ច្រកសមុទ្រហ៊រមុស
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ច្រកសមុទ្រហ៊រមុស (Strait of Hormuz) គឺជាផ្លូវទឹកយុទ្ធសាស្ត្រដែលភ្ជាប់ឈូងសមុទ្រពែរ្ស (Persian Gulf) ទៅនឹងឈូងសមុទ្រអូម៉ង់ (Gulf of Oman) និងឆ្ពោះទៅកាន់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ តាម Wikipedia ច្រកសមុទ្រនេះមានប្រវែងប្រមាណ ១០៤ ម៉ាយ ហើយទទឹងប្រែប្រួលពីប្រមាណ ៦០ ម៉ាយ ដល់ ២៤ ម៉ាយនៅចំណុចតូចចង្អៀតបំផុត។
ច្រកសមុទ្រនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងសំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក ដោយប្រេងឆៅបរិមាណច្រើនពីប្រទេសផលិតប្រេងធំៗនៅឈូងសមុទ្រពែរ្ស ឆ្លងកាត់តាមផ្លូវនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃ មុននឹងបញ្ជូនទៅកាន់ទីផ្សារអាស៊ី អឺរ៉ុប និងអាមេរិក។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia ច្រកសមុទ្រហ៊រមុសមានប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ (Iran) នៅឆ្នេរខាងជើង ហើយនៅឆ្នេរខាងត្បូងគឺជាឧបទ្វីបមូសានដាម (Musandam Peninsula) ដែលស្ថិតក្រោមខេត្តមូសានដាមនៃប្រទេសអូម៉ង់ (Oman)។ ផ្នែកនិរតីនៃឧបទ្វីបនេះស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់សហព័ន្ធអារ៉ាប់រួម (UAE)។
តំបន់នេះមានភូមិសាស្ត្រលក្ខណៈភ្នំ និងឆ្នេរខ្ពស់ៗ ជាពិសេសនៅឧបទ្វីបមូសានដាម។ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ភាគច្រើននិយាយភាសាអារ៉ាប់នៅឆ្នេរខាងត្បូង និងភាសាពែរ្សនៅឆ្នេរខាងជើងនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយមានជនជាតិភាគតិចនិយាយភាសាបាលូជី (Baluchi) និងភាសាក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀតផងដែរ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ច្រកសមុទ្រហ៊រមុសបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍ ជាផ្លូវភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្មរវាងពិភពអារ៉ាប់ ពែរ្ស និងឥណ្ឌា។ តាម Wikipedia វត្តមានយោធាលោកខាងលិចជាលើកដំបូងនៅច្រកសមុទ្រនេះគឺជារបស់ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ ដែលគ្រប់គ្រងតំបន់ឈូងសមុទ្រពែរ្សពីឆ្នាំ ១៥០៧ ដល់ឆ្នាំ ១៧៥០។
នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ច្រកសមុទ្រនេះបានក្លាយជាឆាកនៃភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ជាពិសេសក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ ១៩៨០ ដែលគេហៅថា "សង្គ្រាមនាវាដឹកប្រេង" ហើយនាវាពាណិជ្ជកម្មជាច្រើនត្រូវបានវាយប្រហារ។ កងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើនវត្តមាននៅតំបន់នេះ ដើម្បីការពារសេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរ។
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ច្រកសមុទ្រហ៊រមុសបានក្លាយជាចំណុចចម្រូងចម្រាសរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងលោកខាងលិច ដោយរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់គំរាមបិទច្រកសមុទ្រនេះច្រើនលើកច្រើនសារ ឆ្លើយតបនឹងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
សេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ជុំវិញច្រកសមុទ្រហ៊រមុសត្រូវបានជំរុញដោយឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។ ប្រេងឆៅពីប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ កូវ៉ែត និង UAE ត្រូវបានដឹកជញ្ជូនតាមនាវាធំៗឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រនេះ។ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើច្រកនេះ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និង UAE បានសាងសង់បំពង់បង្ហូរប្រេងឆ្លងផែនដី រួមមានបំពង់ Habshan–Fujairah និងបំពង់ East–West ដើម្បីបង្វែរប្រេងមួយផ្នែកទៅឆ្នេរសមុទ្រខាងក្រៅ។
ផ្នែកវប្បធម៌ ឧបទ្វីបមូសានដាមមានវប្បធម៌ឆ្នេរសមុទ្រអារ៉ាប់បុរាណ រួមទាំងអាជីពនេសាទ និងការសាងសង់នាវាបុរាណ "ដាវ" (dhow)។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
ច្រកសមុទ្រហ៊រមុសនៅតែជាចំណុចក្តៅនៃការតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃជម្លោះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ព្រមទាំងសង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ារួមទាំងករណីអ៊ីស្រាអែល និងកាហ្សា។ រាល់ពេលដែលមានភាពតានតឹងកើនឡើង តម្លៃប្រេងពិភពលោកមានទំនោរឡើងថ្លៃភ្លាមៗ ដោយសារការខ្លាចថាការដឹកជញ្ជូនតាមច្រកនេះអាចត្រូវរំខាន។
សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការប្រែប្រួលនៅច្រកសមុទ្រហ៊រមុសមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់លើតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងថ្លៃដឹកជញ្ជូនទំនិញនាំចូលនៅក្នុងស្រុក។ ការតាមដានព័ត៌មានពីតំបន់នេះ ជួយឱ្យយល់អំពីហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចសកលដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អតិផរណានៅកម្ពុជា ជាពិសេសតម្ល
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
លោក Vance ថា អាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ «ជិតដល់» កិច្ចព្រមព្រៀង តែ«មិនទាន់ដល់»
អនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក JD Vance បាននិយាយថា អាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់កំពុងជិតព្រមព្រៀងគ្នាលើបទឈប់បាញ់ និងច្រក Hormuz ប៉ុន្តែការអនុម័តពីលោក Trump នៅមិនទាន់មាន។
អាមេរិកបើកការវាយប្រហារថ្មីលើអ៊ីរ៉ង់ភាគខាងត្បូង ចំពេលកិច្ចចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅកាតារ
សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសថ្មីទៅលើទីតាំងមីស៊ីល និងទូកដាក់មីននៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃចន្ទ ដោយយោធាអាមេរិកអះអាងថាជាសកម្មភាពការពារខ្លួន ខណៈដែលអ្នកចរចាជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់កំពុងស្ថិតនៅប្រទេសកាតារ ដើម្បីចូលរួមកិច្ចចរចាស្វែងរកការបញ្ចប់សង្គ្រាម។
តម្លៃប្រេងឆៅធ្លាក់ចុះ ៤% ខណៈអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ខិតជិតកិច្ចព្រមព្រៀងបើកច្រកហរមូស
តម្លៃប្រេងឆៅសកលធ្លាក់ចុះជាង ៤% នៅដើមសប្តាហ៍នេះ បន្ទាប់ពីសញ្ញារីកចម្រើនក្នុងការចរចារវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ ស្តីពីការបើកច្រកសមុទ្រហរមូសឡើងវិញ។
បុរសម្នាក់បាត់បង់ប្រាក់ ៤.៩ លានដុល្លារសិង្ហបុរីក្នុងការឆបោកក្លែងបន្លំនាយករដ្ឋមន្ត្រី Wong
ប៉ូលិសសិង្ហបុរីព្រមានពីការកើនឡើងនៃការឆបោកក្លែងខ្លួនជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ បន្ទាប់ពីបុរសម្នាក់បានផ្ទេរប្រាក់ ៤.៩ លានដុល្លារសិង្ហបុរីទៅឱ្យក្រុមឆបោក។
ប្រេងឡើងថ្លៃខ្លាំងក្រោយត្រាំបដិសេធសំណើសន្តិភាពអ៊ីរ៉ង់
នៅថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ តម្លៃប្រេងពិភពលោកបានលោតឡើងយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បដិសេធសំណើចរចារបស់អ៊ីរ៉ង់ ដែលបានបន្តធ្វើឱ្យច្រកសមុទ្រហ័រមូសបិទ និងរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលសកល។
ចក្រភពអង់គ្លេសបញ្ជូននាវាចម្បាំង HMS Dragon ទៅកាន់មជ្ឈិមបូព៌ា ត្រៀមបេសកកម្មការពារច្រក Hormuz
ក្រសួងការពារជាតិចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រកាសដាក់ពង្រាយនាវាចម្បាំង HMS Dragon ទៅកាន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដើម្បីត្រៀមចូលរួមបេសកកម្មពហុជាតិការពារការដឹកជញ្ជូននៅច្រក Hormuz ប៉ុន្តែមានតែនៅពេលដែលការប្រយុទ្ធក្នុងតំបន់បានបញ្ចប់។
Trump ផ្អាកគម្រោង 'Project Freedom' ក្នុងច្រកហ័រមូសក្រោយដំណើរការតែមួយថ្ងៃ
ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ជាឱ្យផ្អាកប្រតិបត្តិការ Project Freedom ដែលមានគោលដៅជួយសម្រួលដល់កប៉ាល់ជាប់គាំងនៅច្រកសមុទ្រហ័រមូស តែមួយថ្ងៃក្រោយការចាប់ផ្តើម នេះបើយោងតាម BBC, Al Jazeera និង New York Times។
ត្រាំប្រកាសសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងជួយនាវាជាប់គាំងនៅច្រកសមុទ្រហោម៉ូស
ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចាប់ផ្ដើមជួយនាំនាវាអព្យាក្រឹតមួយចំនួនដែលជាប់គាំងឱ្យចេញពីច្រកសមុទ្រហោម៉ូស ចាប់ពីថ្ងៃច័ន្ទនេះតទៅ។
ត្រាំ ប្រៀបធៀបកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ទៅនឹង "ចោរសមុទ្រ" ពេលដែលបានឆក់យកទំនិញតាន់ករអ៊ីរ៉ង់
ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រៀបធៀបប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពជើងទឹកជាតិ ទៅនឹងចោរសមុទ្រ ក្នុងចំណោមការឆក់យកនាវា និងទំនិញ ជាផ្នែកនៃការបិទទ្វារសមុទ្រជ្រោះហ័រម៉ូស។