យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានចងក្រងក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា សមរភូមិអានហ្សេន ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សមរភូមិដាហ្ស៊ីម៉ុន បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ៨៣៨ នៅតំបន់អានហ្សេន ក្បែរទីក្រុងដាហ្សម៉ាន់ ក្នុងប្រទេសតួកគីបច្ចុប្បន្ន។ ការប្រយុទ្ធនេះជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមដ៏យូរអង្វែងរវាងចក្រភពឥស្លាមនិងចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅតាំងពីសតវត្សរ៍ទី៧ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី១១ ហើយបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប និងមជ្ឈិមបូព៌ា។

សង្គ្រាមអារ៉ាប់-ប៊ីហ្សង់ទីនបានចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីការលេចចេញនៃសាសនាអ៊ីស្លាម ដែលកងទ័ពមូស្លីមបានពង្រីកទឹកដីយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ បន្ទាប់ពីជ័យជំនះនៅសមរភូមិយ៉ារមូក (Yarmuk) កងទ័ពទាំងនេះបានដណ្តើមយកទឹកដីភាគច្រើនរបស់ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីននៅឡេវ៉ង់ អេហ្ស៊ីប និងអាហ្វ្រិកខាងជើងក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ប៉ុណ្ណោះ។ ទោះយ៉ាងណា ការពង្រីកនេះបានថមថយល្បឿនបន្ទាប់ពីការបរាជ័យពីរលើកក្នុងការឡោមព័ទ្ធទីក្រុងខនស្តង់ទីណូប (Constantinople) ដែលជារាជធានីរបស់ប៊ីហ្សង់ទីន នៅចុងសតវត្សរ៍ទី៧ និងដើមសតវត្សរ៍ទី៨។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី៩ ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីនបានស្តារឡើងវិញខ្លះ ហើយចាប់ផ្តើមដណ្តើមទឹកដីមួយចំនួននៅអាស៊ីមីន័រមកវិញ។

នៅពេលនោះ អធិរាជថេអូហ្វីឡុស (Theophilos) ដែលបានឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ៨២៩ គឺជាអធិរាជទីពីរនៃរាជវង្សអាម៉ូរីញ៉ុង (Amorian) និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងចុងក្រោយដែលគាំទ្រគោលនយោបាយហាមឃាត់ការថ្វាយបង្គំរូបតំណាងសាសនា (Iconoclasm)។ ក្នុងឆ្នាំ៨៣៧ ថេអូហ្វីឡុសបានដឹកនាំការវាយប្រហារដោយជោគជ័យទៅលើទឹកដីរបស់កាលីហ្វាតអាប់បាស៊ីត ដែលជំរុញឱ្យមេដឹកនាំកាលីហ្វាតសម្រេចប្រតិកម្មវិញតាមរយៈការបញ្ជូនបេសកកម្មយោធាដ៏ធំមួយ។ គោលដៅចម្បងគឺត្រូវវាយយកនិងបំផ្លាញទីក្រុងអាម៉ូរីយ៉ុន ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចនិងយោធាដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន និងជាកំណើតនៃរាជវង្សរបស់ទ្រង់។

កងទ័ពអាប់បាស៊ីតត្រូវបានបំបែកជាពីរក្រុម។ ក្រុមទីមួយ ក្រោមការបញ្ជារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់អាហ្វស៊ីន (Afshin) ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងសាខាអ៊ីរ៉ង់មួយ បានធ្វើដំណើរទៅទិសខាងកើតនៃអាស៊ីមីន័រ។ ខណៈពេលដែលក្រុមទីពីរធ្វើដំណើរទៅភាគខាងលិច ដើម្បីប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខក្រុងអាម៉ូរីយ៉ុន។ អធិរាជថេអូហ្វីឡុសបានដឹងពីគម្រោងនេះ ហើយបានសម្រេចប្រមូលកងទ័ពរបស់ខ្លួនដើម្បីទៅប្រឈមមុខជាមួយកងទ័ពរបស់អាហ្វស៊ីន ដែលមានចំនួនតិចជាង នៅត្រង់អានហ្សេន (ឬដាហ្ស៊ីម៉ុន)។

ការប្រយុទ្ធបានប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងសាហាវ ប៉ុន្តែទីបំផុតកងទ័ពអាប់បាស៊ីតបានយកឈ្នះ ហើយកងទ័ពប៊ីហ្សង់ទីនត្រូវដកថយវិញ។ យោងតាមប្រភពវិគីភីឌា ជ័យជំនះនេះបានធ្វើឱ្យសមត្ថភាពការពាររបស់ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីននៅក្នុងតំបន់នោះធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានបើកផ្លូវសម្រាប់កងទ័ពអាប់បាស៊ីតទៅកាន់គោលដៅចម្បងរបស់ខ្លួនគឺទីក្រុងអាម៉ូរីយ៉ុន។ តាមកំណត់ត្រា យុទ្ធនាការនេះមានគោលបំណងដណ្តើមនិងបំផ្លាញទីក្រុងដ៏ធំនេះ ដែលនឹងធ្វើឱ្យចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីនរងរបួសយ៉ាងសំខាន់។

សមរភូមិអានហ្សេនគឺជាជ័យជំនះដ៏ធំមួយសម្រាប់កាលីហ្វាតអាប់បាស៊ីត ប៉ុន្តែការពង្រីកទឹកដីនេះមិនបានស្ថិតស្ថេរទេ។ តាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីនបានចាប់ផ្តើមស្តារខ្លួនឡើងវិញនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី៩ ហើយបានដណ្តើមយកមកវិញនូវទឹកដីមួយចំនួននៅអាស៊ីមីន័រក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយៗ។ នេះបង្ហាញថា ទោះបីជាការបរាជ័យនៅអានហ្សេនជារបកគំហើញដ៏ធ្ងន់ធ្ងរក្តី ចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីននៅតែអាចសម្របខ្លួននិងរក្សាអំណាចរបស់ខ្លួនបានក្នុងរយៈពេលវែង។

សព្វថ្ងៃនេះ ទីតាំងនៃសមរភូមិស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសតួកគី ជាទឹកដីដែលមានស្រទាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រច្រើនស្រទាប់។ ការសិក្សាពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជាសមរភូមិអានហ្សេន ជួយពង្រីកការយល់ដឹងរបស់យើងអំពីនយោបាយ សង្គ្រាម និងទំនាក់ទំនងរវាងអរិយធម៌ក្នុងយុគសម័យកណ្តាល។ សម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរ ការស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោកជួយយើងឱ្យយល់ថា ការប្រែប្រួលនៃព្រំដែន និងអំណាចគឺជាផ្នែកមួយនៃដំណើរធម្មតារបស់មនុស្សជាតិ។