណ្តុះបណ្តាលខាងយោធាខ្ពស់។

គូប្រកួតរបស់ពួកគេ គឺកុលសម្ព័ន្ធបាល់ទិកពីរ ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងគ្នាទាំងផ្នែកភាសា និងវប្បធម៌។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ជនជាតិសាម៉ូហ្គីត គឺជាអ្នករស់នៅក្នុងតំបន់សាម៉ូហ្គីតា ដែលជាតំបន់ជនជាតិភាគតិចមួយនៅក្នុងប្រទេសលីទុយអានី ហើយភាសាសាម៉ូហ្គីត ត្រូវបានចាត់ទុកជាគ្រាមភាសារបស់ភាសាលីទុយអានី ដែលខុសគ្នាច្រើនបំផុតពីភាសាលីទុយអានីស្តង់ដារ។ ចំណែកជនជាតិសេមីហ្គាល់ គឺជាកុលសម្ព័ន្ធបាល់ទិក ដែលរស់នៅភាគកណ្តាលខាងត្បូងនៃប្រទេសឡេតូនី និងភាគខាងជើងនៃប្រទេសលីទុយអានីបច្ចុប្បន្ន។ ពួកគេ ត្រូវបានកត់ត្រាថា មានការតស៊ូដ៏យូរអង្វែង ពីឆ្នាំ ១២១៩ ដល់ឆ្នាំ ១២៩០ ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពឈើឆ្កាងអាល្លឺម៉ង់ និងលំដាប់តូតូនិក ក្នុងអំឡុងបេសកកម្មខាងជើង។

នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១២៣៦ កងទ័ពនៃលំដាប់ Sword-Brothers ត្រូវបានវាយកម្ទេចយ៉ាងដាច់ខាត។ តាមវិគីភីឌា អ្នកជិះសេះចំនួនពី ៤៨ ទៅ ៦០ នាក់ ត្រូវបានសម្លាប់ ក្នុងនោះរួមទាំងលោកវ៉ុលក្វីន ដែលជាមេបញ្ជាការនៃលំដាប់នេះផងដែរ។ នេះត្រូវបានកត់ត្រាថា ជាការបរាជ័យដ៏ធំធេងលើកដំបូងបំផុត ដែលលំដាប់យោធាទាំងនោះជួបប្រទះ នៅក្នុងទឹកដីបាល់ទិក។

ផលវិបាកនៃសមរភូមិនេះ មានទំហំធំធេងជាងការបាត់បង់ជីវិតទាហានទៅទៀត។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា អ្វីដែលនៅសល់នៃកងទ័ព Sword-Brothers បានយល់ព្រមចូលរួមជាមួយលំដាប់តូតូនិក (Teutonic Order) ក្នុងឆ្នាំ ១២៣៧។ សមរភូមិនេះ ក៏បានជំរុញឱ្យមានការបះបោរ នៅក្នុងចំណោមកុលសម្ព័ន្ធ Curonians, Semigallians, Selonians និង Oeselians ដែលពីមុនត្រូវបានកងទ័ព Sword-Brothers ដណ្តើមកាន់កាប់។ ជាលទ្ធផល ជ័យជម្នះរយៈពេលប្រហែល ៣០ ឆ្នាំ នៃការដណ្តើមទឹកដីនៅត្រើយឆ្វេងនៃទន្លេដូហ្គាវ៉ា ត្រូវបានបង្វិលត្រឡប់វិញ។

អត្ថន័យជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសមរភូមិសូឡេ គឺស្ថិតនៅត្រង់ថា វាបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា កងទ័ពកុលសម្ព័ន្ធដែលសហការគ្នា អាចផ្តួលលំដាប់យោធាសាសនា ដែលមានអាវុធ និងរចនាសម្ព័ន្ធខ្លាំងជាងបាន។ វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា Sword-Brothers គឺជាលំដាប់យោធាកាតូលិកដំបូងគេ ដែលបង្កើតឡើងនៅទឹកដីបាល់ទិក ហើយការបរាជ័យរបស់ខ្លួន បាននាំឱ្យមានការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញ នៃចលនាឈើឆ្កាងខាងជើង តាមរយៈការបញ្ចូលកងទ័ពដែលនៅសល់ ទៅក្នុងលំដាប់តូតូនិក។

ការចងចាំអំពីសមរភូមិនេះ នៅតែមានជីវិតរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ តាមវិគីភីឌា ក្នុងឆ្នាំ ២០០០ រដ្ឋសភានៃប្រទេសលីទុយអានី និងឡេតូនី បានប្រកាសថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ជាទិវាសាមគ្គីភាពបាល់ទិក (Baltic Unity Day) ដើម្បីរំលឹកដល់ព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ ការប្រារព្ធនេះ បង្ហាញថា សមរភូមិដែលកើតឡើងកាលពីជិត ៨០០ ឆ្នាំមុន នៅតែជានិមិត្តរូបនៃការរួបរួមគ្នា រវាងប្រជាជាតិនៅតំបន់បាល់ទិក។ ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ គឺជាខួប ៧៩០ ឆ្នាំ នៃសមរភូមិសូឡេ។

ប្រភពទាំងអស់ All 5 sources

  1. Wikipedia Livonian_Crusade ១ មករា ១២៣៦
  2. Wikipedia Livonian_Brothers_of_the_Sword ១ មករា ១២៣៦
  3. Wikipedia Samogitians ១ មករា ១២៣៦
  4. Wikipedia Semigallians ១ មករា ១២៣៦
  5. Wikipedia Battle_of_Saule ១ មករា ១២៣៦