ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា ត្រង់ភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនគោកជាប់នឹងកូរ៉េខាងជើង តាមតំបន់គ្មានយោធា (DMZ) និងមានសមុទ្រលឿងនៅខាងលិច សមុទ្រជប៉ុននៅខាងកើត។ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេសបានបន្ថែមថា កូរ៉េខាងត្បូងមានប្រជាជនប្រមាណ ៥២ លាននាក់ ហើយប្រហែលពាក់កណ្តាលរស់នៅក្នុងតំបន់រាជធានីសេអ៊ូល ដែលជាតំបន់ទីក្រុងដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន ប៊ូសាន ដែហ្គូ និងអ៊ីនឆុន។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចឈានមុខ ដោយបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ដ៏ឆាប់រហ័សហៅថា "អព្ភូតហេតុនៅទន្លេហាន់" តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។ ក្រៅពីសេដ្ឋកិច្ច វិស័យវប្បធម៌ប្រជាប្រិយដូចជា K-pop ភាពយន្ត និងម្ហូបអាហារក៏បានធ្វើឱ្យកូរ៉េខាងត្បូងក្លាយជាប្រទេសមានឥទ្ធិពលលើពិភពលោកផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស កូរ៉េខាងត្បូងជាប្រទេសមានភ្នំច្រើន ដោយភ្នំគ្របដណ្តប់ប្រហែល ៧០% នៃផ្ទៃដីសរុប។ ខ្សែភ្នំដ៏សំខាន់គឺជួរភ្នំតេបែក ដែលមានភ្នំស៊ីរ៉ូសាន់ជាចំណុចខ្ពស់បំផុត។ ប្រទេសនេះមានអាកាសធាតុក្តៅ មានបួនរដូវច្បាស់លាស់។

យោងតាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ ប្រជាជនសរុបមានចំនួនជាង ៥១ លាននាក់ ហើយដង់ស៊ីតេប្រជាជនមានកម្រិតខ្ពស់ ជាពិសេសនៅតាមបណ្តាទីក្រុងធំៗ។ រដ្ឋធានីសេអ៊ូលគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាកូរ៉េ ដែលមានគ្រាមភាសាខុសៗគ្នាតាមតំបន់ ដូចមានបង្ហាញក្នុងផែនទីគ្រាមភាសាពី Wikipedia។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រកូរ៉េមានឫសគល់ជ្រៅ ដោយចាប់ផ្តើមពីនគរដំបូងៗដូចជា កូចូសន់ និងនគរទាំងបី (ស៊ីលឡា បាកជេ និងកូហ្គូរ្យ៉ូ) ដូចដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។ សម័យស៊ីលឡាបង្រួបបង្រួម (គ.ស. ៦៦៨–៩៣៥) បានបន្សល់ទុកនូវមរតកវប្បធម៌ដូចជា គុហាសុគគូរ៉ាម ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ នៅសម័យហ្គូរ្យ៉ូ (៩១៨–១៣៩២) កូរ៉េបានបង្កើតឧបករណ៍បោះពុម្ពលោហៈចល័តដំបូងបង្អស់លើពិភពលោក និងបានបោះពុម្ពសៀវភៅ ជីកជី នៅឆ្នាំ ១៣៧៧ តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

សម័យចូសន់ (១៣៩២–១៩១០) ជាយុគសម័យដ៏យូរអង្វែង ដែលបានផ្តល់កំណើតដល់អក្ខរក្រមហាន់ហ្គឺល ដោយស្តេចសេចុង។ ក្រោយមក ឧបទ្វីបកូរ៉េបានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុនពីឆ្នាំ ១៩១០ ដល់ ១៩៤៥ ហើយមានចលនាទាមទារឯករាជ្យជាច្រើន ដូចជាចលនាថ្ងៃទី ១ មីនា ១៩១៩។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កូរ៉េត្រូវបានបែងចែកជាពីរ ហើយរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងត្រូវបានសម្ពោធនៅថ្ងៃទី ១៥ សីហា ១៩៤៨ តាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

សង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០–១៩៥៣) បានបំផ្លិចបំផ្លាញប្រទេស និងនាំឱ្យមានការបង្កើតតំបន់ DMZ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ផាក ចងហ៊ី ប្រទេសនេះបានអនុវត្តគោលនយោបាយឧស្សាហូបនីយកម្មតម្រង់ទិសនាំចេញ ដែលនាំឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៨៧ ហើយប្រធានាធិបតី គីម ដេជុង បានទទួលរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពនៅឆ្នាំ ២០០០ សម្រាប់ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស និងកិច្ចខិតខំស្វែងរកការផ្សះផ្សារជាមួយកូរ៉េខាងជើង តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទិន្នន័យពី Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូងបានកើនឡើងជាមធ្យម ១០% ក្នុងមួយឆ្នាំ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦២ និង ១៩៩៤ ដោយជំរុញដោយកំណើនការនាំចេញប្រចាំឆ្នាំ ២០%។ យុគសម័យនេះត្រូវបានគេហៅថា "អព្ភូតហេតុនៅទន្លេហាន់" ដែលបានប្រែក្លាយកូរ៉េខាងត្បូងពីប្រទេសក្រីក្រទៅជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ និងជាសមាជិករបស់អង្គការ OECD និង G20។ ក្រុមហ៊ុនយក្សដូចជា Samsung, LG, និង Hyundai បានក្លាយជាយីហោសកល ហើយកូរ៉េខាងត្បូងគឺជាប្រទេសនាំមុខខាងឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា អេឡិចត្រូនិក និងការសាងសង់នាវា។

វប្បធម៌កូរ៉េមានភាពសម្បូរបែប ចាប់ពីកេរតំណែលប្រពៃណីដូចជាព្រះបរមរាជវាំង ហាន់បុក (សម្លៀកបំពាក់ជាតិ) និងក្បាច់តេក្វាន់ដូ ដែលជាកីឡាជាតិនិងកីឡាអូឡាំពិក។ ម្ហូបអាហារដូចជា គីមឈី និងប៊ីប៊ីមបាប ក៏មានកិត្តិនាមទូទាំងពិភពលោកដែរ។ នៅក្នុងសម័យទំនើប រលកកូរ៉េ (Hallyu) បានធ្វើឱ្យសិល្បៈករ K-pop ដូចជា BTS និង Blackpink ល្បីឈ្មោះជាអន្តរជាតិ ហើយខ្សែភាពយន្តដូចជា Squid Game ក៏ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស លោក លី ចេម្យ៉ុង បានឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងនៅឆ្នាំ ២០២៥ ហើយកំពុងដឹកនាំប្រទេសក្នុងសម័យដែលមានបញ្ហាប្រឈមផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កូរ៉េខាងត្បូងនៅតែដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងឆាកអន្តរជាតិ ដូចជាធ្លាប់បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូល G20 នៅសេអ៊ូលឆ្នាំ ២០១០ និងមានអតីតអគ្គលេខាអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក បាន គីមូន (២០០៧–២០១៦) តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។

ក្នុងនាមជាប្រទេសមួយដែលបានប្រែក្លាយពីភាពក្រីក្រទៅជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ កូរ៉េខាងត្បូងត្រូវបានចាត់ទុកជាគំរូមួយសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងកម្ពុជា។ រលកកូរ៉េ (Hallyu) បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់យុវជននៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសនេះក្លាយជាប្រធានបទដែលអ្នកអានខ្មែរមិនអាចមើលរំលងបាន។