មេរោគហង់តាវីរុស
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
តាមការពិពណ៌នាពីសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia មេរោគ Orthohantavirus (ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា មេរោគ Hantavirus ឬ ហង់តាវីរុស) គឺជាពពួកមេរោគមួយដែលបង្កជំងឺលើមនុស្ស តែមិនឆ្លងពីមនុស្សទៅមនុស្សឡើយ។ មេរោគនេះជាធម្មតាឆ្លងពីសត្វកណ្ដុរ (Rodents) ដែលជាភ្នាក់ងារចម្លងធម្មជាតិ ហើយនៅក្នុងសត្វកណ្ដុរ វាមិនបង្កឲ្យមានរោគសញ្ញាអ្វីឡើយ។ មេរោគ Hantavirus ត្រូវបានរកឃើញនៅទូទាំងពិភពលោក លើកលែងតែតំបន់អង់តាក់ទិក។ មនុស្សអាចឆ្លងមេរោគនេះដោយការស្រូបចូលធូលីដែលមានមេរោគពីទឹកនោម លាមក ឬទឹកមាត់របស់កណ្ដុរ។ ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយមេរោគនេះចែកចេញជាពីរប្រភេទធំៗ គឺ ជំងឺគ្រុនឈាមដែលមានបញ្ហាតម្រងនោម (HFRS) និងជំងឺស្ទះសួតដោយមេរោគ Hantavirus (HPS)។
ការចែកចាយ និងប្រភេទ
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាម Wikipedia មេរោគ Hantavirus មានច្រើនប្រភេទ ដោយប្រភេទនីមួយៗជាធម្មតាមានសត្វកណ្ដុរតែមួយប្រភេទជាភ្នាក់ងារចម្លង។ ដោយសារកណ្ដុរមានការចែកចាយតាមភូមិសាស្ត្រ មេរោគក៏មានការចែកចាយដូចគ្នាដែរ។ គេបានបែងចែកមេរោគ Hantavirus ជាពីរក្រុមធំៗដោយផ្អែកលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងជំងឺដែលវាបង្ក។ ក្រុមទីមួយគឺ មេរោគពិភពលោកចាស់ (Old World hantaviruses) ដែលបង្កជំងឺ HFRS នៅតំបន់អឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ ឧទាហរណ៍រួមមាន មេរោគ Hantaan (ចម្លងដោយកណ្ដុរស្រែនៅអាស៊ី), មេរោគ Puumala (ចម្លងដោយកណ្ដុរ Bank Vole នៅអឺរ៉ុប), និងមេរោគ Seoul (ចម្លងដោយកណ្ដុរតាមផ្ទះ និងមាននៅទូទាំងពិភពលោក)។ ក្រុមទីពីរគឺ មេរោគពិភពលោកថ្មី (New World hantaviruses) ដែលបង្កជំងឺ HPS នៅទ្វីបអាមេរិក។ ឧទាហរណ៍ដូចជា មេរោគ Sin Nombre (ចម្លងដោយកណ្ដុរ Deer Mouse នៅអាមេរិកខាងជើង) និងមេរោគ Andes (ចម្លងដោយកណ្ដុរវាលស្រែនៅអាមេរិកខាងត្បូង)។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
Wikipedia រៀបរាប់ថា ជំងឺដែលបង្កដោយមេរោគ Hantavirus ត្រូវបានគេកត់ត្រាជាលើកដំបូងនៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៥០ អំឡុងសង្គ្រាមកូរ៉េ នៅពេលដែលទាហានជាច្រើនបានឈឺដោយរោគសញ្ញាគ្រុនឈាម និងខ្សោយតម្រងនោម។ ក្រោយមក នៅឆ្នាំ១៩៧៨ អ្នកស្រាវជ្រាវឈ្មោះ Lee Ho Wang បានញែកមេរោគ Hantaan ចេញពីកណ្ដុរនៅក្បែរទន្លេ Hantaan ក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដែលជាការរកឃើញមេរោគ Hantavirus ដំបូងគេ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺស្ទះសួតដ៏អាថ៌កំបាំងមួយបានកើតឡើងនៅតំបន់ Four Corners នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយបានសម្លាប់មនុស្សជាច្រើននាក់។ ការស៊ើបអង្កេតបានកំណត់ថាមេរោគ Sin Nombre ជាមូលហេតុ ហើយការផ្ទុះឡើងនេះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងបាតុភូត El Niño ដែលបានបង្កើនចំនួនកណ្ដុរ Deer Mouse ដោយសារតែបរិមាណចំណីសម្បូរបែប។
សុខភាពសាធារណៈ និងការបង្ការ
ប្រភព: Wikipedia
តាមការពិពណ៌នាពី Wikipedia ជំងឺ HFRS បណ្តាលឲ្យមានគ្រុនក្តៅខ្លាំង ឈឺក្បាល ឈឺខ្នង និងអាចវិវត្តទៅជាការធ្លាក់ឈាមក្រោមស្បែក និងខ្សោយតម្រងនោមធ្ងន់ធ្ងរ។ មេរោគ Puumala ជាធម្មតាបង្កជំងឺស្រាលជាងមេរោគ Hantaan។ ចំពោះជំងឺ HPS វិញ អ្នកជំងឺដំបូងមានគ្រុនក្តៅ អស់កម្លាំង និងឈឺសាច់ដុំ បន្ទាប់មកសួតប្រមូលផ្តុំដោយសារធាតុរាវយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលធ្វើឲ្យពិបាកដកដង្ហើម និងអាចឈានដល់ការស្លាប់។ អត្រាស្លាប់នៃជំងឺ HPS គឺខ្ពស់ ប្រហែលពី ៣០% ទៅ ៤០% អាស្រ័យលើប្រភេទមេរោគ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មិនទាន់មានវ៉ាក់សាំងដែលទទួលស្គាល់ជាសកលសម្រាប់ការពារមេរោគ Hantavirus ទេ លើកលែងតែវ៉ាក់សាំង Hantavax ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងសម្រាប់មេរោគ Hantaan និង Seoul។ ការព្យាបាលគឺផ្តោតលើការថែទាំគាំទ្រជីវិត ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនដកដង្ហើម និងការគ្រប់គ្រងជាតិទឹកជាដើម។ ការបង្ការដ៏សំខាន់គឺគ្រប់គ្រងសត្វកណ្ដុរ ជៀសវាងការប៉ះពាល់ជាមួយកន្លែងដែលមានដំណកកណ្ដុរ និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារពេលសម្អាត។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
Wikipedia កត់សម្គាល់ថា ការផ្លាស់ប្តូរបរិស្ថានដូចជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ អាចប៉ះពាល់ដល់ចំនួនប្រជាជនសត្វកណ្ដុរ និងបង្កើនហានិភ័យនៃការឆ្លងរោគដល់មនុស្ស។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មេរោគ Seoul virus ដែលចម្លងដោយកណ្ដុរតាមផ្ទះ ត្រូវបានរកឃើញនៅតាមបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ហើយអាចបង្កជាហានិភ័យសុខភាពសាធារណៈដល់ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ទោះបីជាករណីឆ្លងមេរោគ Hantavirus មិនត្រូវបានគេរាយការណ៍ជាញឹកញាប់នៅកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែកង្វះប្រព័ន្ធតាមដានជំងឺ និងការយល់ដឹងមានកម្រិតក្នុងចំណោមបុគ្គលិកសុខាភិបាល អាចធ្វើឲ្យការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យខកខាន។ ជាងនេះទៅទៀត នៅពេលដែលការរីកចម្រើនទីក្រុង និងការអភិវឌ្ឍជនបទកើនឡើង ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនិងសត្វកណ្ដុរកាន់តែញឹកញាប់ ដែលអាចបង្កឲ្យមានការកើនឡើងនូវករណីឆ្លងនាថ្ងៃអនាគត។ ដូច្នេះ ការលើកកម្ពស់ការអប់រំសុខភាព និងការត្រួតពិនិត្យសត្វកណ្ដុរគឺជាវិធានការសំខាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនេះ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
WHO បញ្ជាក់ថា ករណីវីរុសហង់តាលើកប៉ាល់ MV Hondius កើនដល់ ១២ ករណី ស្លាប់ ៣ នាក់
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ថា ករណីឆ្លងវីរុសហង់តាលើកប៉ាល់ MV Hondius បានកើនដល់ ១២ ករណី បន្ទាប់ពីសមាជិកនាវិកម្នាក់ធ្វើតេស្តវិជ្ជមាន ដោយមានអ្នកស្លាប់សរុប ៣ នាក់។
នាវាទេសចរណ៍ MV Hondius ចូលចតនៅកំពង់ផែ Rotterdam ក្រោយការផ្ទុះមេរោគ Hantavirus
កប៉ាល់ទេសចរណ៍ MV Hondius ដែលផ្ទុកមេរោគ Hantavirus បណ្តាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់ បានចូលចតនៅកំពង់ផែ Rotterdam នៅថ្ងៃទី ១៩ ឧសភា ដើម្បីសម្អាត និងដាក់នាវិកឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក មុនពេលចេញដំណើរទៅអ៊ីស្លង់។
អ្នកដំណើរកាណាដាធ្វើតេស្តវិជ្ជមានមេរោគហង់តាក្រោយផ្ទុះលើនាវា MV Hondius
នាវាទេសចរណ៍ MV Hondius ដែលមានការផ្ទុះមេរោគហង់តាឆក់យកជីវិត៣នាក់ ឥឡូវនេះ អតីតអ្នកដំណើរកាណាដាម្នាក់បានធ្វើតេស្តរកឃើញវិជ្ជមានបឋម និងកំពុងនៅដាច់ដោយឡែកក្នុង British Columbia។
ជនជាតិអូស្ត្រាលីធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ពីកប៉ាល់ទេសចរណ៍ផ្ទុះមេរោគ hantavirus ត្រូវដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែក ៣ សប្ដាហ៍
ប្រជាជនអូស្ត្រាលីមួយក្រុមដែលស្ថិតនៅលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ប្រណីតហូឡង់បានវិលត្រឡប់មកប្រទេសកំណើតវិញនៅថ្ងៃសុក្រនេះហើយត្រូវដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែកយ៉ាងហោចណាស់ ៣ សប្ដាហ៍បន្ទាប់ពីការផ្ទុះមេរោគ hantavirus ដ៏កាចសាហាវ។
បារាំង និង ហូឡង់ ប្រកាសថា អ្នកប៉ះពាល់ជំងឺ hantavirus ទាំងអស់តេស្តអវិជ្ជមាន
តាម SCMP និង Dawn បារាំងនិងហូឡង់បញ្ជាក់ថាអ្នកជាប់ទំនាក់ទំនងវីរុស hantavirus លើកប៉ាល់ MV Hondius តេស្តអវិជ្ជមាន ខណៈ CDC សហរដ្ឋអាមេរិកអះអាងថាហានិភ័យសម្រាប់សាធារណជននៅទាប
ស្ត្រីបារាំងឆ្លងមេរោគហង់តាវីរ៉ុសលើសួតសិប្បនិម្មិត ខណៈករណីកើនឡើងដល់ ១១
ស្ត្រីជនជាតិបារាំងដែលត្រូវបានបញ្ជូនពីកប៉ាល់ផ្ទុះមេរោគហង់តាវីរ៉ុស កំពុងស្ថិតក្នុងសភាពធ្ងន់ធ្ងរនិងព្យាបាលដោយសួតសិប្បនិម្មិតនៅមន្ទីរពេទ្យប៉ារីស ខណៈករណីឆ្លងកើនដល់ ១១ និងមានមនុស្សស្លាប់ ៣ នាក់។
អេស្ប៉ាញរកឃើញករណីមេរោគហាន់តាថ្មីពីនាវាកម្សាន្ត ការផ្ទុះឡើងកើនដល់ ១១ ករណី
ក្រសួងសុខាភិបាលអេស្ប៉ាញប្រកាសពីករណីឆ្លងមេរោគហាន់តាថ្មីពីអ្នកដំណើរនាវាកម្សាន្ត ខណៈអង្គការសុខភាពពិភពលោកបញ្ជាក់ថា ការផ្ទុះឡើងនេះមាន ១១ ករណី និងស្លាប់ ៣ នាក់
អ្នកដំណើរជម្លៀសពីនាវា MV Hondius ឆ្លងហាន់តាវីរុសក្រោយត្រឡប់ដល់មាតុភូមិ
ពលរដ្ឋបារាំង អាមេរិក និងអេស្ប៉ាញ ត្រូវបានរាយការណ៍ថាធ្វើតេស្តវិជ្ជមានចំពោះហាន់តាវីរុស បន្ទាប់ពីត្រូវបានជម្លៀសចេញពីនាវាកម្សាន្ត MV Hondius ហើយអង្គការសុខភាពពិភពលោកបញ្ជាក់ថាមានករណីឆ្លងសរុប ៧ និងស្លាប់ ៣ នាក់។
អេស្ប៉ាញចាប់ផ្តើមជម្លៀសអ្នកដំណើរលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ដែលផ្ទុកមេរោគ Hantavirus នៅ Tenerife
អ្នកដំណើរទាំង ១៤៦ នាក់មិនបង្ហាញរោគសញ្ញា កំពុងត្រូវបានជម្លៀសដោយចាប់ផ្តើមពីជនជាតិអេស្ប៉ាញមុនគេ និងនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុង Madrid ដើម្បីដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែក។
អាជ្ញាធរអេស្ប៉ាញត្រៀមជម្លៀសអ្នកដំណើរកប៉ាល់ទេសចរណ៍ផ្ទុះហាន់តាវីរុសនៅកោះកាណារី
កប៉ាល់ MV Hondius ដែលមានអ្នកដំណើរនិងនាវិកជាង ១៤០ នាក់កំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់កោះកាណារីបន្ទាប់ពីមានការផ្ទុះជំងឺហាន់តាវីរុស ហើយអាជ្ញាធរអេស្ប៉ាញនឹងធ្វើការជម្លៀសដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។
ប្រទេសនានាប្រណាំងតាមដានអ្នកដំណើរកប៉ាល់ MV Hondius ក្រោយផ្ទុះវីរុសហាន់តាសម្លាប់មនុស្ស ៣ នាក់
អ្នកស្លាប់ ៣ នាក់ រួមមានគូស្វាមីភរិយាហូឡង់ និងបុរសអាល្លឺម៉ង់ ខណៈ WHO រាយការណ៍ពីអ្នកសង្ស័យឆ្លង ៨ នាក់។
អ្នកដំណើរ ៤០ នាក់ចាកចេញពីកប៉ាល់ផ្ទុះមេរោគ Hantavirus នៅ Saint Helena
អ្នកដំណើរប្រមាណ ៤០ នាក់ រួមទាំងភរិយារបស់បុរសជនជាតិហូឡង់ដែលបានស្លាប់ដោយសារមេរោគ Hantavirus បានចាកចេញពីកប៉ាល់ ក្នុងអំឡុងឈប់នៅ Saint Helena ដែលជាទឹកដីរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។
កប៉ាល់កម្សាន្តដែលផ្ទុកមេរោគហានតាវ៉ាយូសធ្វើដំណើរទៅកោះកាណារីក្រោយជម្លៀសអ្នកជំងឺ ៣ នាក់
កប៉ាល់កម្សាន្តមួយដែលមានការផ្ទុះឡើងនៃមេរោគហានតាវ៉ាយូសបានចាកចេញពីប្រទេសកាប់វែរឆ្ពោះទៅកាន់កោះកាណារីរបស់ប្រទេសអេស្ប៉ាញ បន្ទាប់ពីមានការជម្លៀសអ្នកជំងឺ ៣ នាក់ចេញពីនាវានៅថ្ងៃពុធ ខណៈអ្នកនៅលើនាវាជិត ១៥០ នាក់ត្រូវបានដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែក។
អាហ្សង់ទីនស៊ើបអង្កេតប្រភពវីរុសហង់តាលើកប៉ាល់ MV Hondius ខណៈអ្នកដំណើរត្រឡប់ទៅប្រទេសកំណើត
អាហ្សង់ទីន ជាប្រទេសដែលអង្គការសុខភាពពិភពលោកចាត់ថ្នាក់ថាមានអត្រាឆ្លងវីរុសហង់តាខ្ពស់បំផុតនៅអាមេរិកឡាទីន កំពុងស៊ើបអង្កេតការផ្ទុះឡើងនៅលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ដែលធ្វើដំណើរទៅអង់តាក់ទិក ខណៈអ្នកដំណើរខ្លះបានត្រឡប់ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ។
វីរុសហង់តាលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍សម្លាប់មនុស្ស ៣ នាក់ WHO ថាហានិភ័យទាប
ការផ្ទុះជំងឺវីរុសហង់តានៅលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ប្រណីតមួយបានបណ្តាលឲ្យអ្នកដំណើរ ៣ នាក់ស្លាប់ និង ៥ នាក់ទៀតឆ្លង ខណៈអង្គការសុខភាពពិភពលោកវាយតម្លៃថាហានិភ័យឆ្លងសាកលនៅទាបនៅឡើយ។
WHO សង្ស័យមានការឆ្លងវីរុសហាន់តាពីមនុស្សទៅមនុស្សដ៏កម្រលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ប្រណីត
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃអង្គារថា ការឆ្លងវីរុសហាន់តាពីមនុស្សទៅមនុស្សដ៏កម្រអាចនឹងកើតឡើងនៅលើកប៉ាល់ទេសចរណ៍មួយ ដោយមានអ្នកស្លាប់យ៉ាងហោចណាស់ ៣ នាក់ ប៉ុន្តែហានិភ័យសាធារណៈនៅទាប។
នាវាទេសចរណ៍ឆ្លងវីរុសហាន់តា នឹងចូលកោះកាណារី
នាវា MV Hondius ដែលមានការផ្ទុះវីរុសហាន់តាបណ្ដាលឱ្យអ្នកដំណើរបីនាក់ស្លាប់ កំពុងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើដំណើរទៅកោះកាណារីរបស់អេស្ប៉ាញក្នុងរយៈពេលបីទៅបួនថ្ងៃ។
អ្នកដំណើរនាវាទេសចរណ៍ ៣ នាក់ស្លាប់ ដោយសារការសង្ស័យផ្ទុះវីរុសហាន់តា
នាវាទេសចរណ៍មួយដែលមានមនុស្សជិត ១៥០ នាក់ កំពុងជាប់គាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រ Cape Verde ក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក បន្ទាប់ពីមានអ្នកដំណើរបីនាក់បានស្លាប់ ដោយសារការផ្ទុះវីរុសហាន់តាដែលគេសង្ស័យ។
ការផ្ទុះវីរុសហាន់តា លើកប៉ាល់ទេសចរណ៍ បណ្តាលឲ្យស្លាប់៣នាក់
អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានបញ្ជាក់ករណីសង្ស័យចំនួន៧ នៃការឆ្លងវីរុសហាន់តា លើកប៉ាល់ MV Hondius ដោយមានអ្នកស្លាប់៣នាក់ និងបុគ្គលិកអង់គ្លេសម្នាក់ត្រូវការការសង្គ្រោះបន្ទាន់។
WHO រាយការណ៍ការផ្ទុះមេរោគ Hantavirus លើនាវាទេសចរណ៍ បណ្តាលឱ្យស្លាប់ ៣នាក់
អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានប្រកាសពីការផ្ទុះមេរោគ Hantavirus ដែលគេសង្ស័យ លើនាវាទេសចរណ៍មួយនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក បណ្តាលឱ្យអ្នកដំណើរស្លាប់ចំនួន ៣នាក់។
មនុស្ស ៣ នាក់ស្លាប់លើនាវាកម្សាន្តក្នុងការផ្ទុះមេរោគ Hantavirus
អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានបញ្ជាក់ករណីឆ្លងមេរោគ Hantavirus មួយករណី និងករណីសង្ស័យចំនួន ៥ បន្ថែមទៀត លើនាវាកម្សាន្តមួយក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។