កីឡា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កីឡាគឺជាសកម្មភាពរាងកាយ ឬល្បែងដែលមានលក្ខណៈប្រកួតប្រជែង និងរៀបចំជាប្រព័ន្ធ ដើម្បីថែរក្សា ឬអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរាងកាយ និងជំនាញផ្សេងៗ។ កីឡាអាចផ្តល់ភាពរីករាយដល់អ្នកចូលរួម និងការកម្សាន្តដល់អ្នកទស្សនា។ ចំនួនអ្នកចូលរួមក្នុងកីឡាមួយអាចមានចាប់ពីរាប់រយនាក់ រហូតដល់បុគ្គលតែម្នាក់ឯង។

នៅទូទាំងពិភពលោក កីឡាមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងទាំងផ្នែកសុខភាព សង្គម និងវប្បធម៌។ ប្រជាជនគ្រប់វ័យចូលរួមកីឡាដើម្បីលំហាត់ប្រាណ ការកម្សាន្ត និងការប្រកួតប្រជែង។ កីឡាមានពីរប្រភេទធំៗ គឺកីឡាជាក្រុម (ដូចជាបាល់ទាត់ បាល់បោះ) និងកីឡាទោល (ដូចជាតេន្នីស ហែលទឹក)។ នៅប្រទេសកម្ពុជា កីឡាដូចជាបាល់ទាត់ បាល់ទះ និងកីឡាប្រពៃណីដូចជាល្បុក្កតោ មានប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កីឡាមិនមានព្រំដែនភូមិសាស្ត្រទេ។ វាត្រូវបានលេង និងទស្សនានៅគ្រប់ទ្វីប ដោយមានការប្រែប្រួលទៅតាមវប្បធម៌ និងប្រពៃណី។ កីឡាមួយចំនួនដូចជាបាល់ទាត់ មានប្រជាប្រិយភាពជាសកល រីឯកីឡាដទៃទៀតដូចជាគ្រីឃីត មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងនៅអាស៊ីខាងត្បូង និងបេស្បលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងជប៉ុន។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ កីឡាប្រដាល់ប្រពៃណីដូចជាល្បុក្កតោ និងម៉ូយថៃ ក៏មានអ្នកគាំទ្រច្រើនដែរ។

បើនិយាយពីអ្នកចូលរួម កីឡាបើកចំហសម្រាប់មនុស្សគ្រប់វ័យ និងសមត្ថភាព។ កុមារចាប់ផ្តើមរៀនជំនាញមូលដ្ឋាន ខណៈដែលមនុស្សវ័យចំណាស់ចូលរួមកីឡាដែលមានអាំងតង់ស៊ីតេទាប ដូចជាកីឡាពីឃើលបល (pickleball) ជាដើម។ កីឡាក៏ត្រូវបានសម្របសម្រាប់ជនពិការផងដែរ ដូចដែលឃើញនៅក្នុងការរត់ប្រណាំងរទេះរុញ (wheelchair racing)។ តាម Wikipedia ចំនួនអ្នកចូលរួមអាចមានច្រើនរាប់ពាន់នាក់ ឬតែម្នាក់ឯង អាស្រ័យលើប្រភេទកីឡា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កីឡាមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ។ ភស្តុតាងបុរាណវត្ថុបង្ហាញថា ការប្រកួតរាងកាយបានកើតមាននៅក្នុងអរិយធម៌បុរាណដូចជា អេហ្សីប ចិន និងក្រិក។ នៅប្រទេសក្រិកបុរាណ កីឡាអូឡាំពិកត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីគោរពដល់ព្រះហ្សេអ៊ូស ដោយចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ៧៧៦ មុន គ.ស. ដូចដែលបានកត់ត្រាទុកដោយ Wikipedia។ កីឡាដែលពេញនិយមនៅពេលនោះរួមមាន ការរត់ប្រណាំង ចំបាប់ និងការប្រណាំងរទេះសេះ។

ក្នុងសតវត្សទី១៩ កីឡាទំនើបបានចាប់កំណើតនៅចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការកំណត់ក្បួនខ្នាតនិងការបង្កើតសមាគមកីឡា។ ក្របខ័ណ្ឌថ្មីនេះបានធ្វើឱ្យកីឡាដូចជាបាល់ទាត់ បាល់អោប័រ និងវាយកូនហ្គោល រីករាលដាលទូទាំងពិភពលោក។ កីឡាអូឡាំពិកទំនើបត្រូវបានប្រោសឱ្យរស់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៨៩៦ ដោយព្យែរ ម៉ា ឃូបឺតាំង (Pierre de Coubertin) ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក វាបានក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិដ៏ធំបំផុតមួយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មកីឡាមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់អ្នកវិភាគ ទីផ្សារកីឡាពិភពលោកមានតម្លៃរាប់រយពាន់លានដុល្លារ ដោយរួមបញ្ចូលការលក់សម្ភារៈ សិទ្ធិផ្សាយ ការឧបត្ថម្ភ និងការភ្នាល់។ ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជា World Cup និងកីឡាអូឡាំពិក នាំមកនូវចំណូលយ៉ាងច្រើនដល់ប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះ និងបង្កើតការងាររាប់ពាន់។

ខាងវប្បធម៌ កីឡាដើរតួជាកត្តាបង្រួបបង្រួមសង្គម។ Wikipedia បានពណ៌នាថា កីឡាអាចបង្កើតអារម្មណ៍នៃមោទនភាពជាតិ ដូចដែលឃើញនៅពេលក្រុមជម្រើសជាតិប្រកួត។ វាក៏ជាប្រភពនៃការកម្សាន្តដ៏សំខាន់ផងដែរ ដោយមានអ្នកទស្សនារាប់លាននាក់តាមទូរទស្សន៍ និងប្រព័ន្ធអនឡាញ។ នៅកម្រិតសហគមន៍ កីឡាជួយពង្រឹងទំនាក់ទំនងសង្គម និងលើកកម្ពស់របៀបរស់នៅប្រកបដោយសុខភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ កីឡាបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីបច្ចេកវិទ្យា និងការផ្លាស់ប្តូរសង្គម។ ប្រព័ន្ធវីដេអូអាស្វ័ររីហ្វឺរី (VAR) ក្នុងបាល់ទាត់ និងប្រព័ន្ធអាជ្ញាកណ្តាលទីបីក្នុងគ្រីឃីត ត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើនភាពត្រឹមត្រូវ នេះបើយោងតាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ។ លើសពីនេះ កីឡាអេឡិចត្រូនិច (e-sports) កំពុងត្រូវបានទទួលស្គាល់កាន់តែខ្លាំងថាជាកីឡាពិតប្រាកដ ហើយគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិបានពិចារណាបញ្ចូលកីឡាថ្មីៗដូចជាក្តាររអិល (skateboarding) និងកីឡាឡើងភ្នំ (sport climbing) ទៅក្នុងកម្មវិធីប្រកួត។

នៅកម្ពុជា ការចាប់អារម្មណ៍លើកីឡាកំពុងកើនឡើងជាលំដាប់។ ការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកីឡា បានជំរុញឱ្យយុវជនខ្មែរកាន់តែច្រើនចូលរួមក្នុងកីឡា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ បញ្ហាសកលដូចជាការប្រើប្រាស់សារធាតុហាមឃាត់ (doping) និងការគ្រប់គ្រងកីឡា ក៏ជាប្រធានបទដែលកំពុងទទួលការយកចិត្តទុកដាក់នៅទូទាំងពិភពលោកផងដែរ។