បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឬហៅកាត់ថា AI (Artificial Intelligence) គឺជាសមត្ថភាពរបស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រក្នុងការអនុវត្តកិច្ចការដែលជាធម្មតាត្រូវការបញ្ញាមនុស្ស ដូចជាការរៀនសូត្រ ការវិភាគហេតុផល ការដោះស្រាយបញ្ហា ការយល់ឃើញ និងការសម្រេចចិត្ត។ យោងតាម Wikipedia វាក៏ជាវិស័យស្រាវជ្រាវមួយនៅក្នុងផ្នែកវិស្វកម្ម គណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ ដែលបង្កើត និងសិក្សាវិធីសាស្ត្រ ព្រមទាំងកម្មវិធីដែលអនុញ្ញាតឱ្យម៉ាស៊ីនយល់ដឹងពីបរិស្ថានរបស់វា និងប្រើប្រាស់បញ្ញាដើម្បីសម្រេចគោលដៅដែលបានកំណត់។

បច្ចុប្បន្ន AI មិនមែនគ្រាន់តែជាប្រធានបទស្រាវជ្រាវឡើយ ប៉ុន្តែបានក្លាយជាបច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ចាប់ពីម៉ាស៊ីនស្វែងរកលើអ៊ីនធឺណិត រហូតដល់កម្មវិធីបកប្រែ ការវិភាគរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ និងរថយន្តស្វ័យប្រវត្តិ។

ផ្នែកបច្ចេកទេស និងវិធីសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia វិធីសាស្ត្រសំខាន់ៗរបស់ AI រួមមានការរៀនសូត្ររបស់ម៉ាស៊ីន (machine learning) ដែលបែងចែកជាការរៀនមានការណែនាំ (supervised learning) ដែលទិន្នន័យបង្វឹកត្រូវបានដាក់ស្លាកជាមួយចម្លើយដែលរំពឹងទុក និងការរៀនគ្មានការណែនាំ (unsupervised learning) ដែលគំរូស្វែងរកលំនាំ ឬរចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងទិន្នន័យដែលគ្មានស្លាក។

ក្បួនដោះស្រាយដូចជា gradient descent ត្រូវបានប្រើដើម្បីបន្សុំាប៉ារ៉ាម៉ែត្ររបស់គំរូ ដោយកាត់បន្ថយកំហុសក្នុងការព្យាករ។ ផ្នែកមួយផ្សេងទៀតគឺ deep learning ដែលប្រើបណ្តាញសរសៃប្រសាទសិប្បនិម្មិតមានស្រទាប់ច្រើន ហើយជាបច្ចេកវិទ្យាដែលជំរុញការវិវត្តរបស់ AI សហសម័យ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ពាក្យ "robot" ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកនិពន្ធឆេក Karel Čapek នៅក្នុងរឿងល្ខោនរបស់គាត់ឆ្នាំ ១៩២១ មានចំណងជើងថា R.U.R. (Rossum's Universal Robots)។ ប៉ុន្តែវិស័យ AI ក្នុងលក្ខណៈបច្ចេកវិទ្យា ត្រូវបានកើតឡើងជាផ្លូវការនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ជាមួយនឹងការងាររបស់ Alan Turing និងសន្និសីទ Dartmouth ឆ្នាំ ១៩៥៦ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃវិស័យ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ វិស្វករបានបង្កើតម៉ាស៊ីនមនុស្សយន្តដូចជា Kismet ដែលជារូបសណ្ឋានក្បាលមនុស្សយន្តដែលអាចស្គាល់ និងធ្វើត្រាប់តាមអារម្មណ៍មនុស្ស។ ឆ្នាំ ១៩៩៧ កុំព្យូទ័រ Deep Blue របស់ IBM បានកម្ចាត់ជើងឯកអុក Garry Kasparov ជាសញ្ញាសម្គាល់សំខាន់មួយ។

ការវិវត្តដ៏លឿនបំផុតបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០១០ ជាមួយ deep learning និងការបញ្ចេញគំរូភាសាធំៗ ដូចជា ChatGPT នៅឆ្នាំ ២០២២ ដែលបានបង្ខំឱ្យពិភពលោកយកចិត្តទុកដាក់លើ AI ដូចមិនធ្លាប់មាន។

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

AI បានក្លាយជាកម្លាំងជំរុញសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់មួយ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗដូចជា Google, Microsoft, OpenAI និងក្រុមហ៊ុនចិនដូចជា Baidu និង DeepSeek កំពុងវិនិយោគរាប់រយពាន់លានដុល្លារ។ ឧបករណ៍ដូចជា Raspberry Pi AI Kit ក៏អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកអភិវឌ្ឍន៍តូចៗអាចសាកល្បង AI បាន។

ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ AI បានជះឥទ្ធិពលលើស្នាដៃសិល្បៈ តន្ត្រី ខ្សែភាពយន្ត និងសារព័ត៌មាន។ ប៉ុន្តែវាក៏បានបង្កើតការព្រួយបារម្ភជាច្រើនអំពីការបាត់បង់ការងារ ការក្លែងបន្លំ (deepfake) និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កិច្ចប្រជុំកំពូលសុវត្ថិភាព AI លើកដំបូងនៅលើពិភពលោកត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ ជាមួយនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍អំពាវនាវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ បញ្ហាពិភាក្សាសំខាន់ៗរួមមានការគ្រប់គ្រងគំរូភាសាធំ ផលប៉ះពាល់លើកម្លាំងពលកម្ម ភាពលម្អៀង (bias) និងហានិភ័យសុវត្ថិភាពជាតិ។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា AI កំពុងជះឥទ្ធិពលលើច្រើនវិស័យ ចាប់ពីការអប់រំ ធនាគារ ការផលិតកាត់ដេរ រហូតដល់សារព័ត៌មាន។ បញ្ហាការប្រែភាសាខ្មែរដោយ AI ការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន និងការប្រកួតប្រជែងបច្ចេកវិទ្យារវាងអាមេរិក និងចិន ដែលប៉ះពាល់ដល់តំបន់អាស៊ាន គឺជាបន្ទុកព័ត៌មានដែលអ្នកអាន KhmerPulse នឹងជួបប្រទះកាន់តែញឹកញាប់នាពេលអនាគត។