ពិភពលោកWorld
សមរភូមិនីកូប៉ូលីស ១៧៩៨៖ អាលី ប៉ាសា វាយបំបែកបារាំង រួចប្លន់បំផ្លាញក្រុងព្រេវេហ្សា
កាលពីថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៧៩៨ កងទ័ពអាល់បានីរបស់អាលី ប៉ាសា បានវាយបំបែកកងទ័ពបារាំងនៅសំណល់បុរាណទីក្រុងនីកូប៉ូលីស ហើយបានប្លន់បំផ្លាញក្រុងព្រេវេហ្សាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីពីរ ដែលបានអូសបន្លាយពីឆ្នាំ ១៧៩៨ ដល់ ១៨០២។
Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia
សមរភូមិនីកូប៉ូលីសបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៣ តុលា ១៧៩៨ ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១២ តុលា តាមប្រតិទិនចាស់។ តាមវិគីពីឌា វាជាការប្រយុទ្ធរវាងកងទ័ពដឹកនាំដោយបារាំង និងអាណាខេត្តយ៉ានីណាដែលមានស្វ័យភាព ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាលី ប៉ាសា។ ការប្រយុទ្ធបានប្រព្រឹត្តទៅក្នុងចំណោមសំណល់បុរាណនៃទីក្រុងនីកូប៉ូលីស ហើយបានបញ្ចប់ដោយការបរាជ័យរបស់ភាគីបារាំង។ បន្ទាប់ពីនោះមក ក្រុងព្រេវេហ្សាបានរងការប្លន់បំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ដើម្បីយល់ពីសមរភូមិនេះ ត្រូវដឹងថាវាជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីពីរ ដែលមានរយៈពេលពីឆ្នាំ ១៧៩៨ ដល់ ១៨០២។ តាមវិគីពីឌា នេះជាសង្គ្រាមទីពីររវាងបារាំងបដិវត្តន៍ និងសម្ព័ន្ធភាពនៃរបបរាជានិយមអឺរ៉ុប។ សម្ព័ន្ធនេះដឹកនាំដោយចក្រភពអង់គ្លេស អូទ្រីស និងរុស្ស៊ី ហើយរួមមានផងដែរនូវចក្រភពអូតូម៉ង់ ព័រទុយហ្គាល់ ណាប៉ូលី និងរដ្ឋរាជានិយមអាល្លឺម៉ង់ជាច្រើន។ ប្រទេសព្រុសមិនបានចូលរួមក្នុងសម្ព័ន្ធនេះទេ ចំណែកអេស្ប៉ាញបានគាំទ្របារាំង។
វត្តមានរបស់បារាំងនៅតំបន់នេះ មានប្រភពពីការដួលរលំនៃសាធារណរដ្ឋវេនីសក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៧។ តាមវិគីពីឌា បារាំងបានកាន់កាប់កោះអ៊ីយ៉ូនីរបស់វេនីស ដែលស្ថិតនៅតាមឆ្នេរខាងលិចនៃប្រទេសក្រិកសព្វថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំដូចគ្នានោះ។ កោះទាំងនោះក៏រួមមានតំបន់ដាច់ដោយឡែកតូចៗនៅលើដីគោកខ្លះផងដែរ ដូចជាប៊ូទ្រីន និងព្រេវេហ្សា ដែលអាលី ប៉ាសា ចង់បានយ៉ាងខ្លាំង។
អាលី ប៉ាសា គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងជនជាតិអាល់បានី ដែលបម្រើជាប៉ាសានៃអាណាខេត្តយ៉ានីណា ដែលជាផ្នែកធំមួយនៃរ៉ូមេលីខាងលិច ក្នុងចក្រភពអូតូម៉ង់។ តាមវិគីពីឌា ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក អាណាខេត្តនេះទទួលបានស្វ័យភាពកម្រិតខ្ពស់ ហើយថែមទាំងអាចរក្សាឯករាជ្យជាក់ស្តែងបានផងដែរ។ រាជធានីរបស់អាណាខេត្តគឺទីក្រុងយ៉ានីណា ដែលរួមជាមួយតេបេឡេណា ជាមូលដ្ឋានធំរបស់អាលី។
តាមវិគីពីឌា បារាំងបានខិតខំទាក់ទាញអាលីឱ្យចូលខាងខ្លួន ប្រឆាំងនឹងស៊ុលតង់សេលីមទី ៣ ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេច។ នៅពេលចក្រភពអូតូម៉ង់ប្រកាសសង្គ្រាមលើបារាំង អាលីក៏បានវាយប្រហារទីតាំងរបស់បារាំង។ សកម្មភាពនេះបាននាំទៅដល់ការប្រយុទ្ធនៅនីកូប៉ូលីស និងការប្លន់បំផ្លាញក្រុងព្រេវេហ្សានៅពេលបន្ទាប់។
ឯកសារយោងមិនបានផ្តល់លេខច្បាស់លាស់អំពីចំនួនកងទ័ព ឬចំនួនអ្នកស្លាប់នៅសមរភូមិនេះទេ។ ប៉ុន្តែវិគីពីឌាបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា លទ្ធផលគឺការបរាជ័យរបស់ភាគីបារាំង ហើយថាបន្ទាប់ពីនោះមក ក្រុងព្រេវេហ្សាបានរងការប្លន់បំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ការប្រយុទ្ធបានកើតឡើងនៅក្នុងចំណោមសំណល់បុរាណនៃទីក្រុងនីកូប៉ូលីស ដែលស្ថិតនៅជិតក្រុងព្រេវេហ្សា។
អ្វីដែលគួរកត់សម្គាល់ គឺទំនាក់ទំនងរវាងអាលី ប៉ាសា និងចក្រភពអូតូម៉ង់។ តាមវិគីពីឌា អាលីបានវាយប្រហារបារាំង បន្ទាប់ពីចក្រភពអូតូម៉ង់ប្រកាសសង្គ្រាម ពោលគឺលោកបានធ្វើសកម្មភាពក្នុងនាមជាប៉ាសារបស់ស៊ុលតង់។ ប៉ុន្តែក្នុងពេលជាមួយគ្នា អាណាខេត្តយ៉ានីណារបស់លោកមានស្វ័យភាពខ្ពស់ និងរហូតដល់កម្រិតឯករាជ្យជាក់ស្តែង។ ភាពត្រួតស៊ីគ្នានេះបង្ហាញថា សង្គ្រាមនៅតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេមិនត្រឹមតែជាការប្រយុទ្ធរវាងរដ្ឋធំៗប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាឱកាសសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រងតំបន់ដើម្បីពង្រីកអំណាចរៀងៗខ្លួនផងដែរ។
ការប្លន់បំផ្លាញក្រុងព្រេវេហ្សា ដែលវិគីពីឌាពិពណ៌នាថាជាការប្លន់បំផ្លាញដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ បង្ហាញថាតម្លៃនៃជម្លោះនេះមិនបានធ្លាក់លើតែកងទ័ពប្រដាប់អាវុធប៉ុណ្ណោះទេ។ ក្រុងដែលធ្លាប់ជាទីក្រុងពាណិជ្ជកម្ម និងជាចំណុចតភ្ជាប់សមុទ្រ បានក្លាយជាគោលដៅនៃការវាយប្រហារបន្ទាប់ពីកងទ័ពបារាំងបរាជ័យ។
សព្វថ្ងៃនេះ ព្រេវេហ្សាគឺជាទីក្រុងមួយក្នុងតំបន់អេពីរ៉ូស ភាគពាយព្យនៃប្រទេសក្រិក ហើយជារាជធានីនៃខេត្តព្រេវេហ្សា ដែលគ្របដណ្តប់ភាគខាងត្បូងនៃតំបន់អេពីរ៉ូស។ តាមវិគីពីឌា ទីក្រុងនេះភ្ជាប់ទៅកាន់អាក់ទីអូ ក្នុងតំបន់ក្រិកកណ្តាល តាមរយៈផ្លូវរូងក្រោមសមុទ្រអាក់ទីអូ-ព្រេវេហ្សា ដែលជាផ្លូវរូងក្រោមសមុទ្រតែមួយគត់នៅក្នុងប្រទេសក្រិក។ ចំណែកសំណល់បុរាណនៃទីក្រុងនីកូប៉ូលីស ស្ថិតនៅចម្ងាយ ៧ គីឡូម៉ែត្រខាងជើងនៃទីក្រុង។
សមរភូមិនីកូប៉ូលីសបានកើតឡើងនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទីពីរ ដែលបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ ១៨០២។ តាមវិគីពីឌា សង្គ្រាមនេះគឺជាជម្លោះធំរវាងបារាំងបដិវត្តន៍ និងសម្ព័ន្ធនៃរបបរាជានិយមអឺរ៉ុប ហើយការចូលរួមរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់បានពង្រីកសមរភូមិទៅដល់តំបន់មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត។ សម្រាប់អ្នកអានសព្វថ្ងៃ ព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺជាការរំលឹកថា ព្រំដែននយោបាយនៅតំបន់នេះបានផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនដង ហើយអ្វីដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិរវាងចក្រភព នៅថ្ងៃនេះគឺជាតំបន់បុរាណវិទ្យា និងជាទីក្រុងមួយនៅក្នុងប្រទេសក្រិក។
- សង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធមិត្តទីពីរ
- អាលី ប៉ាសា នៃយ៉ានីណា
- ព្រីវេហ្សា (Preveza)
- ចក្រភពអូតូម៉ង់
- សង្គ្រាមបដិវត្តន៍បារាំង
ប្រភពទាំងអស់ All 4 sources
- Wikipedia War_of_the_Second_Coalition ១ មករា ១៧៩៨
- Wikipedia Ali_Pasha_of_Yanina ១ មករា ១៧៩៨
- Wikipedia Preveza ១ មករា ១៧៩៨
- Wikipedia Battle_of_Nicopolis_(1798) ១ មករា ១៧៩៨