KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No.

១៩ តុលា ១៩៨៧៖ កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក វាយបំផ្ទុះវេទិកាប្រេងអ៊ីរ៉ង់ នៅឈូងសមុទ្រពែរ្ស

នៅថ្ងៃទី ១៩ តុលា ១៩៨៧ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក បានវាយបំផ្ទុះវេទិកាប្រេងអ៊ីរ៉ង់ចំនួនពីរ នៅឈូងសមុទ្រពែរ្ស ជាការឆ្លើយតបនឹងការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល លើកប៉ាល់ដឹកប្រេងរបស់គុយវ៉ែត កាលពី ៣ ថ្ងៃមុន ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

Persian Gulf (Aug. 14, 2004) – Aboard USS John F. Kennedy (CV 67), flight deck personnel prepare to carry one of six Iranian mariners by stretcher from an SH-60F Seahawk belonging to the “Red Lions”
ប្រភព: Wikimedia Commons

ថ្ងៃទី ១៩ តុលា ១៩៨៧ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក បានវាយបំផ្ទុះវេទិកាប្រេងអ៊ីរ៉ង់ចំនួនពីរ នៅក្នុងឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ យោងតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពីប្រតិបត្តិការ នីមបល អាចឃ័រ (Operation Nimble Archer) ការវាយប្រហារនេះ គឺជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់ លើកប៉ាល់ដឹកប្រេង MV Sea Isle City ដែលជាកប៉ាល់គុយវ៉ែតដែលបានដំឡើងទង់ជាតិឡើងវិញ ហើយកំពុងចតនៅក្បែរគុយវ៉ែត កាលពី ៣ ថ្ងៃមុន។ វិគីភីឌា រាយការណ៍ថា សកម្មភាពនេះ បានកើតឡើងក្នុងអំឡុងប្រតិបត្តិការ អឺណេសថ៍ វីល (Operation Earnest Will) ដែលជាកិច្ចខិតខំការពារការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្ររបស់គុយវ៉ែត ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់។

សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់ បានចាប់ផ្តើមនៅខែកញ្ញា ១៩៨០ ដោយការឈ្លានពានរបស់អ៊ីរ៉ាក់ ចូលទៅក្នុងទឹកដីអ៊ីរ៉ង់។ យោងតាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមនេះ បានអូសបន្លាយរយៈពេល ៨ ឆ្នាំ ហើយបានសម្លាប់មនុស្សប្រហែល ៥០០,០០០ នាក់ ដែលធ្វើឱ្យវា ក្លាយជាសង្គ្រាមធម្មតា ដែលសម្លាប់មនុស្សច្រើនបំផុត ដែលធ្លាប់ត្រូវបានប្រយុទ្ធគ្នា រវាងកងទ័ពធម្មតា នៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ភាគីទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ដែលសម្របសម្រួលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយបទឈប់បាញ់នោះ បានចូលជាធរមាន នៅខែសីហា ១៩៨៨។ វិគីភីឌា កត់សម្គាល់ថា អ៊ីរ៉ង់ ហៅសង្គ្រាមនេះថា "ការការពារដ៏ពិសិដ្ឋ" (Sacred Defense) និង "សង្គ្រាមដែលត្រូវគេបង្ខំ" (First Imposed War) ខណៈដែលការហៅឈ្មោះ ប្រែប្រួលទៅតាមទស្សនៈរបស់ភាគីនីមួយៗ។

ឈូងសមុទ្រពែរ្ស ដែលវិគីភីឌា ពិពណ៌នាថាជាសមុទ្រក្នុងតំបន់ នៅអាស៊ីខាងលិច គឺជាផ្នែកបន្តនៃសមុទ្រអារ៉ាប់ និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ដែលស្ថិតនៅចន្លោះឧបទ្វីបអារ៉ាប់ និងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ តាមវិគីភីឌា ឈូងសមុទ្រនេះ ភ្ជាប់ទៅឈូងសមុទ្រអូម៉ង់ នៅខាងកើត តាមរយៈច្រកសមុទ្រហ័រមូស ហើយដីសណ្តទន្លេសាត អាល់ អារ៉ាប់ បង្កើតជាឆ្នេរខាងជើង-លិច។ វិគីភីឌា ក៏កត់សម្គាល់ដែរថា ឈូងសមុទ្រនេះ ខ្លះហៅថា "ឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់" ដែលបង្ហាញពីការប្រកួតប្រជែងខាងការហៅឈ្មោះ នៅក្នុងតំបន់។

អត្ថបទវិគីភីឌាអំពីវេទិកាប្រេង ពន្យល់ថា វេទិកាប្រេង គឺជារចនាសម្ព័ន្ធធំ ដែលមានគ្រឿងបរិក្ខារ សម្រាប់ស្រង់ និងកែច្នៃប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រទាប់ថ្ម ក្រោមបាតសមុទ្រ។ វេទិកាទាំងនេះ ភាគច្រើន ធ្វើប្រតិបត្តិការនៅលើធ្នើទ្វីប ហើយអាចភ្ជាប់ទៅនឹងបាតសមុទ្រ ឬអណ្តែតលើទឹក អាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌនៃទីតាំង។ ការដែលវេទិកាប្រេង ក្លាយជាគោលដៅវាយប្រហារ បង្ហាញថា ឧស្សាហកម្មប្រេង មិនមែនគ្រាន់តែជាប្រភពចំណូលសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ នៅក្នុងជម្លោះនេះផងដែរ។

កប៉ាល់ MV Sea Isle City ដែលពីមុនមានឈ្មោះថា Umm al Maradem គឺជាកប៉ាល់ដឹកប្រេងរបស់ក្រុមហ៊ុនប្រេងគុយវ៉ែត (Kuwait Oil Company)។ យោងតាមវិគីភីឌា កប៉ាល់នេះ បានបញ្ចប់ការសាងសង់នៅឆ្នាំ ១៩៨១ ដោយក្រុមហ៊ុន Mitsubishi Heavy Industries របស់ជប៉ុន ក្រោមលេខសម្គាល់ ១៨៦៧ សម្រាប់ក្រុមហ៊ុន Kuwait Oil Tanker Company។ ក្នុងអំឡុងប្រតិបត្តិការ អឺណេសថ៍ វីល កប៉ាល់នេះ ត្រូវបានដំឡើងទង់ជាតិឡើងវិញ ដែលជាវិធានការមួយ ក្នុងចំណោមវិធានការការពារការដឹកជញ្ជូនរបស់គុយវ៉ែត។ យោងតាមវិគីភីឌា ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់ លើកប៉ាល់នេះ នៅពេលដែលវាកំពុងចតនៅក្បែរគុយវ៉ែត គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើម នៃការឆ្លើយតបរបស់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក បីថ្ងៃក្រោយមក។

ដើម្បីយល់ពីទំហំនៃកម្លាំង ដែលបានអនុវត្តប្រតិបត្តិការ នីមបល អាចឃ័រ គួរកត់សម្គាល់ថា វិគីភីឌា ពិពណ៌នាកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក ថាជាកងទ័ពជើងទឹកធំបំផុតទីពីររបស់ពិភពលោក តាមចំនួននាវាប្រយុទ្ធ គឺ ២៩០ គ្រឿង បន្ទាប់ពីកងទ័ពជើងទឹករបស់ចិន ប៉ុន្តែធំបំផុត តាមទម្ងន់ផ្ទុកទឹក គឺ ៤,៥ លានតោន នៅឆ្នាំ ២០២១។ វិគីភីឌា ក៏រាយការណ៍ថា កងទ័ពជើងទឹកនេះ មានកងនាវាផ្ទុកយន្តហោះធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដោយមាន ១១ គ្រឿង កំពុងបម្រើការ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៤។ តួលេខទាំងនេះ ជាទិន្នន័យសម័យបច្ចុប្បន្ន មិនមែនជាទិន្នន័យឆ្នាំ ១៩៨៧ ទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញពីសមត្ថភាពដ៏ធំ របស់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ក្នុងការបញ្ជូនកម្លាំង ទៅកាន់តំបន់ឆ្ងាយ ដូចជាឈូងសមុទ្រពែរ្ស។

ព្រឹត្តិការណ៍ ១៩ តុលា ១៩៨៧ បានកើតឡើង នៅពេលដែលសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់ កំពុងអូសបន្លាយជាង ៧ ឆ្នាំហើយ។ ការដែលកប៉ាល់ដឹកប្រេង និងវេទិកាប្រេង ក្លាយជាគោលដៅ បានពង្រីកសមរភូមិ ទៅដល់សមុទ្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល មិនមែននៅត្រឹមដីគោកប៉ុណ្ណោះទេ។ វិគីភីឌា មិនបានរាយការណ៍អំពីចំនួនអ្នកស្លាប់ នៅក្នុងប្រតិបត្តិការនេះទេ ប៉ុន្តែបានកត់ត្រាថា សកម្មភាពនេះ ជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចខិតខំរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការការពារការដឹកជញ្ជូនរបស់គុយវ៉ែត។ តាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមនេះ បានបញ្ចប់ ដោយបទឈប់បាញ់ ដែលសម្របសម្រួលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅខែសីហា ១៩៨៨។

សម្រាប់អ្នកសិក្សាអំពីសន្តិសុខសមុទ្រ នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ឈូងសមុទ្រពែរ្ស នៅតែជាផ្លូវទឹក ដែលភ្ជាប់តំបន់នេះ ទៅកាន់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា តាមរយៈច្រកសមុទ្រហ័រមូស ហើយវេទិកាប្រេង នៅតែជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ សម្រាប់ការស្រង់ប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ពីក្រោមបាតសមុទ្រ។ វិគីភីឌា រាយការណ៍ថា កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក នៅតែជាកងទ័ពជើងទឹកធំបំផុត តាមទម្ងន់ផ្ទុកទឹក។ ដូច្នេះ ប្រតិបត្តិការ នីមបល អាចឃ័រ មិនមែនគ្រាន់តែជាកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយទេ ប៉ុន្តែជាគំរូមួយ នៃយន្តការ ដែលអាចកើតឡើងវិញ នៅពេលការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពល ក្លាយជាគោលដៅ នៅក្នុងជម្លោះក្នុងតំបន់។

ប្រភពទាំងអស់ All 6 sources

  1. Wikipedia Iran–Iraq_War ១ មករា ១៩៨៧
  2. Wikipedia United_States_Navy ១ មករា ១៩៨៧
  3. Wikipedia Operation_Nimble_Archer ១ មករា ១៩៨៧
  4. Wikipedia Oil_platform ១ មករា ១៩៨៧
  5. Wikipedia Persian_Gulf ១ មករា ១៩៨៧
  6. Wikipedia MV_Sea_Isle_City ១ មករា ១៩៨៧