KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៣០ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៣០ មិថុនា ២០២៦

រាត្រីនៃកាំបិតវែង៖ ទង្វើបង្ហូរឈាមរបស់ហ៊ីត្លែរក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤

កាលពី ៩២ ឆ្នាំមុន នៅថ្ងៃទី៣០ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៣៤ អាដុល ហ៊ីត្លែរ បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការបន្សុទ្ធិនយោបាយដ៏អាក្រក់បំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោច ៨៥ នាក់ រួមទាំងសមាជិកកងកម្លាំងប៉ារ៉ាមីលីតេរបស់ខ្លួន និងគូប្រជែងនយោបាយផ្សេងទៀត។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

History
ប្រភព: Wikimedia Commons

តាមវីគីភីឌា កាលពី ៩២ ឆ្នាំមុន នៅថ្ងៃទី៣០ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៣៤ អាដុល ហ៊ីត្លែរ អធិការបតីនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងជាមេដឹកនាំគណបក្សណាស៊ី បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការបន្សុទ្ធិដ៏បង្ហូរឈាម ដែលគេស្គាល់ថាជា «រាត្រីនៃកាំបិតវែង» ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ មិថុនា ដល់ថ្ងៃទី២ កក្កដា ឆ្នាំ១៩៣៤ ដោយក្នុងនោះយ៉ាងហោចមនុស្ស ៨៥ នាក់ ត្រូវបានប្រហារជីវិតដោយគ្មានការកាត់ក្តី ។ ការបន្សុទ្ធិនេះមានគោលដៅកម្ចាត់កងកម្លាំងប៉ារ៉ាមីលីតេ SA (Sturmabteilung) និងគូប្រជែងនយោបាយផ្សេងទៀត ដោយវាបានក្លាយជាចំណុចរបត់មួយក្នុងការពង្រឹងរបបផ្តាច់ការរបស់ហ៊ីត្លែរ ។

តាមវីគីភីឌា កង SA ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩២១ ជាកងកម្លាំងការពារការប្រមូលផ្តុំរបស់គណបក្សណាស៊ី និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមគូបដិបក្សនយោបាយ ជាពិសេសក្រុមកុម្មុយនីស្ត និងសង្គមនិយម ។ កង SA ត្រូវបានគេហៅថា «អាវពណ៌ត្នោត» (Brownshirts) ដោយសារតែឯកសណ្ឋានរបស់ពួកគេ ។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក អេនស្ត រ៉ឺម (Ernst Röhm) អតីតនាយទាហានដែលមានបទពិសោធន៍ កង SA បានកើនសមាជិករហូតដល់ជាង ៤ លាននាក់ នៅដើមឆ្នាំ១៩៣៤ ។ ប៉ុន្តែលោក រ៉ឺម មានមហិច្ឆិតាចង់ឱ្យ SA ក្លាយជា «កងទ័ពបដិវត្តន៍» ថ្មី ដោយជំនួសកងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ផ្លូវការ (Reichswehr) និងបន្តនូវអ្វីដែលគាត់ហៅថា «បដិវត្តន៍លើកទីពីរ» ដែលគំរាមកំហែងដល់សម្ព័ន្ធភាពរវាងហ៊ីត្លែរ និងក្រុមអភិរក្សនិយម រួមទាំងពួកឧស្សាហកម្ម និងមន្ត្រីយោធា ។

យោងតាមអត្ថបទវីគីភីឌាស្តីពី «រាត្រីនៃកាំបិតវែង» ភាពតានតឹងរវាង SA និងកងទ័ពបានឈានដល់ចំណុចសំខាន់នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៣៤ ។ កងទ័ព ដែលមានសមាជិកតែ ១០០ ពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារកិច្ចព្រមព្រៀង Versailles មិនអាចទទួលយកការគំរាមកំហែងពីកងកម្លាំងប៉ារ៉ាមីលីតេដ៏ធំមហិមានេះបានឡើយ ។ ហ៊ីត្លែរ ដែលទើបតែក្លាយជាអធិការបតីកាលពីឆ្នាំ១៩៣៣ ត្រូវការការគាំទ្រពីកងទ័ពដើម្បីធានាស្ថិរភាពរបបរបស់គាត់ ហើយថ្នាក់ដឹកនាំកងទ័ពបានទាមទារឱ្យលុបបំបាត់ SA ជាថ្នូរនឹងការគាំទ្រគាត់ ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ សុន្ទរកថាដ៏ក្លាហានរបស់អនុប្រធានាធិបតី ហ្វ្រង់ វ៉ន ផាផេន (Franz von Papen) នៅសាកលវិទ្យាល័យ Marburg កាលពីខែមិថុនា ដែលរិះគន់អំពើហិង្សារបស់ SA និងបានអំពាវនាវឱ្យបញ្ចប់ «បដិវត្តន៍» បានបង្កើនសម្ពាធលើហ៊ីត្លែរ ។

តាមវីគីភីឌា មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ណាស៊ីពីររូបគឺ ហឺម៉ាន ហ្គោរីង (Hermann Göring) និង ហាយរិច ហ៊ីមឡឺ (Heinrich Himmler) បានគួបផ្សំគ្នាជំរុញឱ្យហ៊ីត្លែរធ្វើសកម្មភាព ។ ពួកគេបានប្រឌិតភ័ស្តុតាងអំពីផែនការធ្វើរដ្ឋប្រហាររបស់ SA ដោយហៅថា «រដ្ឋប្រហាររ៉ឺម» (Röhm Putsch) ។ ហ៊ីត្លែរ ដែលស្ទាក់ស្ទើរដំបូង ទីបំផុតបានសម្រេចចិត្តថាការកម្ចាត់ SA គឺជាការចាំបាច់ដើម្បីសង្រ្គោះរបបរបស់គាត់ ។ ការឃោសនារបស់រដ្ឋាភិបាលបានអះអាងថា ការបន្សុទ្ធិនេះគឺជាវិធានការការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារ ប៉ុន្តែតាមពិតវាជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយសុទ្ធសាធ ។

ប្រតិបត្តិការដែលមានឈ្មោះកូដថា «Hummingbird» បានចាប់ផ្តើមនៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី៣០ មិថុនា ។ តាមវីគីភីឌា ហ៊ីត្លែរបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុង Munich ហើយបន្ទាប់មកទៅកាន់សណ្ឋាគារ Bad Wiessee ជាទីដែលគាត់បានចាប់ខ្លួនលោក រ៉ឺម និងមេដឹកនាំ SA ផ្សេងទៀតដោយផ្ទាល់ ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោង កងឆ្មាំ SS និងប៉ូលីសសម្ងាត់ Gestapo បានចាប់ខ្លួន និងប្រហារជីវិតមនុស្សជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ។ លោក រ៉ឺម ត្រូវបានផ្តល់ជម្រើសឱ្យធ្វើអត្តឃាត ប៉ុន្តែគាត់បានបដិសេធ ទើបគេបាញ់សម្លាប់គាត់នៅក្នុងគុក ។ ក្រៅពីសមាជិក SA ការបន្សុទ្ធិក៏បានសម្លាប់គូប្រជែងនយោបាយផ្សេងទៀតផងដែរ ដូចជា លោក គួត វ៉ន ស្លៃឆឺ (Kurt von Schleicher) អតីតអធិការបតី និងភរិយារបស់គាត់ លោក ហ្គ្រេហ្គ័រ ស្ត្រសស៊ឺ (Gregor Strasser) អតីតមេដឹកនាំណាស៊ី និងលោក ហ្គុសតាហ្វ វ៉ន កា (Gustav von Kahr) អតីតមន្ត្រីរដ្ឋដែលបានប្រឆាំងនឹងហ៊ីត្លែរក្នុងអំឡុងពេល Beer Hall Putsch ឆ្នាំ១៩២៣ ។

យោងតាមអត្ថបទវីគីភីឌាស្តីពី «ជនរងគ្រោះ» យ៉ាងហោចមនុស្ស ៨៥ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ តែប្រភពខ្លះអះអាងថាចំនួនពិតអាចឡើងដល់រាប់រយនាក់ ។ ការប្រហារជីវិតទាំងនេះគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់ គ្មានការកាត់ទោស ហើយធ្វើឡើងដោយអំណាចប្រតិបត្តិសុទ្ធសាធ ។ ទោះបីជាដូច្នេះក៏ដោយ នៅថ្ងៃទី៣ កក្កដា រដ្ឋាភិបាលហ៊ីត្លែរបានចេញ «ច្បាប់ស្តីពីវិធានការការពារខ្លួនរបស់រដ្ឋ» ដែលបានធ្វើឱ្យអំពើឃាតកម្មទាំងនេះស្របច្បាប់ដោយថយក្រោយ ។ ច្បាប់នេះបានប្រកាសថា ហ៊ីត្លែរជា «ចៅក្រមកំពូល» (Oberster Gerichtsherr) នៃប្រជាជាតិអាល្លឺម៉ង់ ដោយផ្តល់ឱ្យគាត់នូវអំណាចដាច់ខាតក្នុងការសម្រេចអំពីជីវិត និងស្លាប់ ។

តាមវីគីភីឌា ផលវិបាកនៃការបន្សុទ្ធិនេះមានសារៈសំខាន់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ។ កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ ដែលពេញចិត្តនឹងការកំចាត់ SA បានធ្វើសច្ចាប្រណិធានភក្តីភាពដោយផ្ទាល់ចំពោះហ៊ីត្លែរជាបុគ្គល មិនមែនចំពោះរដ្ឋធម្មនុញ្ញទេ ។ ការនេះបានបិទផ្លូវណាមួយសម្រាប់ការប្រឆាំងពីយោធានៅពេលអនាគត ។ រីឯកង SA ត្រូវបានកាត់បន្ថយអំណាចយ៉ាងខ្លាំង ខណៈដែលកង SS ក្រោមការដឹកនាំរបស់ហ៊ីមឡឺ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់គាត់ រ៉េនហាដ ហៃឌ្រីច (Reinhard Heydrich) បានកើនឡើងជាកងកម្លាំងសន្តិសុខដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៃរបបណាស៊ី ។ ការបន្សុទ្ធិបានបង្រួបបង្រួមអំណាចទាំងអស់ទៅក្នុងដៃហ៊ីត្លែរ ដោយលុបបំបាត់រាល់មជ្ឈមណ្ឌលអំណាចផ្សេងទៀត ។

តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា តាមទស្សនៈប្រវត្តិសាស្ត្រ រាត្រីនៃកាំបិតវែងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជំហានសម្រេចចិត្តមួយក្នុងការបង្កើតរដ្ឋផ្តាច់ការពេញលេញរបស់ណាស៊ី ។ ដោយគ្មានការទប់ទល់ពីក្នុង ហ៊ីត្លែរអាចអនុវត្តគោលនយោបាយពង្រីកនិយម និងនយោបាយប្រល័យពូជសាសន៍របស់គាត់ ។ មេរៀនពីព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺថា នៅពេលដែលមេដឹកនាំអាចរំលោភច្បាប់ដោយគ្មានទោសទណ្ឌ ប្រព័ន្ធនីតិរដ្ឋក៏ដួលរលំ ហើយសោកនាដកម្មធំៗអាចកើតមានឡើង ។ ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិជ្វីហ្វ (Holocaust) និងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យរន្ធត់នៃលទ្ធផលនោះ ។

សព្វថ្ងៃនេះ យោងតាមវីគីភីឌា នៅពេលដែលប្រទេសជាច្រើនកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហានៃការប្រមូលផ្តុំអំណាច និងការគំរាមកំហែងដល់ស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យ រាត្រីនៃកាំបិតវែងនៅតែជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃ ។ ការបន្សុទ្ធិឆ្នាំ១៩៣៤ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីរបៀបដែលរបបផ្តាច់ការប្រើប្រាស់ការភ័យខ្លាច ការឃោសនាបំភ្លើស និងអំពើហិង្សាដើម្បីរក្សាអំណាច ។ វាជាការរំឭកថា សង្គមត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ការពារឯករាជ្យភាពរបស់តុលាការ និងទប់ស្កាត់ការរំលោភអំណាចដោយបុគ្គលណាម្នាក់ ។

ប្រភពទាំងអស់ All 5 sources

  1. Wikipedia Adolf_Hitler ១ មករា ១៩៣៤
  2. Wikipedia Night_of_the_Long_Knives ១ មករា ១៩៣៤
  3. Wikipedia Sturmabteilung ១ មករា ១៩៣៤
  4. Wikipedia Nazi_Party ១ មករា ១៩៣៤
  5. Wikipedia Victims_of_the_Night_of_the_Long_Knives ១ មករា ១៩៣៤