ហ្វីលីពីន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌាជាភាសាខ្មែរ ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន គឺជាប្រទេសប្រជុំកោះមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងនៅភាគខាងលិចនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយមានកោះសរុបប្រមាណ ៧,៦៤១ កោះ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡាប្រមាណ ៣០០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ កោះទាំងនេះត្រូវបានចាត់ជាបីតំបន់ភូមិសាស្ត្រធំៗពីខាងជើងទៅត្បូង គឺ លូហ្ស៊ុន ប៊ីសាយ៉ា និងមីនដាណាវ។ វីគីភីឌាជាភាសាអង់គ្លេសបានបញ្ជាក់ថា ហ្វីលីពីនមានប្រជាជនជាង ១១៤ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនបំផុតលំដាប់ទី១២ នៅលើពិភពលោក។ រដ្ឋធានីគឺទីក្រុងម៉ានីល ហើយទីក្រុងធំបំផុតមានឈ្មោះថាទីក្រុងកេហ្ស៊ុន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា លក្ខណៈភូមិសាស្ត្ររបស់ហ្វីលីពីនភាគច្រើនជាតំបន់ភ្នំ និងខ្ពង់រាប ដែលគ្របដណ្តប់ប្រហែល ៦៥% នៃផ្ទៃដីសរុប។ ប្រទេសនេះត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយសមុទ្រធំៗ រួមមានសមុទ្រហ្វីលីពីនខាងលិចនៅខាងលិច សមុទ្រហ្វីលីពីននៅខាងកើត និងសមុទ្រសេឡេបេសនៅនិរតី។ វាមានព្រំដែនសមុទ្ររួមជាមួយប្រទេសមួយចំនួនដូចជា តៃវ៉ាន់នៅខាងជើង ជប៉ុននៅឦសាន ឥណ្ឌូណេស៊ីនៅខាងត្បូង ម៉ាឡេស៊ីនៅនិរតី វៀតណាមនៅខាងលិច និងចិននៅពាយព្យ។

តាមវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ ហ្វីលីពីនជារដ្ឋចម្រុះជាតិសាសន៍ ដែលមានជនជាតិ និងវប្បធម៌ចម្រុះនៅគ្រប់កោះរបស់ខ្លួន។ សត្វជាតិរបស់ហ្វីលីពីនគឺ ការ៉ាបាវ (ក្របីទឹក) ដែលតំណាងឱ្យកម្លាំង និងការព្យាយាម។ យោងតាមវីគីភីឌា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅហ្វីលីពីនមានរដូវធ្លាក់ភ្លៀងពីខែមិថុនាដល់ខែវិច្ឆិកា ដែលនាំមកនូវព្យុះផ្គររន្ទះនៅពេលល្ងាចជាប្រចាំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរូបភាពក្នុងវីគីភីឌា កោដ្ឋបញ្ចុះសព Manunggul គឺជាស្នាដៃបុរាណមួយដែលបង្ហាញពីវប្បធម៌ដើមដំបូងរបស់ប្រជាជននៅកោះទាំងនេះ។ ការធ្វើអាណានិគមដោយអេស្ប៉ាញបានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ ហើយបានបន្សល់ទុកនូវឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើសាសនា ភាសា និងវប្បធម៌។ រូបគំនូរពីឆ្នាំ១៥៩០ បង្ហាញពីការស្លៀកពាក់គ្រឿងមាសរបស់គូស្វាមីភរិយានៅសម័យអាណានិគមដើម។

នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ចលនាកំណែទម្រង់ដឹកនាំដោយពួក Ilustrados បានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់បដិវត្តន៍ហ្វីលីពីន។ ស្នាដៃសរសេររបស់លោក José Rizal បានបំផុសចលនាទាមទារឯករាជ្យ។ ក្រោយសង្គ្រាមអេស្ប៉ាញ-អាមេរិក ហ្វីលីពីនត្រូវបានផ្ទេរឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលនាំឱ្យមានសង្គ្រាមហ្វីលីពីន-អាមេរិកាំង ដូចមានបង្ហាញតាមរយៈរូបថតឧត្តមសេនីយ Gregorio del Pilar និងទាហានរបស់លោកនៅឆ្នាំ១៨៩៨។

នៅសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានកាន់កាប់ហ្វីលីពីន ប៉ុន្តែត្រូវបានរំដោះឡើងវិញដោយកងកម្លាំងអាមេរិកក្រោមការដឹកនាំរបស់ឧត្តមសេនីយ Douglas MacArthur ដែលបានចុះចតនៅកោះ Leyte នៅថ្ងៃទី ២០ តុលា ១៩៤៤។ រូបថតនៅក្នុងវីគីភីឌាក៏បានបង្ហាញកិច្ចប្រជុំកំពូលម៉ានីល (Manila Summit Conference) នៅឆ្នាំ១៩៦៦ ដែលរៀបចំឡើងដោយលោក Ferdinand Marcos ដោយបញ្ជាក់ពីតួនាទីអន្តរជាតិរបស់ហ្វីលីពីន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ស្រែចំការថ្នាក់ៗនៅបាណាវ ដែលត្រូវបានសាងសង់ដោយដូនតាជនជាតិ Ifugao គឺជាសក្ខីភាពនៃប្រព័ន្ធកសិកម្មបុរាណដ៏ទំនើប។ ទីស្នាក់ការកណ្តាលនៃវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្រូវអន្តរជាតិ (IRRI) មានទីតាំងនៅ Los Baños ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃកសិកម្មនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ វីគីភីឌាក៏បានបង្ហាញផងដែរនូវទំនប់ Ambuklao នៅ Benguet និងការិយាល័យផ្គត់ផ្គង់ទឹកនៅ Banate ដែលជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនិងទីក្រុង។ យានយន្តសាធារណៈ jeepney ដែលជានិមិត្តសញ្ញាដឹកជញ្ជូនដ៏ល្បី កំពុងត្រូវបានជំនួសដោយរថយន្តដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានតាមបទប្បញ្ញត្តិថ្មី។

ផ្នែកវប្បធម៌ ហ្វីលីពីនមានសាសនាកាតូលិកជាសាសនាធំ ហើយពិធីបុណ្យ Sinulog នៅកោះសេប៊ូ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍សាសនាដ៏សំខាន់មួយ។ វីគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា សកលវិទ្យាល័យ University of Santo Tomas ដែលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៦១១ គឺជាសកលវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេនៅអាស៊ី។ សិល្បៈសំដែងដូចជារបាំ Tinikling និងម្ហូបអាហារដូចជា sinigang និងបង្អែម halo-halo ក៏ជាផ្នែកមួយនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់ប្រទេសនេះដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមរូបថតពីវីគីភីឌា នាវា BRP Miguel Malvar នៃកងទ័ពជើងទឹកហ្វីលីពីន បានចូលរួមក្នុងដំណាក់កាលជិះទូកជាក្រុមនៃសមយុទ្ធ Balikatan ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាសមយុទ្ធយោធារួមគ្នារវាងហ្វីលីពីន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ សមយុទ្ធនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបន្តចំណងសម្ព័ន្ធភាពការពារជាតិយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ហ្វីលីពីនស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី Ferdinand R. Marcos Jr. ដូចមានក្នុងរូបថតពីវីគីភីឌា។ ក្នុងនាមជាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការវិវឌ្ឍន៍នៅហ្វីលីពីនមានឥទ្ធិពលដល់ស្ថិរភាពតំបន់ ដែលនេះជាប្រយោជន៍រួមសម្រាប់ប្រទេសជិតខាងរួមទាំងកម្ពុជា។