ប្រធានបទ

កូរ៉េខាងត្បូង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

អគាររដ្ឋសភាជាតិកូរ៉េខាងត្បូង ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា ត្រង់ភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនគោកជាប់នឹងកូរ៉េខាងជើង តាមតំបន់គ្មានយោធា (DMZ) និងមានសមុទ្រលឿងនៅខាងលិច សមុទ្រជប៉ុននៅខាងកើត។ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេសបានបន្ថែមថា កូរ៉េខាងត្បូងមានប្រជាជនប្រមាណ ៥២ លាននាក់ ហើយប្រហែលពាក់កណ្តាលរស់នៅក្នុងតំបន់រាជធានីសេអ៊ូល ដែលជាតំបន់ទីក្រុងដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន ប៊ូសាន ដែហ្គូ និងអ៊ីនឆុន។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចឈានមុខ ដោយបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ដ៏ឆាប់រហ័សហៅថា "អព្ភូតហេតុនៅទន្លេហាន់" តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។ ក្រៅពីសេដ្ឋកិច្ច វិស័យវប្បធម៌ប្រជាប្រិយដូចជា K-pop ភាពយន្ត និងម្ហូបអាហារក៏បានធ្វើឱ្យកូរ៉េខាងត្បូងក្លាយជាប្រទេសមានឥទ្ធិពលលើពិភពលោកផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ជួរភ្នំស៊ីរ៉ូសាន់នៅខេត្តហ្គាំងវ៉ុន ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស កូរ៉េខាងត្បូងជាប្រទេសមានភ្នំច្រើន ដោយភ្នំគ្របដណ្តប់ប្រហែល ៧០% នៃផ្ទៃដីសរុប។ ខ្សែភ្នំដ៏សំខាន់គឺជួរភ្នំតេបែក ដែលមានភ្នំស៊ីរ៉ូសាន់ជាចំណុចខ្ពស់បំផុត។ ប្រទេសនេះមានអាកាសធាតុក្តៅ មានបួនរដូវច្បាស់លាស់។

យោងតាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ ប្រជាជនសរុបមានចំនួនជាង ៥១ លាននាក់ ហើយដង់ស៊ីតេប្រជាជនមានកម្រិតខ្ពស់ ជាពិសេសនៅតាមបណ្តាទីក្រុងធំៗ។ រដ្ឋធានីសេអ៊ូលគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាកូរ៉េ ដែលមានគ្រាមភាសាខុសៗគ្នាតាមតំបន់ ដូចមានបង្ហាញក្នុងផែនទីគ្រាមភាសាពី Wikipedia។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

គុហាសុគគូរ៉ាមពីសម័យស៊ីលឡា ជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់យូណេស្កូ ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រកូរ៉េមានឫសគល់ជ្រៅ ដោយចាប់ផ្តើមពីនគរដំបូងៗដូចជា កូចូសន់ និងនគរទាំងបី (ស៊ីលឡា បាកជេ និងកូហ្គូរ្យ៉ូ) ដូចដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។ សម័យស៊ីលឡាបង្រួបបង្រួម (គ.ស. ៦៦៨–៩៣៥) បានបន្សល់ទុកនូវមរតកវប្បធម៌ដូចជា គុហាសុគគូរ៉ាម ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ នៅសម័យហ្គូរ្យ៉ូ (៩១៨–១៣៩២) កូរ៉េបានបង្កើតឧបករណ៍បោះពុម្ពលោហៈចល័តដំបូងបង្អស់លើពិភពលោក និងបានបោះពុម្ពសៀវភៅ ជីកជី នៅឆ្នាំ ១៣៧៧ តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

សម័យចូសន់ (១៣៩២–១៩១០) ជាយុគសម័យដ៏យូរអង្វែង ដែលបានផ្តល់កំណើតដល់អក្ខរក្រមហាន់ហ្គឺល ដោយស្តេចសេចុង។ ក្រោយមក ឧបទ្វីបកូរ៉េបានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុនពីឆ្នាំ ១៩១០ ដល់ ១៩៤៥ ហើយមានចលនាទាមទារឯករាជ្យជាច្រើន ដូចជាចលនាថ្ងៃទី ១ មីនា ១៩១៩។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កូរ៉េត្រូវបានបែងចែកជាពីរ ហើយរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងត្រូវបានសម្ពោធនៅថ្ងៃទី ១៥ សីហា ១៩៤៨ តាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

សង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០–១៩៥៣) បានបំផ្លិចបំផ្លាញប្រទេស និងនាំឱ្យមានការបង្កើតតំបន់ DMZ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ផាក ចងហ៊ី ប្រទេសនេះបានអនុវត្តគោលនយោបាយឧស្សាហូបនីយកម្មតម្រង់ទិសនាំចេញ ដែលនាំឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៨៧ ហើយប្រធានាធិបតី គីម ដេជុង បានទទួលរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពនៅឆ្នាំ ២០០០ សម្រាប់ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស និងកិច្ចខិតខំស្វែងរកការផ្សះផ្សារជាមួយកូរ៉េខាងជើង តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ចន្លោះឆ្នាំ១៩៦២ និង ១៩៩៤ សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូងកើនឡើងជាមធ្យម១០% ក្នុងមួយឆ្នាំ, ជំរុញដោយកំណើនការនាំចេញប្រចាំឆ្នាំ២០% ប្រភព: Wikipedia

តាមទិន្នន័យពី Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូងបានកើនឡើងជាមធ្យម ១០% ក្នុងមួយឆ្នាំ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦២ និង ១៩៩៤ ដោយជំរុញដោយកំណើនការនាំចេញប្រចាំឆ្នាំ ២០%។ យុគសម័យនេះត្រូវបានគេហៅថា "អព្ភូតហេតុនៅទន្លេហាន់" ដែលបានប្រែក្លាយកូរ៉េខាងត្បូងពីប្រទេសក្រីក្រទៅជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ និងជាសមាជិករបស់អង្គការ OECD និង G20។ ក្រុមហ៊ុនយក្សដូចជា Samsung, LG, និង Hyundai បានក្លាយជាយីហោសកល ហើយកូរ៉េខាងត្បូងគឺជាប្រទេសនាំមុខខាងឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា អេឡិចត្រូនិក និងការសាងសង់នាវា។

វប្បធម៌កូរ៉េមានភាពសម្បូរបែប ចាប់ពីកេរតំណែលប្រពៃណីដូចជាព្រះបរមរាជវាំង ហាន់បុក (សម្លៀកបំពាក់ជាតិ) និងក្បាច់តេក្វាន់ដូ ដែលជាកីឡាជាតិនិងកីឡាអូឡាំពិក។ ម្ហូបអាហារដូចជា គីមឈី និងប៊ីប៊ីមបាប ក៏មានកិត្តិនាមទូទាំងពិភពលោកដែរ។ នៅក្នុងសម័យទំនើប រលកកូរ៉េ (Hallyu) បានធ្វើឱ្យសិល្បៈករ K-pop ដូចជា BTS និង Blackpink ល្បីឈ្មោះជាអន្តរជាតិ ហើយខ្សែភាពយន្តដូចជា Squid Game ក៏ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

លោកប្រធានាធិបតី លី ចេម្យ៉ុង (ឆ្នាំ២០២៥) ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស លោក លី ចេម្យ៉ុង បានឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងនៅឆ្នាំ ២០២៥ ហើយកំពុងដឹកនាំប្រទេសក្នុងសម័យដែលមានបញ្ហាប្រឈមផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កូរ៉េខាងត្បូងនៅតែដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងឆាកអន្តរជាតិ ដូចជាធ្លាប់បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូល G20 នៅសេអ៊ូលឆ្នាំ ២០១០ និងមានអតីតអគ្គលេខាអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក បាន គីមូន (២០០៧–២០១៦) តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។

ក្នុងនាមជាប្រទេសមួយដែលបានប្រែក្លាយពីភាពក្រីក្រទៅជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ កូរ៉េខាងត្បូងត្រូវបានចាត់ទុកជាគំរូមួយសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងកម្ពុជា។ រលកកូរ៉េ (Hallyu) បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់យុវជននៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសនេះក្លាយជាប្រធានបទដែលអ្នកអានខ្មែរមិនអាចមើលរំលងបាន។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

ការផ្ទុះនៅរោងចក្រ Hanwha Aerospace នៅកូរ៉េខាងត្បូង បណ្ដាលឲ្យស្លាប់ ៥ នាក់
អាស៊ី

ការផ្ទុះនៅរោងចក្រ Hanwha Aerospace នៅកូរ៉េខាងត្បូង បណ្ដាលឲ្យស្លាប់ ៥ នាក់

អាជ្ញាធរកូរ៉េខាងត្បូងរាយការណ៍ថា ការផ្ទុះនិងអគ្គិភ័យនៅរោងចក្រផលិតឥន្ធនៈគ្រាប់រ៉ុក្កែតរបស់ Hanwha Aerospace ក្នុងទីក្រុងដេជុង នាថ្ងៃទី១ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបណ្ដាលឲ្យបុគ្គលិក ៥ នាក់ស្លាប់ និង ២ នាក់ទៀតរងរបួស។

១ មិថុនា ២០២៦

អតីតប៉ូលីសចិនភៀសខ្លួនទៅកូរ៉េខាងត្បូងតាមទូកកៅស៊ូ
អាស៊ី

អតីតប៉ូលីសចិនភៀសខ្លួនទៅកូរ៉េខាងត្បូងតាមទូកកៅស៊ូ

ដុង ក្វាំងផីង អាយុ ៦៨ ឆ្នាំ ជាអតីតប៉ូលីសនិងអ្នកប្រឆាំងនយោបាយចិន ត្រូវបានអាជ្ញាធរកូរ៉េខាងត្បូងឃាត់ខ្លួននៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីគាត់បានជិះទូកកៅស៊ូចេញពីប្រទេសចិន និងចំណាយពេលជាង ៣០ ម៉ោងនៅលើសមុទ្រ ។

២៨ ឧសភា ២០២៦

ប្រធាន Shinsegae សុំទោសជាសាធារណៈពីអាស្រូវយុទ្ធនាការ «Tank Day» របស់ Starbucks Korea
សេដ្ឋកិច្ច

ប្រធាន Shinsegae សុំទោសជាសាធារណៈពីអាស្រូវយុទ្ធនាការ «Tank Day» របស់ Starbucks Korea

លោក Chung Yong-jin ប្រធានក្រុមហ៊ុន Shinsegae បានសុំទោសជាសាធារណៈកាលពីថ្ងៃអង្គារ ទី២៦ ខែឧសភា បន្ទាប់ពីយុទ្ធនាការ «Tank Day» របស់ Starbucks Korea បង្កភាពចម្រូងចម្រាសដោយយោងទៅនឹងចលនាប្រជាធិបតេយ្យឆ្នាំ១៩៨០។

២៦ ឧសភា ២០២៦

ក្រុមហ៊ុន Samsung ឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនាទីចុងក្រោយជាមួយសហជីព បញ្ចៀសកូដកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ
សេដ្ឋកិច្ច

ក្រុមហ៊ុន Samsung ឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនាទីចុងក្រោយជាមួយសហជីព បញ្ចៀសកូដកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ

កាលពីថ្ងៃទី២០ ឧសភា ២០២៦ ក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics ដែលជាក្រុមហ៊ុនផលិតឈីបអង្គចងចាំធំជាងគេលើពិភពលោក បានសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងបណ្ដោះអាសន្នជាមួយសហជីព ដោយបានបញ្ចៀសកូដកម្មដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី២១ ឧសភា ហើយសហជីពនឹងដាក់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះឱ្យសមាជិកបោះឆ្នោតអនុម័ត។

២១ ឧសភា ២០២៦

កម្មករ Samsung គ្រោងធ្វើកូដកម្ម ១៨ ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ បន្ទាប់ពីការចរចារប្រាក់រង្វាន់បរាជ័យ
សេដ្ឋកិច្ច

កម្មករ Samsung គ្រោងធ្វើកូដកម្ម ១៨ ថ្ងៃ ចាប់ផ្តើមថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ បន្ទាប់ពីការចរចារប្រាក់រង្វាន់បរាជ័យ

កម្មករ Samsung Electronics ជាង ៤៧.០០០ នាក់ នឹងចាប់ផ្តើមកូដកម្មរយៈពេល ១៨ ថ្ងៃនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីការចរចាលើប្រាក់រង្វាន់រវាងក្រុមហ៊ុន និងសហជីពបានបរាជ័យ។

២០ ឧសភា ២០២៦

កូរ៉េខាងត្បូងនិងជប៉ុនព្រមព្រៀងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការថាមពលនិងសន្តិសុខ
អាស៊ី

កូរ៉េខាងត្បូងនិងជប៉ុនព្រមព្រៀងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការថាមពលនិងសន្តិសុខ

មេដឹកនាំទាំងពីរបានយល់ព្រមពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការថាមពលនិងសន្តិសុខ ដោយរួមបញ្ចូលការស្តុកទុកប្រេងនិងការដោះដូរផលិតផលប្រេង នៅពេលដែលតំបន់កំពុងប្រឈមពេលវេលាដ៏លំបាក។

២០ ឧសភា ២០២៦

អគ្គនាយក Starbucks កូរ៉េខាងត្បូង ត្រូវបានបណ្តេញចេញ ក្រោយយុទ្ធនាការ Tank Day បង្កកំហឹង
សេដ្ឋកិច្ច

អគ្គនាយក Starbucks កូរ៉េខាងត្បូង ត្រូវបានបណ្តេញចេញ ក្រោយយុទ្ធនាការ Tank Day បង្កកំហឹង

យុទ្ធនាការ ផ្សព្វផ្សាយ Tank Day ដែល ប្រើ ពាក្យ Tank រំលឹក ពី ការ សម្លាប់ រង្គាល នៅ ក្រុង ក្វាងជូ បាន បង្ក ឱ្យ មាន កំហឹង យ៉ាង ខ្លាំង និង ការ អំពាវនាវ ឱ្យ ធ្វើ ពហិការ Starbucks នៅ កូរ៉េខាងត្បូង ។

២០ ឧសភា ២០២៦

នាយកប្រតិបត្តិ Starbucks កូរ៉េត្រូវបណ្ដេញចេញក្រោយយុទ្ធនាការ 'Tank Day' បង្កកំហឹងរំឮកដល់ការបង្ក្រាបឆ្នាំ១៩៨០
សេដ្ឋកិច្ច

នាយកប្រតិបត្តិ Starbucks កូរ៉េត្រូវបណ្ដេញចេញក្រោយយុទ្ធនាការ 'Tank Day' បង្កកំហឹងរំឮកដល់ការបង្ក្រាបឆ្នាំ១៩៨០

ក្រុមហ៊ុន Shinsegae Group បានសម្រេចបណ្ដេញលោក Sohn Jeong-hyun ចេញពីតំណែងជានាយកប្រតិបត្តិ Starbucks កូរ៉េខាងត្បូង បន្ទាប់ពីយុទ្ធនាការលក់កែវ 'Tank Day' បង្កឱ្យមានការរិះគន់ថាបានរំឮកដល់ការបង្ក្រាបយោធាដ៏ឃោរឃៅលើបាតុករទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨០។

១៩ ឧសភា ២០២៦

ក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics ឡើងតម្លៃទីផ្សារ ១ ទ្រីលានដុល្លារ ដោយសារតម្រូវការឈីប AI
សេដ្ឋកិច្ច

ក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics ឡើងតម្លៃទីផ្សារ ១ ទ្រីលានដុល្លារ ដោយសារតម្រូវការឈីប AI

យោងតាម France 24 និង The Japan Times ក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics របស់កូរ៉េខាងត្បូងបានឈានដល់តម្លៃទីផ្សារ ១ ទ្រីលានដុល្លារកាលពីថ្ងៃពុធ ដោយសារការកើនឡើងនៃតម្រូវការឈីបសម្រាប់ប្រព័ន្ធ AI ។

៦ ឧសភា ២០២៦

ក្រុមហ៊ុន Samsung សម្រេចបាន មូលធនទីផ្សារ ១ទ្រីលានដុល្លារ ដោយសារ តម្រូវការ ឈីប AI
សេដ្ឋកិច្ច

ក្រុមហ៊ុន Samsung សម្រេចបាន មូលធនទីផ្សារ ១ទ្រីលានដុល្លារ ដោយសារ តម្រូវការ ឈីប AI

ក្រុមហ៊ុន ផលិត បន្ទះឈីប អង្គចងចាំ ធំ ជាង គេ លើ ពិភពលោក Samsung Electronics របស់ កូរ៉េខាងត្បូង បាន ឈានដល់ មូលធនទីផ្សារ ១ទ្រីលានដុល្លារ នៅ ថ្ងៃពុធ ៦ ឧសភា ២០២៦ ដោយសារ តម្រូវការ ឈីប សម្រាប់ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុង កើនឡើង យ៉ាងខ្លាំង ។

៦ ឧសភា ២០២៦

ក្រុមបាល់ទាត់កូរ៉េខាងជើងនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចកម្រនៅកូរ៉េខាងត្បូង
កីឡា

ក្រុមបាល់ទាត់កូរ៉េខាងជើងនឹងធ្វើទស្សនកិច្ចកម្រនៅកូរ៉េខាងត្បូង

ក្រុមបាល់ទាត់នារីកូរ៉េខាងជើងនឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់កូរ៉េខាងត្បូងនៅចុងខែនេះ ដែលជាការមកលេងលើកទីមួយរបស់ក្រុមកីឡាកូរ៉េខាងជើងនៅភាគខាងត្បូងក្នុងរយៈពេល ៨ ឆ្នាំ។

៥ ឧសភា ២០២៦