យោងតាមវិគីភីឌា នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យដ៏មានពន្លឺថ្ងៃនោះ ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ្រង់ស័រហ្វឺឌីណង់ ដែលជាអ្នកស្នងរាជបល្ល័ង្កអូទ្រីស-ហុងគ្រី និងភរិយាឈ្មោះសូហ្វ៊ី បានយាងទៅកាន់សារ៉ាយវ៉ូ រដ្ឋធានីនៃខេត្តបូស្នៀ-ហឺហ្ស៊េហ្គោវីណា ដើម្បីត្រួតពិនិត្យសមយុទ្ធយោធា។ ថ្ងៃនោះក៏ជាថ្ងៃវីដូវដាន់ (Vidovdan) ដែលជាថ្ងៃបុណ្យជាតិសាសនារបស់ជនជាតិស៊ែប រំឭកដល់ការបរាជ័យនៅកូសូវ៉ូក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៩។ កាលវិភាគនេះបានបង្កើនភាពតានតឹងក្នុងចំណោមក្រុមជាតិនិយមស៊ែប ដែលបានចាត់ទុកការយាងមកដល់នេះថាជាការបង្កហេតុ។

តាមការពិពណ៌នាលើវិគីភីឌាស្តីពីយូហ្គោស្លាវនិយម ចលនាយូហ្គោស្លាវនិយមបានកើតឡើងជាមនោគមវិជ្ជាស្វែងរកឯកភាពនៃបណ្តាជនជាតិស្លាវខាងត្បូង ដោយមើលឃើញថាពួកគេមានពូជសាសន៍ ភាសា និងឈាមតែមួយ។ បន្ទាប់ពីអូទ្រីស-ហុងគ្រីបានដាក់បញ្ចូលបូស្នៀ-ហឺហ្ស៊េហ្គោវីណាជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩០៨ ភាពតានតឹងបានកើនឡើងរវាងចក្រភព និងពួកជាតិនិយមស៊ែបដែលចង់បង្កើតរដ្ឋឯកភាពមួយសម្រាប់ស្លាវខាងត្បូង។ ក្រុមយុវជនបូស្នៀ រួមទាំងហ្កាវរីឡូ ព្រីនស៊ីប បានចូលរួមក្នុងចលនានេះដោយប្តេជ្ញាប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់អូទ្រីស-ហុងគ្រី។

យោងតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពីព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ្រង់ស័រហ្វឺឌីណង់ និងភរិយារបស់ទ្រង់ អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ពួកគេគឺជាអាពាហ៍ពិពាហ៍បែបម៉ូហ្កាណាទិក (morganatic) ដែលសូហ្វ៊ីមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាមហាក្សត្រីពេញសិទ្ធិឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា ពួកគេមានចំណងស្នេហាដ៏ស្មោះត្រង់ និងមានបុត្របីនាក់។ ការយាងទៅសារ៉ាយវ៉ូនេះក៏ជាឱកាសមួយដែលសូហ្វ៊ីអាចបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈក្នុងឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ដែលជាអ្វីដែលនាងកម្រទទួលបាននៅរាជវាំងក្រុងវីយែន។

ហ្កាវរីឡូ ព្រីនស៊ីប ជាយុវជនអាយុ ១៩ ឆ្នាំ ដែលកើតនៅបូស្នៀ និងបានសិក្សានៅប៊ែលក្រេដ។ យោងតាមវិគីភីឌា គាត់និងក្រុមសហការីបានរៀបចំផែនការធ្វើឃាតដោយបំពាក់អាវុធគ្រាប់បែក និងកាំភ្លើងខ្លី ដោយទទួលបានការគាំទ្រពីសមាគមសម្ងាត់ "ដៃខ្មៅ" (Black Hand) របស់ស៊ែប៊ី។ នៅថ្ងៃប្រវត្តិសាស្រ្តនោះ ក្បួនរថយន្តរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់បានឆ្លងកាត់ដងផ្លូវក្រុងសារ៉ាយវ៉ូ ដោយមានអ្នកឃុបឃិត ៦ នាក់ឈរនៅតាមផ្លូវ។

តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌាស្តីពីការធ្វើឃាតនេះ ការប៉ុនប៉ងដំបូងបានកើតឡើងនៅពេលដែលនីដេលកូ ឆាបរីណូវិច (Nedeljko Čabrinović) បានបោះគ្រាប់បែកទៅលើរថយន្តរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ ប៉ុន្តែបានរំកិលធ្លាក់ពីក្រោយ ហើយបានផ្ទុះឡើងធ្វើឱ្យអ្នកដទៃរងរបួស។ ក្រោយពីចូលរួមកម្មវិធីនៅសាលាក្រុង ព្រះអង្គម្ចាស់បានបញ្ជាឱ្យផ្លាស់ផ្លូវទៅសួរសុខទុក្ខអ្នករងរបួស។ ប៉ុន្តែអ្នកបើកបរមិនបានដឹងផ្លូវក៏បត់ខុស ហើយនៅពេលរថយន្តឈប់កែទិស ព្រីនស៊ីបបានឃើញឱកាស ក៏បានងើបចេញពីហ្វូងមនុស្សហើយបាញ់ព្រះអង្គម្ចាស់ត្រូវក និងបាញ់សូហ្វ៊ីត្រូវពោះ។ អ្នកទាំងពីរបានសោយទីវង្គតក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទីក្រោយមក។

យោងតាមវិគីភីឌា ការធ្វើឃាតនេះបានបង្កឱ្យមានវិបត្តិខែកក្កដា (July Crisis)។ អូទ្រីស-ហុងគ្រី ដោយមានការគាំទ្រពីអាល្លឺម៉ង់ បានដាក់ឱសានវាទទៅស៊ែប៊ី ដោយទាមទារឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតដែលអនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីអូទ្រីសចូលក្នុងទឹកដីស៊ែប៊ី។ ស៊ែប៊ីបានទទួលយកស្ទើរតែទាំងអស់ ប៉ុន្តែបដិសេធចំណុចដែលប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាព។ នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា អូទ្រីស-ហុងគ្រីបានប្រកាសសង្គ្រាមលើស៊ែប៊ី។ ប្រព័ន្ធសម្ព័ន្ធភាពនៅអឺរ៉ុបបានដំណើរការ៖ រុស្ស៊ីបានប្រមូលកម្លាំងដើម្បីការពារស៊ែប៊ី អាល្លឺម៉ង់ប្រកាសសង្គ្រាមលើរុស្ស៊ីនិងបារាំង ហើយចក្រភពអង់គ្លេសចូលរួមការពារបែលហ្ស៊ិក។ សង្គ្រាមលោកលើកទី១បានផ្ទុះឡើងយ៉ាងពេញលេញ។

សង្គ្រាមនេះ យោងតាមអត្ថបទវិគីភីឌាស្តីពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានអូសបន្លាយរយៈពេល ៤ ឆ្នាំ ដោយប្រើប្រាស់អាវុធថ្មីៗដូចជា រថក្រោះ យន្តហោះ ឧស្ម័នពុល និងកាំភ្លើងយន្ត។ ចំនួនអ្នកស្លាប់ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណចន្លោះពី ១៥ ទៅ ២២ លាននាក់ រួមទាំងជនស៊ីវិលផង។ ចលនាប្រជាជនដ៏ធំក្នុងសម័យសង្គ្រាមក៏ជាកត្តាជំរុញឱ្យមានជំងឺផ្ដាសាយអេស្ប៉ាញដែលបានសម្លាប់មនុស្សរាប់លាននាក់ទៀត។ នៅឆ្នាំ ១៩១៨ សង្គ្រាមបានបញ្ចប់ដោយបរាជ័យនៃមហាអំណាចកណ្តាល ហើយចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី ចក្រភពអូតូម៉ង់ ចក្រភពរុស្ស៊ី និងចក្រភពអាល្លឺម៉ង់បានដួលរលំ។ ផែនទីអឺរ៉ុបត្រូវបានគេគូរឡើងវិញ ហើយរដ្ឋថ្មីៗបានកើតឡើង រួមទាំងរាជាណាចក្រយូហ្គោស្លាវី (ក្រោយមកក្លាយជាយូហ្គោស្លាវី) ដែលបានបង្រួបបង្រួមជនជាតិស្លាវខាងត្បូង។

សព្វថ្ងៃនេះ យោងតាមវិគីភីឌា កន្លែងដែលការធ្វើឃាតបានកើតឡើងនៅក្បែរស្ពានឡាទីនក្នុងក្រុងសារ៉ាយវ៉ូ បានក្លាយជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ ដោយមានសារមន្ទីរតូចមួយតាំងពិព័រណ៍អំពីហេតុការណ៍នេះ។ ឃាតកម្មនេះនៅតែជាមេរៀនប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់ស្តីពីរបៀបដែលហេតុការណ៍តូចមួយអាចបង្កជាវិបត្តិសកលដ៏ធំ ហើយត្រូវបានសិក្សានៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងប្រវត្តិសាស្រ្តយោធារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។